کتاب «شرق‌شناسی در روسیه؛ ایرانشناسی و اسلام‌شناسی» نوشته مهدی سنایی با حضور جمعی از استادان دانشگاه و چهره‌های فرهنگی در بنیاد ایرانشناسی رونمایی شد؛ در این مراسم، علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایرانشناسی بر ضرورت شناخت متقابل کشورها تأکید کرد و نویسنده کتاب نیز از تدوین دانشنامه برخط ایرانشناسی خبر داد.
به گزارش ایرنا، علی‌اکبر صالحی روز گذشته در مراسم رونمایی از کتاب «شرق‌شناسی در روسیه؛ ایرانشناسی و اسلام‌شناسی» با اشاره به روابط ایران و روسیه افزود: این کتاب به افزایش آگاهی درباره یکی از همسایگان مهم ایران و شناخت بهتر جهان اسلام کمک می‌کند. مطالعات شرق‌شناسی و اسلام‌شناسی در روسیه پیشینه‌ای طولانی دارد و بررسی این سابقه می‌تواند زمینه شناخت دقیق‌تر روابط تاریخی و معاصر دو کشور را فراهم کند.
صالحی با تأکید بر اهمیت استقلال سیاسی کشورها، به تعبیر «روسیه مقتدر در کنار ایران مستقل» اشاره کرد و گفت: استقلال سیاسی به این معناست که یک کشور، حتی در شرایط دشوار و زیر فشار قدرت‌های بزرگ، بتواند برای خود تصمیم بگیرد. شناخت متقابل ایران و روسیه و درک موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های دو کشور می‌تواند زمینه همکاری‌های بیشتر را فراهم سازد.
رئیس بنیاد ایرانشناسی همچنین پیشنهاد کرد مطالعات مربوط به ایرانشناسی در کشورهای دیگر، از جمله آلمان و فرانسه، گسترش یابد تا شناخت رویکردهای مختلف به ایران بتواند در بررسی مسائل و تدوین سیاست‌های مرتبط با منافع ملی مؤثر باشد.
ایرانشناسی؛ سرمایه‌ای برای قدرت نرم
مهدی سنایی، نویسنده کتاب و رئیس مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا (ایراس)، نیز در این نشست با تأکید بر اهمیت شناخت دیگر کشورها گفت: در جهان امروز، دیگرشناسی به بخشی از خودشناسی تبدیل شده است؛ زیرا بدون شناخت محیط پیرامونی و جوامع دیگر، نمی‌توان شناخت دقیقی از جایگاه و واقعیت‌های خود به دست آورد.
وی ایرانشناسی را یکی از مؤلفه‌های اصلی قدرت نرم ایران دانست و افزود: تاریخ و تمدن ایران، زبان فارسی و میراث ادبی کشور ظرفیت‌های ارزشمندی برای حضور در عرصه بین‌المللی هستند، اما هنوز به اندازه کافی از این سرمایه فرهنگی و تمدنی در سیاست خارجی استفاده نشده است.
سنایی کتاب «شرق‌شناسی در روسیه؛ ایرانشناسی و اسلام‌شناسی» را حاصل نزدیک به چهار سال پژوهش بر اساس منابع روسی، انگلیسی و فارسی دانست و گفت این اثر تلاش کرده است تصویری جامع و به‌روز از روندها، شخصیت‌ها و آثار مرتبط با شرق‌شناسی، ایرانشناسی و اسلام‌شناسی در روسیه ارائه دهد.
او همچنین به تجربه‌های خود در گسترش زبان فارسی و ایرانشناسی در خارج از کشور اشاره کرد و از فعالیت‌هایی در این زمینه در قرقیزستان، قزاقستان، ترکمنستان و روسیه سخن گفت. سنایی از تدوین دانشنامه برخط ایرانشناسی با همکاری دانشگاه تهران و دانشگاه سن‌پترزبورگ نیز خبر داد و ابراز امیدواری کرد این طرح با حمایت بیشتری ادامه یابد.
تاریخ و ادبیات ایران؛ جاذبه‌ای برای پژوهشگران جهان
محمود جعفری‌دهقی، رئیس انجمن ایرانشناسی، در ادامه این نشست به دلایل توجه پژوهشگران خارجی به ایران پرداخت و گفت ویژگی‌های تمدنی و تاریخی این سرزمین، ایران را به یکی از کانون‌های مهم مطالعات شرق‌شناسی تبدیل کرده است.
وی با اشاره به تاریخ باستان ایران، سیاست‌های کوروش هخامنشی و بازتاب نگرش‌های فرهنگی ایرانیان در دوره‌های تاریخی مختلف را از زمینه‌های مهم شناخت ایران دانست و افزود: توانایی فرهنگ ایرانی در تأثیرگذاری بر اقوامی که در دوره‌های مختلف وارد این سرزمین شدند، از ویژگی‌های قابل توجه تاریخ ایران است.
جعفری‌دهقی همچنین ادبیات فارسی و اساطیر ایرانی را از عوامل مهم توجه ایران‌شناسان دانست و به جایگاه آثاری چون شاهنامه فردوسی و اشعار حافظ و سعدی در معرفی فرهنگ ایران به جهان اشاره کرد. او کتاب سنایی را اثری ارزشمند دانست که می‌تواند الگویی برای تدوین کتاب‌های مشابه درباره ایرانشناسی در دیگر کشورها باشد و پیشنهاد کرد در چاپ‌های بعدی، پژوهشگران حوزه‌های تاریخ، زبان‌شناسی، ادبیات و اساطیر نیز با گستردگی بیشتری معرفی شوند.
بازنمایی ایران در جهان و منافع ملی
محمدکاظم سجادپور، رئیس مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی نیز با بررسی ابعاد علمی و دیپلماتیک کتاب، تجربه هم‌زمان سنایی در دانشگاه و عرصه دیپلماسی را از ویژگی‌های مهم این اثر دانست.
وی گفت کتاب از سه منظر معرفتی، تاریخی و تحلیلی به موضوع پرداخته است؛ به‌گونه‌ای که ضمن ارائه تصویری از روند شکل‌گیری و تحول شرق‌شناسی و ایرانشناسی در روسیه، زمینه‌ها و دلایل این تحولات را نیز بررسی می‌کند.
سجادپور با تأکید بر ارتباط ایرانشناسی با منافع ملی اظهار کرد: چگونگی مطالعه و بازنمایی ایران در آثار علمی خارجی، بخشی از منافع ملی کشور است؛ زیرا تصویرهایی که در مراکز علمی و پژوهشی جهان از ایران شکل می‌گیرد، بر شناخت عمومی و نخبگانی از کشور تأثیر می‌گذارد.
کتاب «شرق‌شناسی در روسیه؛ ایرانشناسی و اسلام‌شناسی» نوشته مهدی سنایی در ۳۸۰ صفحه به همت انتشارات نگارستان اندیشه و بنیاد ابن‌سینای مسکو منتشر شده است. در پایان این نشست، تفاهم‌نامه همکاری میان بنیاد ایرانشناسی و مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا امضا شد و از کتاب رونمایی به عمل آمد.
شما چه نظری دارید؟