اسحاق هرتزوگ، رئیس رژیم صهیونیستی پس از پایان رایزنی‌های پارلمانی، گادی آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار» و رقیب بنیامین نتانیاهو را مأمور تشکیل کابینه جدید کرد؛ مأموریتی که در پی شکست ائتلاف حاکم در انتخابات پارلمانی و از دست رفتن اکثریت آن به آیزنکوت واگذار شده است. با این حال، اختلاف میان احزاب مخالف نتانیاهو بر سر نحوه مشارکت احزاب عربی، قانون سربازگیری حریدی‌ها و ترکیب کابینه آینده، تشکیل دولت جدید را با موانع جدی روبه‌رو
کرده است.
دفتر هرتزوگ اعلام کرد آیزنکوت پس از دریافت رسمی مأموریت، ۲۸روز برای تشکیل کابینه فرصت خواهد داشت و این مهلت در صورت درخواست او می‌تواند حداکثر ۱۴روز دیگر تمدید شود. بر اساس نتایج انتخابات پارلمانی ۲۷اکتبر (۵آبان)، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو ۲۷کرسی و حزب یاشار به رهبری آیزنکوت ۲۱کرسی از مجموع ۱۲۰کرسی کنست را به دست آورده‌اند. در رایزنی‌های پارلمانی نیز نمایندگان ۶۷کرسی از معرفی آیزنکوت برای تشکیل کابینه حمایت کردند، در حالی که نمایندگان ۴۶کرسی از نتانیاهو حمایت کردند و نمایندگان هفت کرسی نیز نامزد مشخصی معرفی نکردند.
دو فهرست عربی در مجموع ۱۹کرسی دارند و از معرفی آیزنکوت حمایت کرده‌اند، اما برخی احزاب مخالف با مشارکت این جریان‌ها در کابینه یا حتی اتکای دولت به حمایت آنها موافق نیستند.
درخواست نتانیاهو برای تشکیل دولت وحدت
واگذاری مأموریت تشکیل کابینه به آیزنکوت در شرایطی صورت گرفت که نتانیاهو پس از آشکارشدن احتمال از دست دادن قدرت، پیشنهاد تشکیل دولت وحدت را مطرح کرد و مدعی شد اکنون زمان تشکیل چنین دولتی در اسرائیل فرا رسیده است. با این حال، حزب یاشار اعلام کرد نتانیاهو در صورت تمایل به پیوستن به دولت وحدت باید ابتدا ائتلاف خود با احزاب افراطی را کنار بگذارد. آیزنکوت تأکید کرد اگر حزب لیکود و متحدان آن خواهان حضور در کابینه هستند، باید از ائتلاف با احزاب افراطی خارج شوند و به دولتی به ریاست او بپیوندند.
یائیر گولان، رئیس حزب دموکرات‌ها نیز خواستار جایگزینی کابینه نتانیاهو شد و تأکید کرد برای تحقق این هدف باید همه تلاش‌ها به کار گرفته شود. او در پیامی تفصیلی در شبکه اجتماعی ایکس، نتانیاهو را متهم کرد که در وضعیت هراس قرار گرفته و با تلاش برای به چالش کشیدن نتایج انتخابات، درصدد تصاحب قدرت از طریق زور است. در همین حال، روزنامه «هاآرتص» نوشت: پیشنهاد تشکیل دولت وحدت از سوی نتانیاهو با هدف اخلال در مذاکرات آیزنکوت و هدردادن فرصت قانونی او برای تشکیل کابینه مطرح شده است. به نوشته این روزنامه، نتانیاهو پس از آنکه احتمال از دست دادن قدرت جدی شد و آیزنکوت حمایت اکثریت احزاب را برای دریافت مأموریت تشکیل کابینه به دست آورد، پیشنهاد دولت وحدت را مطرح کرد تا مذاکرات تازه‌ای آغاز شود و مهلت ۲۸روزه تشکیل کابینه به پایان برسد.
مخالفت بن‌گویر با دولت وحدت
در اردوگاه راست‌گرایان نیز پیشنهاد تشکیل دولت وحدت با مخالفت‌هایی روبه‌رو شده است. ایتمار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی پیشین و رهبر حزب «عوتسما یهودیت»، با رد پیشنهاد نتانیاهو برای تشکیل کابینه وحدت گفت چنین دولتی به بن‌بست سیاسی منجر خواهد شد و دو اردوگاه حاضر در آن یکدیگر را فلج خواهند کرد. بن‌گویر در گفتگو با رادیو سراسری اسرائیل مدعی شد انتخابات دستکاری شده و باید دوباره برگزار شود.
او همچنین از نتانیاهو خواست ائتلاف خود با وی و بزالل اسموتریچ، رهبر حزب صهیونیسم دینی را حفظ کند. وی با انتقاد از نفتالی بنت و آویگدور لیبرمن به دلیل تغییر موضع درباره قانون سربازگیری حریدی‌ها، موافقت احتمالی آنها با پیوستن احزاب حریدی به دولت آیزنکوت را توهین به سربازان اسرائیلی توصیف کرد. بن‌گویر همچنین در واکنش به سخنان ترامپ درباره توقف کمک‌های نظامی آمریکا به اسرائیل مدعی شد این رژیم نباید به کمک‌های امنیتی واشنگتن وابسته باشد و توانایی ساخت مستقل جنگنده‌های اف-۳۵را دارد.
تظاهرات در تل‌آویو علیه نتانیاهو
هم‌زمان با تحولات مربوط به تشکیل کابینه، صدها نفر از معترضان اسرائیلی در تل‌آویو تجمع کردند و خواستار کنارگذاشتن نتانیاهو از قدرت شدند. شرکت‌کنندگان در این تظاهرات از احزاب مخالف خواستند با همکاری احزاب عربی کابینه جدیدی تشکیل دهند. معترضان گفتند ائتلاف نتانیاهو در انتخابات شکست خورده و اکثریت را از دست داده است و تشکیل دولت با مشارکت جریان‌های مخالف و احزاب عربی تنها راه پایان دادن به نخست‌وزیری او و آغاز مرحله سیاسی جدید است. در همین حال، احمد الطیبی، رئیس فراکسیون فهرست مشترک در کنست اعلام کرد آیزنکوت باید دولتی اقلیتی با حمایت خارجی فهرست‌های عربی تشکیل دهد. الطیبی گفت هدف این فراکسیون فراهم کردن زمینه سقوط دولت نتانیاهو است و افزود که کابینه کنونی در حق بسیاری از اقشار مرتکب جنایت شده و نتانیاهو بزرگ‌ترین خرابکار اسرائیل و منطقه است.
هشدار درباره احتمال حمله به کنست
از سوی دیگر در آستانه تحلیف دوره جدید کنست، روزنامه معاریو درباره احتمال بروز ناآرامی و حمله معترضان به پارلمان هشدار داد. آوی اشکنازی، خبرنگار نظامی و امنیتی این روزنامه در گزارشی با اشاره به آنچه «سناریوی کاپیتول» نامید، نوشت: احتمال دارد گروهی از معترضان یا هواداران جریان‌های سیاسی با شورش و ورود به ساختمان کنست، مانع فعالیت نمایندگان و روند قانونی انتقال
قدرت شوند.
این سناریو با اشاره به حمله هواداران دونالد ترامپ به ساختمان کنگره آمریکا در ششم ژانویه ۲۰۲۱ مطرح شده است. اشکنازی با انتقاد از عملکرد شاباک(سازمان امنیت داخلی اسرائیل)، نوشت: رفتار این سازمان در روزهای نزدیک به اعلام نتایج رسمی انتخابات، نگرانی‌هایی ایجاد کرده است.
پیشینه نظامی و مواضع سخت‌گیرانه آیزنکوت
گادی آیزنکوت، متولد سال ۱۹۶۰در طبریا، نزدیک به چهار دهه در ارتش اسرائیل فعالیت کرده و از سال ۲۰۱۵تا ۲۰۱۹رئیس ستاد کل ارتش این رژیم بوده است. نام او با تدوین دکترین ضاحیه، مبتنی بر استفاده گسترده از نیروی نظامی و وارد کردن خسارت سنگین به زیرساخت‌ها و محیط پشتیبان نیروهای مقابل، پیوند خورده است. او سال ۲۰۲۲وارد عرصه سیاست شد و در جریان جنگ غزه به کابینه جنگ نتانیاهو پیوست، اما در ژوئن ۲۰۲۴همراه با بنی گانتس به دلیل اختلاف بر سر اهداف جنگ و نبود برنامه روشن برای آینده غزه از کابینه کناره‌گیری کرد.
آیزنکوت در کارزار انتخاباتی خود از نحوه مدیریت جنگ توسط نتانیاهو انتقاد کرد، اما از عملیات نظامی علیه حماس حمایت می‌کند و وعده داده است در صورت تشکیل کابینه، ظرف ۱۸ماه به حاکمیت این جنبش در غزه پایان دهد. او همچنین با راه‌حل دو دولتی و تشکیل کشور فلسطین مخالفت کرده و شهرک‌سازی در کرانه باختری را در صورت تأمین منافع اسرائیل ارزشمند دانسته است. در عین حال، خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان را محکوم کرده و وعده برخورد با عاملان آن را داده است. در قبال ایران نیز توقف برنامه هسته‌ای و تضعیف توان موشکی را از اهداف اصلی خود اعلام کرده است. او ضمن حمایت از عملیات نظامی علیه ایران، تغییر نظام سیاسی ایران از طریق مداخله نظامی خارجی را غیرممکن دانسته و گفته است چنین تغییری باید از درون جامعه ایران صورت گیرد. در مجموع، مأموریت آیزنکوت برای تشکیل کابینه در حالی آغاز شده است که او از یک سو باید اختلافات احزاب مخالف را بر سر مشارکت احزاب عربی و قانون سربازی حریدی‌ها حل کند و از سوی دیگر با تلاش نتانیاهو برای حفظ ائتلاف و طولانی کردن روند سیاسی مقابله کند. با وجود برتری عددی مخالفان در رایزنی‌های پارلمانی، هنوز روشن نیست این اردوگاه بتواند حمایت لازم را برای تشکیل کابینه‌ای پایدار به دست آورد.
شما چه نظری دارید؟