به گزارش اطلاعات آنلاین ، آفت سوسک سرخرطومی حنایی خرما که سازمان جهانی فائو آن را یکی از چهار عامل تهدید غذایی در جهان معرفی کرده، با نفوذ به لایههای حیاتی تنه نخل، آن را از داخل نابود میکند و تا زمانی که خسارت جبرانناپذیری وارد نشود، نشانههای آلودگی قابل تشخیص نیست.
بر اساس گزارشهای رسمی، این آفت از حدود ۱۰ سال قبل وارد استان کرمان شده و نخستین کانونهای آلودگی در منطقه اندوهجرد مشاهده شده است. مهمترین راه انتقال این آفت، جابهجایی پاجوشهای آلوده از مناطق درگیر به سایر نقاط است. قدرت پرواز این حشره حدود ۹۰۰ متر است، بنابراین انتشار طبیعی آن محدود بوده و عامل اصلی گسترش، انتقال پاجوش توسط انسان است.
از شرق تا جنوب کرمان درگیر آفت شده است
شمال استان کرمان با دارا بودن هفت شهرستان خرماخیز شامل کرمان، ارزوئیه، بم، ریگان، فهرج، نرماشیر و گنبکی، یکی از قطبهای مهم تولید خرما در کشور است. بر اساس آخرین آمارها، شهرستانهای کرمان، ارزوئیه، بم و نرماشیر به این آفت آلوده هستند.
منطقه جنوب کرمان نیز با سطح زیر کشت ۳۱ هزار هکتار نخل بارور و تولید بیش از ۲۱۰ هزار تن خرما، به شدت درگیر این آفت شده و گزارشها حاکی از آن است که نیمی از سطح زیرکشت نخلستانهای جنوب کرمان به این آفت آلوده شده است.
در حال حاضر، بیش از ۱۵ هزار و ۹۱۰ نخل آلوده در جنوب کرمان شناسایی شده که ۱۳ هزار و ۵۹۰ نخل تیمار و ۲ هزار و ۳۲۰ نخل به دلیل شدت آلودگی امحا شده است. در مناطق شرقی استان کرمان نیز ۲۷۷ درخت آلوده شناسایی شده که ۱۶ اصله از آنها امحا شده است.
شرایط در شهرستانهایی مانند منوجان، عنبرآباد و قلعهگنج به دلیل تراکم بالای نخلستانها و حساسیت رقم مضافتی، بحرانیتر ارزیابی میشود. رقم مضافتی که ۹۰ درصد ارقام خرمای مناطق شرقی را تشکیل میدهد، به شدت در برابر این آفت حساس است.
خسارتی فراتر از یک فصل محصول
خسارت این آفت فراتر از از دست رفتن محصول یک فصل است. سوسک سرخرطومی حنایی با تخریب لایههای حیاتی تنه، خود نخل را نابود میکند؛ درختی که حاصل سالها تلاش و سرمایهگذاری کشاورزان است. این آفت نه تنها محصول، بلکه خود درخت را هدف قرار میدهد و همین ویژگی، آن را به تهدیدی راهبردی برای اقتصاد کشاورزی جنوب کرمان تبدیل کرده است.
راهبرد مقابله؛ قرنطینه و مدیریت تلفیقی
راهبرد مقابله با این آفت بر مدیریت تلفیقی استوار است و نخستین و مؤثرترین اقدام، قرنطینه و جلوگیری از جابهجایی پاجوش از مناطق آلوده به سایر مناطق است. ردیابی مستمر از طریق تلههای فرمونی و پایش منظم باغات، امکان شناسایی زودهنگام درختان آلوده را فراهم میکند. درختان شناساییشده با قرصهای فستوکسین تیمار و در موارد شدید آلودگی، امحا میشوند.
اندوهجرد نخستین مکان آلودگی بود
ایمان کریمقاسمی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمان، در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: نخستین کانون آلودگی در استان کرمان، منطقه اندوهجرد بوده است. الگوی انتشار آفت در این منطقه نشان میداد که ورود آن از طریق پاجوشهای آلوده انجام شده است.
وی افزود: در سال گذشته، علاوه بر ۱۲۰۰ درخت آلوده که شناسایی و امحا شد، حدود ۴۰۰ هکتار از باغات در معرض خطر نیز به صورت ویژه پایش شدند و این پایشها منجر به شناسایی زودهنگام ۳۵ کانون جدید آلودگی شد که پیش از گسترش مهار شدند.
کریمقاسمی با اشاره به طرح نخلبان گفت: در قالب این طرح، نخلداران خرد که توانایی مالی برای خرید تجهیزات پایش را ندارند، به صورت تعاونی سازماندهی شدند و تجهیزات مورد نیاز برای ردیابی آفت در اختیار آنها قرار گرفت.
فرماندار بم: ۹۸ درصد مردم شرق استان به خرما وابسته هستند
وحدت عیدی، فرماندار شهرستان بم، با اشاره به وابستگی عمیق معیشت مردم منطقه به خرما اعلام کرد: ۹۸ درصد مردم شرق استان کرمان زندگیشان به طور مستقیم یا غیرمستقیم به این محصول وابسته است.
وی با انتقاد از رویکردهای سنتی در مبارزه با این آفت تصریح کرد: با روشهای قدیمی نمیتوان با سرخرطومی حنایی مقابله کرد. پس از گذشت چند دهه از ورود این آفت به کشور، هنوز اقدام علمی دانشگاهی مؤثری برای مبارزه با آن انجام نشده است.
عیدی از عدم آگاهی کشاورزان نسبت به این آفت ابراز نگرانی کرد و گفت: بسیاری از نخلداران حتی نام سوسک سرخرطومی حنایی را با آفت چوبخوار اشتباه میگیرند و آگاهیسازی در این زمینه به اندازه کافی انجام نشده است.
فرماندار جیرفت: اعتبارات فعلی پاسخگوی نیاز نیست
روحبخش بیگزاده، فرماندار جیرفت، با اشاره به اینکه جیرفت با سطح زیر کشت قابل توجه نخیلات، یکی از قطبهای اصلی تولید خرما در کشور محسوب میشود گفت: آفت سوسک سرخرطومی نه فقط یک معضل کشاورزی، بلکه یک تهدید جدی برای معیشت هزاران خانوار جیرفتی است.
وی با انتقاد از نبود اعتبارات پایدار برای مبارزه با این آفت افزود: اعتبارات فعلی پاسخگوی نیاز واقعی منطقه نیست و اگر این روند ادامه یابد، خسارتهای جبرانناپذیری به نخلستانهای جیرفت وارد خواهد شد.
۱۲ تیم تخصصی در جنوب کرمان فعال هستند
فرود سالاری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی جنوب کرمان، با اشاره به اینکه این آفت از سال ۱۳۹۶ در شهرستان منوجان مشاهده شده، گفت: در حال حاضر ۱۲ تیم تخصصی متشکل از ۲۴ نیروی بومی ماهر، عملیات ردیابی و مبارزه با این آفت را در سطح باغات جنوب کرمان انجام میدهند.
وی از اجرای عملیات ردیابی و مبارزه در حدود ۳۱ هزار هکتار از باغات نخیلات جنوب کرمان در سال ۱۴۰۴ خبر داد و افزود: در این بازه، ۱۵ هزار و ۹۱۰ نخل آلوده شناسایی شد که ۱۳ هزار و ۵۹۰ نخل تیمار و ۲ هزار و ۳۲۰ نخل به دلیل شدت آلودگی امحا شده است.
نخلداران از کمبود اعتبار و آگاهی میگویند
محمد ابراقی، نخلداری که حدود سه هکتار نخلستان در حاشیه شهر بم دارد، به خبرنگار مهر گفت: نخستین نشانههای آلودگی را حدود دو سال پیش در چند اصله از نخلهایش مشاهده کرده است. وی افزود: اگر زودتر از وجود این آفت مطلع شده بود، میتوانست از گسترش آن به سایر درختان جلوگیری کند.
محمد عسکری، نخلدار دیگری که باغی حدود پنج هکتاری در منطقه بروات دارد، به خبرنگار مهر گفت: سال گذشته حدود ۲۰ اصله از نخلهایش را به دلیل آلودگی امحا کرده است و اگر این روند ادامه یابد، ممکن است کل باغش را از دست بدهد.