محمدرضا کلاهدوزان 

 گروه شهرستان ها: کشورمان امسال در حالی به استقبال نیمه دوم سال و فصل سرما رفته است که بر اساس پیش بینی های به عمل آمده، آب و هوای ایران امسال متاثر از پدیده ال نینو ،سردتر از سال های قبل خواهد بود و مصرف انرژی به ویژه گاز افزایش می یابد، این در حالی است که با هدف قرار گرفتن تاسیسات گاز و برق در جنگ اخیر و کاهش ظرفیت تولید انرژی ، نقش مردم در کاهش مصرف بیش از سنوات گذشته مورد توجه دستگاه ها و مسئولان ذیربط قرار گرفته است.
بحران انرژی در کشورمان با تغییر فصل چهره عوض می کند؛ سالهاست در تابستان با کمبود برق و خاموشی ها دست و پنجه نرم می کنیم و در زمستان با دغدغه تامین گاز روبرو می شویم اما این معضل امسال با کاهش تولید انرژی ناشی از هدف قرار گرفتن تاسیسات گاز و برق در جنگ اخیر، تشدید شده است و در صورت عدم همراهی مردم در کاهش مصرف انرژی،می تواند مخاطره‌آمیز باشد.
هنوز تب ناترازی مزمن برق و پیامد خاموشی ها در فصل گرم فروکش نکرده که زمزمه های کمبود گاز و نگرانی تامین گاز در فصل سرد پیش رو نیز اوج گرفته است.کشورمان در حالی طی سال های گذشته با ناترازی مزمن گاز روبرو بوده است که بر اساس گزارش های اعلام شده، حدود ۳۴ تریلیون مترمکعب ذخایر اثبات شده گاز طبیعی دارد و از لحاظ داشتن ذخایر گاز پس از روسیه در رتبه دوم جهان قرار گرفته است.
همچنین ایران، سومین تولید کننده گاز طبیعی پس از آمریکا و روسیه است؛ پس با این وجود چرا کشورمان هر سال در زمستان با مساله کمبود گاز روبرو است و صنعت به عنوان بخش مولد و پیشران اقتصاد کشور به علت محدودیت در تامین گاز باید متحمل زیان شود ؟!
مردم مقصرند ؟!
مسئولان طی چند دهه گذشته همواره نوک پیکان این ماجرا را به سمت مردم نشانه گرفته اند و شدت مصرف انرژی در کشور را عامل اصلی فاصله زیاد بین تولید و مصرف گاز می دانند.
به گفته آنان، مجموع انرژی تولید شده در کشور، شامل برق، فرآورده های نفتی و گاز طبیعی، معادل حدود ۹ میلیون بشکه نفت خام در روز است که از این میزان، ۵ میلیون آن صرف مصارف داخلی  و ۲ میلیون صادر می شود و ۲ میلیون دیگر به هدر می رود که معادل تولید ۸ فاز در عسلویه است !
به عبارت بهتر، میزان اتلاف انرژی روزانه در کشورمان با حجم انرژی صادراتی برابری می کند.
در این میان کارشناسان معتقدند نباید مردم را به‌ تنهایی مقصر شدت مصرف انرژی دانست زیرا بخش قابل ‌توجهی از مشکلات کنونی در حوزه انرژی، میراث سیاست ‌گذاری‌ های غلط گذشته بوده که آثار آن امروز به صورت ناترازی مزمن انرژی بروز کرده است.
به طور مثال، ضعف دستگاه های نظارتی بر ساخت و سازها به منظور رعایت مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان، طراحی نامناسب ساختمان ها، سهم ۷۰ درصدی گاز طبیعی در سبد انرژی کشور و غفلت از توسعه سایر منابع انرژی به‌ ویژه انرژی خورشیدی طی چند دهه گذشته، مصرف بالای سوخت خودروها و همچنین تولید تجهیزات گرمایشی و سرمایشی غیراستاندارد به تدریج این شرایط  را تشدید کرده است.
وقتی طراحی ساختمان ها به نحوی است که از حداقل نور طبیعی محرومند و ساکنانشان در روشنایی روز باید چراغ روشن کنند و در ساخت بنا توجهی به شرایط اقلیمی منطقه نمی شود؛ مردم چه نقشی می توانند در مصرف انرژی داشته باشند؟بنابراین؛ سیاست گذاری ها سبب شده است شدت مصرف انرژی در ایران به ۳.۵ برابر میانگین جهانی برسد ولی نباید مردم را  به تنهایی مقصر این اوضاع اسفبار دانست و در آستانه فصل گرما و سرما به آنان یادآوری و توصیه کرد که در مصرف انرژی صرفه جویی کنند؛ هرچند اهمیت صرفه جویی قابل چشم پوشی نیست و مردم هم تا حد امکان در مصرف انرژی صرفه جویی می کنند.
از سوی دیگر تمرکز بر افزایش تولید نفت و گاز، بدون توجه کافی برای جلوگیری از اتلاف انرژی از سوی متولیان امر موجب شده است ایران به عنوان دومین دارنده ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان دچار کمبود گاز شود.
  مسئولان طی چند سال گذشته فقط با ابزار تعرفه گذاری و اهرم افزایش بهای مصرف انرژی، تلاش کرده اند مصرف انرژی را در بخش مختلف کاهش دهند؛ همانطور که از ابتدای آبان امسال با تغییر نرخ سوخت تحویلی به نیروگاه ‌های حرارتی از سوی وزارت نفت، هزینه برق مصرفی مردم دوباره افزایش یافت.وزارت نفت در حالی بهای سوخت تحویلی به نیروگاه‌ ها را افزایش داده است که نیروگاه شهید محمد منتظری اصفهان از ماه‌های گذشته به دلیل محدودیت در تامین گاز، مازوت می سوزاند و ساکنان دیار نصف جهان، هم باید سموم ناشی از مازوت سوزی نیروگاه را تحمل کنند و هم افزایش قیمت برق را.
اهمیت مدیریت مصرف گاز
اما زمستان امسال مشارکت مسئولانه مردم در مدیریت مصرف گاز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد؛ چون ظرفیت تولید گاز کشور در پی حمله دشمن به منطقه پارس جنوبی کاهش یافته است و احتمال قطعی گاز در استان های شمالی که در انتهای شبکه گازرسانی قرار دارند، وجود دارد.
به گفته مسئولان، حدود ۲۳۰ میلیون متر مکعب از ظرفیت تولید گاز کشور در پی حمله هوایی دشمن به منطقه پارس جنوبی از دست رفت که تاکنون ۱۰۰ میلیون متر مکعب آن به چرخه تولید بازگشته است؛ اما با این حال، حدود ۱۳۰ میلیون متر مکعب در روز کاهش ظرفیت تولید وجود دارد که با احتساب ناترازی های ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون متر مکعب سال های گذشته در اوج مصرف، مجموع کاهش ظرفیت ظرفیت و ناترازی در اوج مصرف امسال حدود ۴۰۰ میلیون متر مکعب در روز برآورد می شود.
بر اساس پیش ‌بینی‌ ها، در دوره اوج مصرف گاز در زمستان امسال، ۱۱ استان کشور از جمله اصفهان با تنش و محدودیت گازرسانی روبرو خواهند شد که شهرستان ‌های غربی استان از جمله فریدن، فریدونشهر، بوئین ‌میاندشت، تیران و کرون و چادگان و همچنین مناطق شرقی استان واقع در مسیر شهرستان نائین تا انتهای شهرستان خور و بیابانک به دلیل تامین گاز آنها از طریق  کپسول‌های CNG، با مساله ناترازی گاز روبرو خواهند شد.
تدبیر شرکت گاز چیست ؟
مدیرعامل شرکت گاز استان اصفهان در این باره در گفت و گو با خبرنگار اطلاعات ،گفت: برای افزایش ظرفیت تامین گاز در مناطق غربی و شرق استان، تاکنون ۵.۵ کیلومتر خط لوله ۱۶ اینچی اجرا شده ؛ همچنین خط لوله ۱۲ اینچ در حال اجراست  و تا قبل از آغاز فصل سرد به بهره ‌برداری می رسد.
ابراهیم محسنی هماگرانی افزود: برای تامین پایدار گاز مناطق شرقی استان در مسیر شهرستان نایین تا شهرستان خور و بیابانک، با استان‌ های یزد و خراسان جنوبی هماهنگی شده است تا در صورت بروز اختلال در عملکرد کمپرسورها، از ظرفیت‌های جایگزین استفاده شود.وی افزود:همچنین 
 ۱۰ دستگاه کفی تریلر به ناوگان حمل کپسول ‌های گاز CNG برای تامین گاز مناطق شرقی استان افزوده شده است و ذخیره‌ سازی گاز در مخازن قدیمی ایستگاه‌ های این مناطق نیز در دستور کار قرار دارد.
مدیرعامل شرکت گاز استان اصفهان، اهمیت مشارکت عمومی در مدیریت مصرف انرژی و عبور از این شرایط را موثر دانست و تاکید کرد: کاهش ۲ درجه ‌ای دمای محیط با وجود سادگی، تاثیر گسترده‌ ای در سطح ملی دارد و موجب صرفه‌ جویی روزانه حدود ۵۰ میلیون مترمکعب گاز می‌شود که معادل ظرفیت تولید یک تا ۲ فاز پارس جنوبی است.
محسنی هماگرانی افزود: میزان تولید گاز کشور در دوره اوج مصرف حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب در روز بوده و در این دوره، اختلاف بین عرضه و تقاضا حدود ۵۰ تا ۶۰ میلیون مترمکعب است؛ بنابراین مشارکت گسترده مردم در پویش «۲ درجه کمتر» در مدیریت ناترازی گاز در اوج مصرف نقش موثری دارد.وی گفت: شبکه گازرسانی کشور به‌ صورت یکپارچه است و بروز اختلال در هر بخش از این شبکه می ‌تواند سایر مناطق را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
فرصتی برای نجات ثروت ملی 
بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه کشور، از مجموع ۲ میلیون بشکه معادل نفت خام که در بخش های مختلف به هدر می رود، باید یک میلیون و ۲۸۵ هزار بشکه معادل نفت خام تا پایان دوره برنامه به چرخه تولید بازگردد.از این میزان، سهم بخش ساختمان ۳۷۲ هزار بشکه، بخش صنعت و کشاورزی ۳۳۴ هزار بشکه و سهم بخش حمل ‌و نقل ۲۴۸ هزار بشکه معادل نفت خام تعیین شده است. 
همچنین، مقرر شده است معادل۲۵۰ هزار بشکه از محل جمع ‌آوری گازهای همراه نفت و مشعل و معادل ۸۰ هزار بشکه نفت خام از طریق افزایش بازدهی نیروگاه ‌ها به چرخه تولید بازگردد.
افق اجرای برنامه هفتم توسعه کشور تا پایان سال ۱۴۰۷ است؛ بنابراین باید دید آیا اهداف تعیین شده برای نجات ثروت ملی محقق می شود یا این برنامه نیز همچون «قانون هوای پاک» به مُحاق می رود.