اطلاعات آنلاین؛ اگر چند دهه پیش کسی میگفت روزی خیابانهای جهان پر از خودروهای سفید، مشکی و خاکستری میشود، احتمالاً تصویرش بیشتر شبیه پارکینگ یک اداره بود تا آینده صنعت خودرو. اما امروز همین اتفاق افتاده است.
گزارش ۲۰۲۵ شرکت Axalta، که از سال ۱۹۵۳ بهطور سالانه محبوبیت رنگ خودرو را رصد میکند، نشان میدهد سفید با ۲۹ درصد، مشکی با ۲۳ درصد و خاکستری با ۲۲ درصد سه رنگ غالب خودروهای جهاناند. یعنی این سه رنگ بهتنهایی حدود سهچهارم بازار جهانی را در اختیار دارند.
اما وقتی تمرکز خود را از «جهان» به کشورها و مناطق مختلف منتقل کنیم، داستان جالبتر میشود. اروپا خاکستری را ترجیح میدهد، در چین مشکی در صدر ایستاده، آمریکای شمالی هنوز سفید را انتخاب اول میداند و در خاورمیانه گرما، گردوغبار، جایگاه اجتماعی و بازار فروش مجدد، همگی وارد ماجرا میشوند.
و ایران؟
ایران در این نقشه، ظاهراً یکی از افراطیترین نسخههای همین داستان رنگ خنثی را دارد.
جهان؛ عصر سلطه رنگهای خنثی
طبق تازهترین گزارش Axalta، سهم رنگهای اصلی خودرو در جهان چنین است:
سفید هنوز شماره یک جهان است؛ اما نکته مهمتر، فاصله بسیار کم آن با مشکی و خاکستری است. در واقع ۷۴ درصد خودروهای جهان در یکی از سه خانواده سفید، مشکی یا خاکستری قرار میگیرند.
این اتفاق البته به معنی از بین رفتن کامل رنگهای دیگر نیست. آبی همچنان با ۶ درصد، محبوبترین رنگ «رنگی» جهان است؛ رنگهای خنثی همچنان پایه اصلی بازارند، در حالی که علاقه به رنگهای متمایز و جلوههای سطحی جدید هم در حال افزایش است.
در آمریکا؛ سفید هنوز پادشاه است
برای آمریکای شمالی، سال ۲۰۲۵ چنین تصویری دارد:
سفید: ۳۱٪
خاکستری: ۲۱٪
مشکی: ۱۹٪
آبی: ۱۰٪
نقرهای: ۸٪
قرمز: ۷٪
تصویر کلی روشن است: سفید با ۳۱ درصد در صدر است، اما آمریکای شمالی نسبت به بسیاری از مناطق دیگر برای رنگهای آبی و قرمز جای بازتری دارد؛ آبی ۱۰ درصد و قرمز ۷ درصد سهم دارند. همچنین افزایش رنگهای کروماتیک با گرایش بیشتر به شخصیسازی و تمایز خودرو مرتبط است.
رنگِ قارهای که نمیخواهد جلب توجه کند
اگر در آمریکا سفید فرمان را در دست دارد، در اروپا خاکستری جلو افتاده است.
آمار به این شکل است:
خاکستری ۲۶٪
سفید ۲۵٪
مشکی ۲۲٪
بعد از این سه، نقرهای با ۹ درصد و آبی با ۸ درصد قرار میگیرند. این نخستین تفاوت بزرگ نقشه جهانی است.
اروپا تنها منطقه بزرگی است که خاکستری در آن رتبه نخست را دارد. این رنگ طی سالهای اخیر به انتخابی محبوب برای خودروهایی تبدیل شده که قرار است هم مدرن به نظر برسند و هم بیش از حد جلب توجه نکنند.
حتی جالبتر اینکه در دادههای تاریخی هم اروپا بارها یکی از خنثیگراترین بازارهای خودرو بوده است؛ در گزارش ۲۰۲۱، خاکستری ۲۷ درصد سهم داشت و مشکی ۲۲ درصد بود. بنابراین خاکستری در اروپا یک مُد یکساله نیست؛ دستکم بخشی از یک روند بلندمدت است.
- چین؛ مشکی جای سفید را گرفته است
در شرق نقشه ناگهان تغییر میکند:
مشکی: ۲۸٪
سفید: ۲۷٪
خاکستری: ۲۲٪
نقرهای: ۵٪
زرد/طلایی: ۵٪
آبی: ۳٪
سبز: ۳٪
بنابراین چین بازار بزرگی است که مشکی در آن اهمیت دارد و محبوبترین رنگ خودرو است.
این اتفاق از آن جهت مهم است که چین در سالهای اخیر به بزرگترین میدان رشد خودروهای برقی و برندهای جدید تبدیل شده است.
جالب اینکه دادههای دیگر نیز تغییر سلیقه در چین را تأیید میکنند. در گزارش BASF برای ۲۰۲۴ زرد و نارنجی در حال رشد بودند و از حرکت بازار چین به سمت رنگهای متنوعتر و بیانگرانهتر خبر داد.
عربستان؛ جایی که سفید فقط «سلیقه» نیست
برای عربستان، دادهای همسطح و سالبهسال منتشر نشده اما منابع بازار عربستان سفید را بهوضوح رنگ غالب معرفی میکنند. یک گزارش بازار منتشرشده در ۲۰۲۵، سهم تقریبی سفید را ۶۰ درصد، خاکستری/نقرهای را ۲۰ درصد و مشکی را ۱۰ درصد گزارش کرده است.
دلایل مطرحشده برای محبوبیت سفید هم قابل توجهاند: بازتاب بیشتر نور خورشید، گرمای کمتر کابین، مناسببودن برای شرایط گردوغبار و سهولت بیشتر در فروش مجدد.
اما یک داده معتبر و جالب از شرکت فورد در سال ۲۰۲۴ نشان داد تقریباً ۲۷ درصد فروش دو مدل محبوب و لوکس Ranger و Everest در بازارهای خاورمیانه مربوط به دو طیف خاکستری بود؛ در حالی که سفید ۱۱.۹ درصد و مشکی ۱۲.۷ درصد سهم داشتند.
یعنی حتی در کشوری که در سطح کلی بازار سفید بسیار محبوب است، نوع خودرو میتواند نتیجه را کاملاً تغییر دهد.
امارات؛ سفید در خیابان، مشکی در بخش لوکس
برای امارات نیز یک رقم رسمی و جامع برای کل بازار خودرو که بتوانیم با دیگر کشورها مقایسه کنیم، در دسترس نیست.
اما منابع بازار خودرو در امارات سفید، مشکی و خاکستری را سه انتخاب اصلی معرفی میکنند. دادههای Ford یک تصویر دقیقتر از یک بخش بازار به ما میدهد:
مشکی: ۲۵.۲٪
خاکستری: ۲۲.۵٪
آلومینیومی/نقرهای: ۱۷.۷٪
سفید صدفی: ۱۷.۲٪
این نکته مهم است: در بازار خلیج فارس، سفید الزاماً به معنای بیرنگ بودن انتخاب نیست. در خودروهای لوکس و شاسیبلندها، مشکی و خاکستری میتوانند معنای متفاوتی پیدا کنند: قدرت، لوکسبودن و رسمیت.
و اما ایران؛ کشور سفیدپوش
برای ایرانهم مشکل اصلی کمبود داده استاندارد و بهروز وجود دارد.
داده عمومی قابل استنادی که بتواند روند رنگ خودروهای ایران را مانند Axalta از سال گذشته تا امروز، سالبهسال و بر اساس یک روش ثابت نشان دهد، پیدا نمیشود اما ادراک اجتماعی تصویر تغییر کرده خیابان است: از پیکانهای رنگ و وارنگ تا خودروهای گوناگون اما سفید.
اما یک گزارش بازار که برگرفته از دادههای جام جم است، سهم رنگهای خودرو در بازار ایران را چنین گزارش کرده است:
سفید ۴۸٪، مشکی ۲۳٪ و سفید صدفی ۶٪
این یعنی سفید بهتنهایی تقریباً نیمی از خودروهای مورد بررسی در ایران است و تصویری بسیار سفیدتر از بازارهای بزرگ غربی نشان میدهد.
چرا همهجا ماشینها سفید، مشکی و خاکستری شدهاند؟
اینجاست که داستان از «رنگ خودرو» فراتر میرود.
۱. اقلیم
در کشورهای گرم، رنگ روشن یک مزیت فیزیکی دارد: سطوح روشن معمولاً تابش خورشید را بیشتر بازتاب میکنند و کمتر از سطوح تیره گرم میشوند.
۲. گردوغبار
ماشین مشکی در عکس تبلیغاتی فوقالعاده است اما در پارکینگ بعد از یک طوفان گردوغبار، اصلا!
۳. بازار دستدوم
رنگ خودرو وقتی پای فروش مجدد وسط میآید، دیگر فقط «سلیقه شخصی» نیست. رنگهای رایجتر معمولاً دامنه خریداران بالقوه بیشتری دارند.
به زبان ساده:
رنگ عجیب = انتخاب شخصیتر، اما خریدار بعدی محدودتر.
یعنی رنگ خودرو میتواند بخشی از تصویر اجتماعی خودرو و صاحب آن و در واقع نقشهای از زندگی باشد.
شاید به همین دلیل است که وقتی به یک پارکینگ در تهران نگاه میکنیم، گاهی احساس میکنیم همه خودروها یک مدلاند؛ در حالی که مدلها عوض شدهاند، رنگها نه.
و اینجاست که سؤال جذابتری شکل میگیرد:
آیا ما رنگ خودرویمان را انتخاب میکنیم، یا آبوهوا، بازار دستدوم، خودروساز و فرهنگ، رنگ را به جای ما انتخاب میکنند؟