به گزارش اطلاعات آنلاین، ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز شنبه پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز را رد کرد، نمایندگان او به مذاکرات خود با مقامات ایرانی در نیویورک ادامه دادند و قطر به عنوان میانجی عمل کرد.

این تحولات نشاندهنده یک راهبرد دیپلماتیک دوگانه از سوی واشنگتن است: فشار علنی بر تهران در عین باز نگه داشتن کانال‌های مذاکره از طریق واسطه‌ها.

مخاطرات در هر دو جبهه در حال افزایش است: نفت خام برنت حدود ۱۰۵ دلار در هر بشکه معامله می‌شود، قیمت انرژی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر به یک مسئولیت سیاسی برای دولت آمریکا تبدیل شده و سناتورها در حال پیشبرد قطعنامه‌های اختیارات جنگی هستند، زیرا دفتر بودجه کنگره هزینه چهار ماه اول عملیات علیه ایران را حدود ۴۰ میلیارد دلار اعلام کرده است.

پیشنهاد ایران، بازگشایی تنگه هرمز ظرف هفت روز در ازای لغو تحریم‌های نفتی ایالات متحده، آزادسازی حدود ۱۲ میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده و توقف عملیات نظامی ایالات متحده و اسرائیل است. علاوه بر قطر، عمان و پاکستان نیز به عنوان کانال‌هایی بین دو طرف عمل کرده‌اند.

ترامپ در آخر هفته در گفتگو با خبرنگاران، پیشنهاد ایران را به عنوان نشانه‌ای از ضعف تهران توصیف کرد و گفت ایران می‌خواهد تنگه هرمز را به سرعت بازگشایی کند زیرا «در حال مرگ است و پولی به آن نمی‌رسد.»

مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل، در مصاحبه‌ای با سی‌ان‌ان گفت که نقشه راه ایران «تلاشی بدبینانه» برای گرفتن امتیازات عمده در ازای بازگشت به توافقات قبلی است.

ترامپ در مصاحبه‌ای با فاکس نیوز اظهار داشت که اگر حملات به منافع ایالات متحده و منطقه‌ای ادامه یابد، می‌تواند «ایران را از صحنه روزگار محو کند». اما در مصاحبه‌ای تلفنی به اکسیوس گفت که انتظار مذاکرات بیشتر در این هفته را دارد.

رئیس جمهوری آمریکا گفت: «ایرانی‌ها خواهان توافق هستند. اما این توافقی نیست که من می‌خواهم انجام دهم. این توافقی است که احتمالاً یک سال پیش آن را می‌پذیرفتیم. ایرانی‌ها در این بازی زیاده‌روی کردند.»

فشار اقتصادی

در همین حال، رویترز گزارش داد که استیو ویتکوف و جارد کوشنر، فرستادگان ایالات متحده، در نیویورک در مذاکرات غیرمستقیم تقریباً سه ساعته با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با میانجیگری شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، شرکت کردند.

این خبرگزاری به نقل از سه مقام دیپلماتیک آشنا با این مذاکرات، اعلام کرد که میانجیگران قطری به دنبال کاهش اختلافات بین دو طرف بودند و مذاکرات «پیشرفت اندکی» داشته است.

قیمت‌های بالای انرژی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر به یک مسئله سیاسی داخلی برای دولت ترامپ تبدیل شده است. قیمت نفت خام برنت در معاملات اولیه پس از رد پیشنهاد ایران توسط ترامپ، بیش از 4 دلار در هر بشکه افزایش یافت.

در کنگره، دموکرات‌های سنا، با حمایت برخی از جمهوری‌خواهان، قطعنامه‌هایی را در مورد اختیارات جنگی ارائه کرده‌اند. قانونگذاران به برآوردهای دفتر بودجه کنگره استناد کردند که عملیات نظامی علیه ایران در چهار ماه اول جنگ حدود 40 میلیارد دلار هزینه داشته است.

پیشنهاد ایران

علاوه بر این، کاهش تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدود شده و توقف محاصره دریایی و سایر عملیات نظامی در منطقه، لبنان و یمن، ایران پیشنهاد مسدود کردن ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود در سطح فعلی را داد که جزئیات فنی آن در مرحله بعدی مورد بحث قرار خواهد گرفت.

محاصره دریایی ایالات متحده، که سنتکام در هفته‌های پس از آغاز خصومت‌ها در فوریه برقرار کرد، دسترسی کشتی‌ها به بنادر ایران در سراسر خلیج فارس را محدود می‌کند. تحت این محاصره، نیروهای دریایی ایالات متحده کشتی‌های تجاری را که سعی در ورود به آب‌های ایران دارند، هدایت کرده‌اند، به کشتی‌هایی که مظنون به حمل محموله‌های تحریم‌شده هستند، حمله کرده‌اند و در برخی موارد کشتی‌هایی را که از این مقررات پیروی نکرده‌اند، از کار انداخته‌اند. این محاصره در کنار یک رژیم اجرای تحریم‌های گسترده‌تر که صادرات نفت ایران را هدف قرار می‌دهد، عمل می‌کند و دولت می‌گوید این تحریم‌ها ابزاری برای فشار اقتصادی است تا یک اقدام جنگی.

ایران این توصیف را رد می‌کند و می‌گوید پایان دادن به محاصره شرط اصلی هرگونه تعامل دیپلماتیک است. میانجی‌ها در حال بررسی اصلاحاتی هستند که شامل بازگشایی مرحله‌ای تنگه در ازای اقدامات مالی محدود، از جمله اجازه فروش نفت ایران تحت معافیت‌های خاص یا آزادسازی وجوه مسدودشده در حساب‌های تعیین‌شده برای خرید کالاهای غیرنظامی، می‌شود.

موانع توافق محدود

دو طرف پیش از این تلاش کرده‌اند امنیت دریایی را از سایر مسائل جدا کنند. در ژوئن ۲۰۲۶، واشنگتن و تهران در پاکستان تفاهمنامه‌ای امضا کردند که شامل یک توافق موقت ۶۰ روزه برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات گسترده‌تر هسته‌ای بود.

اما این توافق ظرف چند هفته پس از آنکه نیروهای ایرانی در بحبوحه اختلافات بر سر اجرای آن، هدف قرار دادن کشتی‌های تجاری را از سر گرفتند، فروپاشید و ایالات متحده را بر آن داشت تا مواضع توپخانه ساحلی را هدف قرار دهد.

اختلاف فعلی فراتر از شرایط ناوبری از طریق هرمز است. ایران بازگشایی تنگه را به تحریم‌ها، عملیات نظامی و مسئله هسته‌ای مرتبط می‌کند، در حالی که واشنگتن در حال پیگیری گام‌های محدودی است که مستلزم پذیرش کامل بسته پیشنهادی ایران نیست.