ایرنا نوشت: هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد روز سهشنبه ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ در نیویورک آغاز شد؛ نشستی که در نخستین روز آن، جنگها و بحرانهای بینالمللی، تحولات غرب آسیا، آینده چندجانبهگرایی و اصلاح ساختارهای بینالمللی از محورهای اصلی سخنان رهبران و مقامات ارشد کشورها بود، اما همزمان برخی حاشیههای مرتبط با سخنرانی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا از جمله مشاجره لفظی او با یک خبرنگار و ادعاهایش علیه ایران و کوبا، توجه رسانهها را به خود جلب کرد.
از بحران چندجانبهگرایی تا جنگهای منطقهای
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در آغاز مناظره عمومی با اشاره به تشدید شکافهای ژئوپلیتیکی، جنگها، بحران اقلیمی، نابرابری و پیامدهای توسعه سریع فناوریهای نوین، درباره حرکت جهان به سمت نظمی چندقطبی هشدار داد و بر ضرورت مدیریت این تحول بر پایه همکاری، قانون و چندجانبهگرایی تأکید کرد. وی همچنین اصلاح و تقویت نهادهای بینالمللی، از جمله شورای امنیت، را ضروری دانست.
لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا، رئیسجمهوری برزیل و نخستین رئیس دولت سخنران در مناظره عمومی نیز افزایش درگیریهای مسلحانه و محدودیتهای موجود در سازوکارهای بینالمللی برای مقابله با جنگها را مورد توجه قرار داد و بر ضرورت تقویت چندجانبهگرایی تأکید کرد.
وی با انتقاد از اقدامات رژیم صهیونیستی در غزه، بر تشکیل کشور مستقل فلسطین تأکید کرد و درباره تحولات منطقه نیز خواستار حفظ امنیت و ثبات تنگه هرمز شد.
در همین چارچوب، عبدالله دوم، پادشاه اردن، در سخنان خود بر تحولات غرب آسیا، جنگ غزه و پیامدهای انسانی درگیریهای منطقهای تمرکز کرد. در مجموع، سخنان مقامهای حاضر در نخستین روز نشان داد که جنگ غزه، وضعیت غیرنظامیان، کمکهای بشردوستانه، رعایت حقوق بینالملل و یافتن راهکارهای سیاسی برای بحرانهای منطقهای همچنان در کانون مباحث مجمع عمومی قرار دارد.
رایزنی درباره آینده غزه در حاشیه مجمع عمومی
در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، وزیران امور خارجه قطر، مصر، اردن، امارات متحده عربی، اندونزی، پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی نیز درباره وضعیت غزه نشست برگزار کردند و نسبت به تداوم رنجهای انسانی در این منطقه ابراز نگرانی کردند. این کشورها خواستار اجرای فوری تعهدات مربوط به مرحله نخست طرح جامع آتشبس، از جمله ارسال ایمن و بدون مانع کمکهای بشردوستانه و آغاز بازسازی زیرساختهای حیاتی غزه شدند و بر ضرورت حفظ آتشبس و توقف نقض آن تأکید کردند.
این هشت کشور همچنین بر اجرای نقشه راه مرحله دوم طرح، از جمله عقبنشینی کامل اسرائیل از غزه، استقرار نیروی بینالمللی حفظ ثبات و آغاز بازسازی تأکید کردند و هرگونه کوچ اجباری فلسطینیان، تغییر ترکیب جمعیتی و گسترش شهرکسازی در سرزمینهای فلسطینی را رد کردند. آنان همچنین بر باقی ماندن غزه بهعنوان بخشی جداییناپذیر از سرزمین فلسطین و حرکت به سوی تشکیل کشور مستقل فلسطین در چارچوب راهکار دو دولتی تأکید کردند و از آمریکا خواستند در اجرای طرح و رفع موانع آن نقش فعال داشته باشد.
رایزنیهای عراقچی در حاشیه نشست
همزمان با آغاز مناظره عمومی، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، مجموعهای از دیدارهای دوجانبه را با مقامهای خارجی در نیویورک انجام داد. این رایزنیها با محوریت تحولات منطقهای و بینالمللی، روابط دوجانبه و بررسی راههای دیپلماتیک برای مسائل مورد اختلاف صورت گرفت.
عراقچی با «ایگنازیو کاسیس»، وزیر امور خارجه سوئیس درباره تحولات جاری و راههای حلوفصل دیپلماتیک مسائل مورد اختلاف گفتوگو کرد. کاسیس پس از این دیدار از آمادگی سوئیس برای کمک به تسهیل راهحل دیپلماتیک سخن گفت.
وزیر امور خارجه ایران همچنین با «محمد بن عبدالرحمن آلثانی»، نخستوزیر و وزیر امور خارجه قطر، دیدار و درباره تحولات منطقهای و مسائل مورد علاقه مشترک رایزنی کرد. عراقچی در ادامه با «آنتونیو تاجانی»، وزیر امور خارجه ایتالیا، نیز دیدار داشت. این دیدارها بخشی از رایزنیهای دیپلماتیک ایران در حاشیه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل بود.
حاشیهای که پیش از سخنرانی آغاز شد
بخش قابل توجهی از حواشی روز نخست به حضور و سخنرانی دونالد ترامپ اختصاص یافت. رئیسجمهوری آمریکا هنگام ورود به مقر سازمان ملل، در پاسخ به پرسش کیتلان کالینز، خبرنگار سیانان درباره جنگ ایران، از حضور این شبکه برای پوشش خبری خود انتقاد کرد و خطاب به خبرنگار گفت که «نباید اینجا باشید». این اظهارات در حالی مطرح شد که دولت آمریکا پیشتر محدودیتهایی برای دسترسی برخی رسانهها به کاخ سفید اعمال کرده بود.
ترامپ در سخنرانی خود نیز بخش قابل توجهی از سخنانش را به سیاست خارجی آمریکا اختصاص داد. او از عملکرد دولت پیشین انتقاد کرد و تهدیدات نخ نما شده گذشته علیه ایران را تکرار کرد.
ترامپ همچنین درباره کوبا مواضعی علیه دولت این کشور مطرح کرد و از احتمال فروپاشی آن سخن گفت. گزارشهای رسانهای حاکی از آن است که اعضای هیأت کوبا پس از اشاره ترامپ به این کشور، سالن را ترک کردند.
فناوری و هوش مصنوعی نیز از دیگر موضوعات مورد توجه ترامپ بود. او در بخشی از سخنانش ضمن تأکید بر اهمیت فناوری، از تعبیر «ابرهوش» در کنار «هوش مصنوعی» استفاده کرد و بر اهمیت پیشتازی آمریکا در این حوزه تأکید داشت. این بخش از سخنان او نیز در گزارشهای رسانهای مورد توجه قرار گرفت.
در مجموع، نخستین روز مناظره عمومی هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی در فضایی برگزار شد که بحرانهای امنیتی و منطقهای، جنگ علیه غزه و ایران، آینده چندجانبهگرایی، اصلاح ساختار سازمان ملل و چالشهای فناوری از موضوعات اصلی سخنرانیها بود. در کنار این مباحث، اظهارات و رفتارهای ترامپ در خارج و داخل سالن مجمع عمومی، بهویژه رویارویی او با خبرنگار سیانان و مواضعش درباره ایران و کوبا، سهم قابل توجهی از پوشش رسانهای نخستین روز نشست را به خود اختصاص داد. مناظره عمومی این دوره تا ۲۶ سپتامبر و سپس در ۲۸ سپتامبر ادامه خواهد داشت.