به گزارش اطلاعات آنلاین، جی‌دی ونس از ایران خواسته است به عنوان بخشی از توافق برای پایان دادن به جنگ، ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم خود را به طور «معنی‌دار» کاهش دهد، خواسته‌ای که به گفته کارشناسان ممکن است نشان‌دهنده نرم‌تر شدن اصرار قبلی واشنگتن مبنی بر کنار گذاشتن کامل غنی‌سازی تهران باشد.
سخنان او در بحبوحه لفاظی‌های تند سایر مقامات ارشد آمریکایی مطرح می‌شود. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، بار دیگر تأکید کرده است ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد، در حالی که دونالد ترامپ هشدار داده است جنگ از طریق «راه خوب یا راه نه چندان خوب» پایان خواهد یافت.
در همین حال، مقامات تهران در حالی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران وارد هشتمین ماه خود می‌شود، این سوال را مطرح کرده‌اند که آیا واشنگتن واقعاً خواهان مذاکره است یا خیر.
در حالی که هر دو طرف مواضع خود را مطرح می‌کنند، سیمون مابون، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه لنکستر، به الجزیره گفت که چشم‌انداز تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هسته‌ای همچنان بعید است. مذاکره‌کنندگان تهران بیشتر نگران تحریم‌ها، دارایی‌های مسدود ایران، محاصره دریایی ایالات متحده و جنگ در سراسر منطقه هستند - مسائلی که به گفته او همچنان موانع اصلی رسیدن به توافق هستند.
تحلیلگران می‌گویند سخنان مقام‌های آمریکایی نشان می‌دهد که فشار بر تهران همچنان محور اصلی رویکرد واشنگتن است، هر چند لحن و کلام ونس پرسش‌هایی را درباره اینکه ایران چه محدودیت‌های هسته‌ای را می‌پذیرد، بی‌پاسخ می‌گذارد.
جدیدترین پیشنهاد ایران با هدف تکمیل مفاد تفاهمنامه ۱۷ ژوئن میان دو کشور مطرح شد؛ تفاهمنامه‌ای که پیش از فروپاشی، برای مدتی کوتاه از شدت تنش‌ها کاسته بود. پیشنهاد تازه که چند هفته پیش ارائه شد، در اصل جدول زمانی را فشرده‌تر کرده و ترتیب گام‌های منتهی به دستیابی به توافق را تغییر داده است.
این طرح پیشنهادی شامل توقف درگیری‌ها در تمامی جبهه‌ها، از جمله عملیات تهاجمی اسرائیل در لبنان، بود. بر اساس این طرح، واشنگتن محاصره دریایی و تحریم‌های نفتی را لغو و دارایی‌های مسدودشده ایران را آزاد می‌کرد. تنگه هرمز پس از هفت روز بازگشایی و پس از آن، مذاکرات پیرامون برنامه هسته‌ای ایران آغاز می‌شد.
کارشناسان معتقدند این طرح می‌توانست مسیری را برای ترامپ جهت احیای کشتیرانی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر در آمریکا فراهم کند؛ با این حال، اختلاف‌نظرها بر سر ترتیب و توالی رویدادها همچنان حل‌نشده باقی مانده است.
با این وجود، مابون به الجزیره گفت که تمرکز واشنگتن بر مسئله غنی‌سازی، خطر نادیده گرفتن اولویت‌های تهران را به همراه دارد. «ایالات متحده تلاش می‌کند تا موضع خود را در قبال مسئله هسته‌ای در برابر ایرانی‌ها تعدیل کند، اما برای طرف ایرانی، این موضوع اصلی و چالش‌برانگیز نیست؛ بلکه مسئله محاصره، لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌ها و پایان دادن به درگیری‌ها در سراسر منطقه است.»
توافقی که اجازه غنی‌سازی محدود را بدهد، همچنین موجب مقایسه با «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) مصوب سال ۲۰۱۵ در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما خواهد شد. آن توافق در ازای کاهش تحریم‌ها، برنامه هسته‌ای ایران را محدود می‌کرد، اما ترامپ در سال ۲۰۱۸ ایالات متحده را از آن خارج کرد.
مابون اظهار داشت که پیش از وقوع جنگ کنونی، دستیابی به یک توافق هسته‌ای امکان‌پذیر بود. «می‌توان گفت که در مقاطع مختلف، دستیابی به توافق هسته‌ای در دسترس بود. البته ما برجام را داشتیم، اما ایرانی‌ها در ماه‌های ژانویه و فوریه نیز در آستانه توافقی مشابه بودند. مذاکراتی که در آن زمان با میانجیگری انجام شد، همگی حاکی از امکان دستیابی به توافق هسته‌ای بود، با این حال تصمیم بر آن شد که جنگ آغاز شود.»
سایر موانع بر سر راه این توافق چیست؟
مابون گفت که تهران به تعهداتی فراتر از مسئله هسته‌ای نیاز خواهد داشت. «به گمان من، ایرانی‌ها خواستار لغو تحریم‌ها، پایان محاصره و آزادسازی دارایی‌ها — یا دست‌کم ترسیم نقشه‌راهی برای تحقق این موارد — در کنار پایان درگیری‌ها در لبنان و برقراری آتش‌بس دائمی در خلیج [فارس] خواهند بود.»
کشتیرانی در تنگه هرمز نیز همچنان یکی دیگر از عوامل عدم قطعیت است؛ این در حالی است که روبیو مدعی شده ایران کنترل این آبراه را از دست داده است. گرچه صادرات نفت خلیج فارس بهبود یافته، اما حملات به کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. وزارت امور خارجه هند اعلام کرد که روز سه‌شنبه، ۱۲ تن از خدمه یک نفتکش با پرچم پاناما هنگام عبور از این تنگه بر اثر اصابت یک پرتابه ناشناس مجروح شدند.
بر اساس داده‌های شرکت اطلاعات دریایی کپلر، حجم صادرات نفت خلیج فارس (بدون احتساب ایران) در ماه سپتامبر به بیش از ۸۱ درصدِ سطح پیش از آغاز درگیری‌ها رسید؛ همچنین صادرات نفت خام از کل منطقه خاورمیانه در ۱۴ روز از آن ماه، از سطح پیش از درگیری‌ها فراتر رفت.
این بهبود وضعیت می‌تواند فشار بر ایالات متحده برای دستیابی به توافق را کاهش دهد، هر چند تداوم حملات همچنان تردیدهایی را درباره میزان امنیت این آبراه ایجاد می‌کند.
مابون معتقد است تغییر موضع ظاهری واشنگتن در قبال مسئله غنی‌سازی، نشان‌دهنده آن است که آنها هنوز از میزان کاملِ احیای وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز اطمینان ندارند. «اگر آمریکایی‌ها اطمینان داشتند تنگه به شکلی مناسب و ایمن باز است، قطعاً برای دستیابی به توافقی سخت‌گیرانه‌تر پافشاری می‌کردند.»