به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از گاردین، این تحرکات دیپلماتیک در آستانه دیدار میان دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ رخ می‌دهد؛ دیداری که انتظار می‌رود همزمان با حضور رئیس جمهوری آمریکا در کنفرانس «اپک» (APEC) در شهر شنژن چین، در روزهای ۱۸ و ۱۹ نوامبر انجام شود.
شی جین‌پینگ روز دوشنبه در جریان یک سفر رسمی و تاریخی به پکن، با هیثم بن طارق، سلطان عمان، گفتگو کرد. وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، نیز با مساعد بن محمد العیبان، مشاور امنیت ملی عربستان سعودی، و علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، دیدار کرد.
سفر هیثم به پکن نخستین سفر یک مقام عالی‌رتبه عمانی به چین از زمان برقراری روابط دیپلماتیک میان دو کشور در حدود ۵۰ سال پیش محسوب می‌شود. بر اساس بیانیه رسمی چین درباره این دیدار، شی جین‌پینگ هشدار داد که خاورمیانه نباید به عرصه‌ای برای «رقابت قدرت‌های بزرگ و مناقشات ژئوپلیتیک» تبدیل شود. او گفت: «چین همواره متعهد به تلاش فعالانه برای پایان دادن به درگیری‌ها و ترویج صلح بوده و امیدوار است با ارائه خرد و راهکارها، به حل معضلات امنیتی منطقه کمک کند.»
وانگ یی پس از گفتگوهای جداگانه خود اظهار داشت که چین مایل است «نقشی سازنده در کمک به منطقه برای عبور از سایه همه‌گیری و دستیابی به صلح و ثبات پایدار ایفا کند». وانگ در دیدار با باقری کنی تأکید کرد که چین از ایران «در حراست از حاکمیت و امنیتش» حمایت می‌کند. به گفته طرف چینی، مقام ایرانی نیز ابراز امیدواری کرده است که چین «نقش مهم‌تری در صلح بین‌المللی و منطقه‌ای» ایفا کند.
زمانی که ایالات متحده و اسرائیل در ماه فوریه حملات مشترکی را علیه ایران انجام دادند، چین با سوق دادن تهران به سمت مذاکرات آتش‌بس در پاکستان، نقش مهمی ایفا کرد؛ اقدامی که جایگاه این کشور را به عنوان یک میانجی منطقه‌ای تقویت کرد.
شن دینگ‌لی، پژوهشگر روابط بین‌الملل ساکن شانگهای، می‌گوید نفوذ پکن در خاورمیانه «دیگر آن چیزی نیست که در گذشته بود» [و ابعاد گسترده‌تری یافته است]. اما او افزود: «با توجه به افزایش سرمایه‌گذاری و تجارت چین در منطقه... نمی‌توان نفوذ این کشور را نادیده گرفت.»
با طولانی شدن جنگ، تلاش‌های دیپلماتیک چین کمرنگ بوده است. بزرگ‌ترین اهرم اقتصادی چین در برابر ایران، این واقعیت است که حدود ۹۰ درصد از صادرات نفت خام این کشورِ خاورمیانه‌ای را خریداری می‌کند. بین ماه‌های آوریل و ژوئن، چین واردات نفت خام خود را ۳۰ درصد کاهش داد، به‌طوری که مجموع واردات در ماه ژوئن به پایین‌ترین سطح در یک دهه اخیر رسید.
این اقدام، اقتصاد جهانی را از جهش شدید تورم نجات داد. طبق برخی برآوردها، کاهش واردات نفت چین، قیمت هر بشکه نفت خام برنت — که شاخصی جهانی محسوب می‌شود — را ۳۰ دلار یا بیشتر کاهش داد. پکن در غیر این صورت، اقدام چندانی برای میانجی‌گری جهت برقراری صلح در خاورمیانه انجام نداده است.
بخشی از دلیل این امر آن است که چین حل‌وفصل این مناقشه را جزو مسئولیت‌های خود نمی‌داند. در ماه مارس، وانگ اظهار داشت که این جنگ «هرگز نباید رخ می‌داد» و ایالات متحده و اسرائیل برای این حملات «هیچ‌گونه حمایت مردمی» نخواهند یافت.
چین همچنین از آسیب‌هایی که درگیری‌ها به اعتبار جهانی ایالات متحده وارد کرده، سود می‌برد. بر اساس یافته‌هایی که در ماه ژوئیه در مرکز تحقیقات پیو — یک اندیشکده مستقر در واشنگتن — منتشر شد، اکنون در اکثر ۳۶ کشوری که مورد نظرسنجی قرار گرفته‌اند، نگاه به چین مثبت‌تر از نگاه به ایالات متحده است.
پیامدهای منفی ناشی از اختلال طولانی‌مدت در تنگه هرمز — آبراهی که بخش عمده‌ای از نفت و گاز جهان از آن عبور می‌کند — برای اقتصاد چین نیز خطرساز است. کمبود انرژی منجر به تورم می‌شود که این امر می‌تواند تقاضای جهانی برای کالاهای چینی را کاهش دهد.
تهران و واشنگتن درگیر مذاکراتی فشرده برای دستیابی به توافقی هستند که می‌تواند شامل بازگشایی این تنگه باشد. ترامپ بارها تهدید کرده است که پس از انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه در ایالات متحده، اقدامات نظامی علیه ایران را از سر خواهد گرفت؛ اقدامی که موجب نگرانی پکن خواهد شد.
اشتیاق شدید ترامپ برای دستیابی به توافقی در خاورمیانه، ممکن است فرصتی برای چین فراهم کند تا خود را به عنوان میانجی صلح در منطقه معرفی کرده و جایگاه شی (رئیس جمهوری چین) را پیش از دیدارشان تقویت کند. پکن در سال ۲۰۲۳ میان عربستان سعودی و ایران میانجی‌گری کرد و موجب تنش‌زدایی میان آن‌ها شد، اما از آن زمان تاکنون، تأثیر دیپلماتیک چین در منطقه محدود بوده است.
شن اظهار داشت که تمایل چین به بهبود روابط دیپلماتیک با کشورهای خاورمیانه و همچنین با ایالات متحده، روندهایی هستند که «یکدیگر را تقویت می‌کنند». مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز دوشنبه اعلام کرد چین در اوایل تا اواسط نوامبر، ژای جون، نماینده ویژه خود را به ایران، عمان و عربستان اعزام خواهد کرد.
