گروه شهرستان‌ها:
همزمان با دومین جمعه مهرماه، آیین قالی‌شویان در «مشهد اردهال» کاشان برگزار شد، تنها آیین مذهبی اسلامی که به تقویم خورشیدی برپا می‌شود.
دومین جمعه مهرماه که از راه می‌رسد، مشهد اردهال بار دیگر میزبان یکی از کهن‌ترین و متفاوت‌ترین آیین‌های مذهبی ایران می شود؛ آیینی که قرن‌هاست با حضور مردم برگزار می‌شود و امروز نه‌تنها بخشی از حافظه تاریخی کاشان، بلکه میراثی جهانی به شمار می‌رود.
قالی‌شویان برای مردم منطقه فقط یک مراسم مذهبی نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از باور، خاطره، هویت، مشارکت اجتماعی و سنت‌های به‌جامانده از نسل‌های گذشته است. در این آیین، نقش جوامع محلی همچنان زنده است؛ اهالی خاوه در آماده‌سازی قالی نقش دارند و اهالی فین آن را تحویل می‌گیرند و در عزای فرزند بلافصل امام محمدباقر(ع) عزاداری می‌کنند.همین مشارکت مستقیم مردم،قالی شویان را از یک مراسم صرفاً آیینی فراتر برده و به نمونه‌ای از میراث زنده تبدیل کرده است؛ میراثی که نه در موزه، بلکه در میان مردم و در متن زندگی اجتماعی آنان ادامه دارد.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، روز گذشته این مراسم با حضور هزاران عزادار چوب به دست که از کاشان و شهرهای مختلف کشور خود را به مشهد اردهال رسانده بودند، برگزار شد تا این مراسم باشکوه و جلوه بیشتر نسبت به سال‌های گذشته در جوار حرم حضرت سلطانعلی(ع) برگزار شود.
میراثی جهانی با ظرفیت‌های فراتر از یک روز
عباس تراب‌زاده کارشناس میراث فرهنگی با اشاره به ثبت آیین سنتی مذهبی قالی‌شویان مشهد اردهال در فهرست میراث فرهنگی ناملموس جهانی اظهار داشت: ثبت جهانی این آیین در سال ۲۰۱۲میلادی( ۱۳۹۱ شمسی)فقط یک عنوان بین‌المللی برای یک مراسم سنتی نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ای برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی، تاریخی و مذهبی کاشان و اردهال در سطح ملی و جهانی باشد.
وی افزود: آیین قالی‌شویان در هفتمین نشست کمیته بین‌دولتی یونسکو در فهرست نماینده میراث فرهنگی ناملموس بشریت به ثبت رسید و از معدود آیین‌های مذهبی ایران بوده که ساختار و نقش جوامع محلی در اجرای آن همچنان حفظ شده است.
این کارشناس میراث فرهنگی تصریح کرد: این آیین در جوار آرامگاه حضرت سلطانعلی بن امام محمد باقر(ع) برگزار می‌شود و گروه‌هایی از اهالی فین، خاوه، نشلج و کاشان در بخش‌های مختلف آن نقش دارند.
وی ثبت جهانی را فرصتی برای توسعه گردشگری مذهبی دانست و گفت: اگر این ظرفیت به شکل اصولی مدیریت شود، می‌توان قالی‌شویان را از یک مراسم یک‌روزه به محور یک مسیر گردشگری مذهبی و فرهنگی تبدیل کرد؛ مسیری که علاوه بر زیارت، جاذبه‌های تاریخی کاشان، فین، روستاهای اطراف اردهال و ظرفیت‌های فرهنگی منطقه را نیز دربرگیرد.
همچنین حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی بصیرتی رئیس اداره تبلیغات اسلامی کاشان در گفتگو با مهر با اشاره به جایگاه مذهبی و تاریخی این آیین اظهار داشت:قالی‌شویان تنها یک آیین سنتی نیست، بلکه جلوه‌ای از ارادت مردم منطقه به اهل‌بیت(ع) و نمادی از پیوند عمیق اعتقادات دینی با فرهنگ و هویت اجتماعی مردم کاشان و اردهال است.وی افزود: محور این آیین، بزرگداشت مقام حضرت سلطانعلی بن امام محمد باقر(ع) است؛ شخصیتی که بنا بر روایات و باور تاریخی مردم منطقه، به دعوت اهالی به اردهال آمد و پس از جنگ با مخالفان به شهادت رسید.قالی‌شویان در حقیقت یادآور این واقعه و تجدید عهد مردم با آرمان‌های آن حضرت و فرهنگ شهادت و ولایت است.
رئیس اداره تبلیغات اسلامی کاشان با اشاره به حضور نسل‌های مختلف در این مراسم گفت: مردم تنها تماشاگر نیستند بلکه در برگزاری و تداوم آیین نقش دارند و همین حضور مردمی موجب شده است قالی‌شویان با وجود گذشت قرن‌ها همچنان زنده و پویا باقی بماند.وی ادامه داد: حضور نوجوانان و جوانان در کنار بزرگان خانواده، زمینه انتقال مفاهیم دینی، تاریخ و فرهنگ مذهبی منطقه را فراهم می‌کند و از این منظر،قالی‌شویان بخشی از میراث معنوی و تربیتی مردم منطقه نیز محسوب می‌شود.
خاوه؛ حلقه‌ای دیگر در زنجیره قالی شویان
علی میرجعفری، از اهالی روستای خاوه‌میز هم با اشاره به نقش مردم این روستا در آیین قالی‌شویان اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های اهالی خاوه، آماده‌سازی قالی و فراهم کردن مقدمات اجرای آیین است و قالی پس از آماده شدن توسط مردم خاوه، در جریان مراسم به اهالی فین تحویل داده می‌شود.وی افزود: این همکاری میان مردم خاوه و فین، بخشی از ساختار سنتی و قدیمی مراسم است که طی نسل‌های مختلف حفظ شده و هر یک از این مناطق در برگزاری آیین، نقش مشخصی دارند.
میرجعفری ادامه داد: آماده‌سازی قالی تنها یک کار اجرایی نیست، بلکه برای مردم خاوه جنبه اعتقادی و معنوی دارد و حضور نسل‌های مختلف در کنار یکدیگر موجب شده است این سنت همچنان زنده بماند.وی تأکید کرد:قالی‌شویان حاصل مشارکت و همراهی چند جامعه محلی است و هر بخش از مراسم، ریشه در یک سنت و مسئولیت تاریخی دارد؛ همین جزئیات بوده که به این آیین هویت و اصالت مردمی بخشیده است.
ثبت جهانی، پایان راه نیست
ثبت جهانی قالی‌شویان، بیش از آنکه نقطه پایان باشد، می‌تواند آغاز مرحله‌ای تازه برای مدیریت این میراث باشد. عنوان جهانی زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که بتواند به معرفی پایدار منطقه، افزایش ماندگاری گردشگران و تقویت اقتصاد جوامع محلی منجر شود؛ بدون آنکه اصالت مراسم قربانی توسعه گردشگری شود.
توسعه دسترسی و حمل‌ونقل، خدمات اقامتی، اطلاع‌رسانی چندزبانه، آموزش راهنمایان گردشگری و معرفی صنایع‌دستی و محصولات محلی، بخشی از زیرساخت‌هایی است که می‌تواند این مسیر را تکمیل کند.
در عین حال، باید مراقب بود که آیین قالی شویان به یک محصول صرفاً تجاری تبدیل نشود؛ چراکه مهم‌ترین سرمایه آن، همان مردم و حاملان سنت هستند.
