باشگاه خبرنگاران نوشت: بر اساس آمارهای موجود، سالانه حدود یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن گوشت قرمز در کشور مصرف می‌شود؛ هرچند با توجه به افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید خانوارها، پیش‌بینی می‌شود میزان مصرف این محصول نسبت به سال‌های گذشته کاهش یابد. در این شرایط، فعالان صنعت دام بر این باورند که ظرفیت تولید داخلی می‌تواند بخش عمده‌ای از نیاز کشور را تأمین کند و با فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، زمینه دستیابی به خودکفایی در این بخش فراهم شود.
بررسی آمارهای واردات نشان می‌دهد سال ۱۴۰۳ حدود ۲۳۸ هزار تن و سال گذشته بیش از ۹۰ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شده است. همچنین از ابتدای امسال تاکنون حدود ۲۰ هزار تن گوشت قرمز وارد شده و برآوردها از کاهش بیشتر واردات تا پایان سال حکایت دارد.
با وجود کاهش واردات، گزارش‌ها از نبود مشکل جدی در تأمین و عرضه گوشت قرمز حکایت دارد؛ موضوعی که فعالان و دست‌اندرکاران صنعت دام، دلایل مختلفی از جمله افزایش تولید داخلی، کاهش تقاضا و افت قدرت خرید خانوارها را برای آن مطرح می‌کنند.
بررسی‌های میدانی از سطح بازار نشان می‌دهد قیمت هر کیلوگرم شقه گوسفندی حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان، راسته گوسفندی یک میلیون و ۸۰۰ تا یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و راسته گوساله یک میلیون و ۸۰۰ هزار تا ۲ میلیون تومان است.
بر اساس اهداف برنامه هفتم ، وزارت جهاد کشاورزی مکلف است در تأمین محصولات اساسی کشور به خودکفایی ۹۰ درصدی دست یابد. این تکلیف در بخش تولیدات دامی نیز محصولاتی همچون گوشت قرمز، گوشت مرغ و شیر را در بر می‌گیرد؛ بنابراین تحقق این هدف مستلزم فراهم‌سازی زیرساخت‌های تولید، حمایت از تولیدکنندگان و اجرای برنامه‌های مؤثر تنظیم بازار است تا وابستگی کشور به واردات کاهش یابد.
مشکلی در عرضه دام و گوشت قرمز نداریم
منصور پوریان، رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام، با اشاره به وضعیت عرضه دام و گوشت قرمز در کشور گفت: امسال برخلاف سال‌های گذشته که در فصل پاییز با کاهش عرضه دام و گوشت مواجه بودیم، شرایط مناسب‌تر است و میزان عرضه نسبت به قبل افزایش یافته است.
به گفته وی، در حال حاضر مشکلی در عرضه دام و گوشت قرمز وجود ندارد؛ به‌طوری‌که جمعیت دام سبک، بدون احتساب زایش‌های پاییز، حدود ۷۰ میلیون رأس و جمعیت دام سنگین حدود ۶.۵ میلیون رأس برآورد می‌شود. همچنین زایش‌های پاییز در بخش دام سبک ۱۸ درصد و در بخش دام سنگین ۱۴ درصد افزایش تولید به همراه داشته است.
پوریان قیمت کنونی هر کیلوگرم بره نر زنده را ۷۲۰ تا ۷۵۰ هزار تومان و گوساله زنده را حدود ۷۲۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: بازار گوشت با بازار دام زنده متفاوت است. در حال حاضر قیمت هر کیلوگرم لاشه دام سبک حدود یک میلیون و ۵۵۰ هزار تومان، گوساله نر یک میلیون و ۳۷۰ هزار تومان، میش جوان ۹۵۰ هزار تومان و بره ماده یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است که با احتساب ۱۰ درصد سود باید به دست مصرف‌کننده برسد، اما متأسفانه این موضوع در بازار رعایت نمی‌شود.
رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام ادامه داد: با توجه به روند افزایشی تولید گوشت قرمز در شهریور و مهرماه، پیش‌بینی می‌شود میزان تولید تا پایان سال به یک میلیون تن برسد که در این صورت وابستگی کشور به واردات کاهش خواهد یافت.
وی با اشاره به وضعیت فعالیت کشتارگاه‌ها اظهار کرد: در حال حاضر بیشتر کشتارگاه‌های صنعتی و نیمه‌صنعتی فعال هستند، در حالی که سال گذشته حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کشتارگاه‌ها فعالیت نداشتند. این موضوع نشان‌دهنده افزایش تقاضا برای خرید دام و رونق فعالیت در این بخش است.
پوریان با بیان اینکه در شرایط فعلی نیازی به واردات گوشت قرمز برای تأمین بازار مصرف وجود ندارد، گفت: صنایع پرمصرفی همچون تولید سوسیس و کالباس بخش قابل توجهی از نیاز خود را از طریق واردات تأمین می‌کنند و در شرایط کنونی نیز بخشی از نیاز این صنایع از مسیر واردات تأمین می‌شود.
وی افزود: در صورتی که واردات با قیمت مناسب انجام شود، می‌تواند نقش مؤثری در تنظیم بازار داشته باشد و پیش‌بینی می‌شود میزان واردات گوشت قرمز تا پایان سال به حدود ۴۰ هزار تن برسد.
واردات گوشت قرمز روند کاهشی دارد
سید فخرالدین عامریان، رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی، نیز با اشاره به وضعیت بازار گوشت قرمز گفت: شرایط بازار به دلیل تولید داخل مناسب است، اما کاهش قدرت خرید خانوارها موجب شده بخشی از مصرف‌کنندگان گوشت مرغ را جایگزین گوشت قرمز کنند که این مسئله در نهایت کاهش تقاضا و زیان تولیدکنندگان را به دنبال داشته است.
به گفته وی، از ابتدای امسال تاکنون حدود ۲۰ هزار تن گوشت قرمز وارد کشور شده است و واردکنندگان با وجود محدودیت‌های ناشی از محاصره دریایی، از مسیرهای جایگزین برای واردات استفاده می‌کنند و در این زمینه مشکل خاصی وجود ندارد.
عامریان قیمت هر کیلوگرم گوشت گوساله وارداتی بدون استخوان را یک میلیون و ۳۰۰ تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان اعلام کرد و افزود: با وجود نوسانات نرخ ارز، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم گوشت وارداتی حدود ۲۰۰ هزار تومان افزایش یافته است، اما در مجموع در تأمین بازار مشکلی وجود ندارد.
رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی با بیان اینکه سالانه حدود ۶۰۰ تا ۷۰۰ هزار تن گوشت قرمز در کشور تولید می‌شود، گفت: میزان مصرف سالانه گوشت قرمز در کشور حدود ۹۰۰ هزار تن تا یک میلیون تن است که پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال جاری کاهش یابد.
وی ادامه داد: افزایش تولید گوشت قرمز و دام زنده در سال جاری، عامل اصلی کاهش واردات نبوده، بلکه افت قدرت خرید مردم و جایگزینی گوشت مرغ به جای گوشت قرمز، نقش مهمی در کاهش تقاضای بازار داشته است.
خودکفایی گوشت قرمز تا پایان برنامه هفتم در دستور کار است
بر اساس آمارهای وزارت جهاد کشاورزی، نیاز سالانه کشور به گوشت قرمز حدود یک میلیون و ۷۰ هزار تن برآورد می‌شود که از این میزان، حدود ۹۲۳ هزار تن از محل تولید داخلی و عمدتاً در واحدهای دامداری روستایی و صنعتی تأمین می‌شود.
در همین راستا، یکی از طرح‌های مهم وزارت جهاد کشاورزی با همکاری سازمان برنامه و بودجه، اجرای برنامه خودکفایی گوشت قرمز است که هدف آن تأمین کامل نیاز داخلی از محل تولید داخل تا پایان برنامه هفتم توسعه عنوان شده است.
با این حال، تحقق این هدف در کنار ظرفیت‌های موجود در بخش دامپروری، به رفع چالش‌های تولید، تأمین نهاده‌های دامی، توسعه زیرساخت‌های دامداری، حمایت اقتصادی از دامداران و ایجاد ثبات در بازار نیاز دارد. از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها و تغییر الگوی مصرف نیز از عواملی است که باید در برنامه‌ریزی تولید و تنظیم بازار مورد توجه قرار گیرد.
در مجموع، اگرچه آمارهای موجود از ظرفیت قابل توجه تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات حکایت دارد، اما دستیابی به خودکفایی پایدار در گوشت قرمز تنها با افزایش تولید محقق نمی‌شود و نیازمند برنامه‌ریزی منسجم برای حمایت از زنجیره تولید تا مصرف است.