چگونه میتوان امواج ضد ترامپ و کنشها و واکنشهای مربوط به آن را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد؟ این سؤال که برگرفته از چندین رخداد در داخل و خارج آمریکا است را باید ابتدا با تحلیل واقعیت امواج ضد ترامپ در داخل آمریکا و سپس با «دقت در امواج بینالمللی ضد ترامپ» و نهایتاً با «شناسایی واکنشهای ترامپ، دوستان و دشمنان او به این امواج» پاسخ داد.
نتایج انتخابات میان دورهای آمریکا با همه فراز و فرودها، آمار و ارقام و بحثهای کمی و کیفی، در یک مفهوم خلاصه میشود و آن جدیت موج ضد ترامپ در داخل آمریکاست. اگر انتخابات میان دورهای را آینهای از شرایط سیاسی آن کشور قلمداد کنیم، تصویری را میبینیم که ضد ترامپ است.
در این خصوص باید گفت اول، سیاست ترامپ در تجاوز به میهن ما و پیامدهای آن ازجمله افزایش قیمتها در آمریکا، برجستهترین مسأله است.
دوم، رویگردانی بخشی از جنبش موسوم به اعطای عظمت دوباره به آمریکا که با عنوان «ماگا» شناخته میشود، از ترامپ فاصله گرفتهاند.اظهارات ونس درخصوص نتایج انتخابات و شکست جمهوریخواهان و ارتباط دادن این شکست به جنگ علیه ایران را نباید صرفاً نظر معاون رئیس جمهور آمریکا قلمداد کرد. ونس، نماینده و بلندگوی جنبش ماگا در کابینه ترامپ است.
سوم، آنچه شگفتانگیز است، ایجاد فاصله در بخشهایی از حزب جمهور یخواه از ترامپ میباشد. توضیح آنکه ترامپ مخصوصاً در دوره دوم، توانست تقریباً تمامیت حزب جمهوریخواه را در اختیار خود قرار دهد. او تبدیل به رهبر همهجانبه جمهوریخواهان شد، اما علائمی از ایجاد فاصله بین ترامپ و برخی جمهوریخواهان بروز کرده است.
آنچه ذکر شد، ماهیت ضد ترامپ امواج نوین سیاسی در داخل آمریکا را روشن میکند. باید تأکید کرد که این امواج، ترکیبی از مخالفت با شخصیت، منش، روش و سیاستهای ترامپ را به نمایش میگذارد. اما این امواج ضد ترامپ منحصر به داخل آمریکا نیست.
اولا در خارج آمریکا شاهد شکست دوستان ترامپ در انتخابات متعدد ازجمله برزیل و صربستان و افتضاح عمیق سیاسی برای رئیس جمهور نزدیک به ترامپ در پاراگوئه و تعویض او هستیم. به علاوه حمایت آشکار ترامپ از نتانیاهو، در مبارزات انتخاباتی رژیم صهیونیستی، آرای ائتلاف نتانیاهو را نه فقط بالا نیاورد، بلکه نسبت به دوره قبل انتخابات، آرای ائتلاف او با کاهش روبرو شد. هرکدام از این موارد، ویژگیهای خاص خود را دارند، اما مخرج مشترک محصول و نتیجه نهایی، ضدترامپی و یا غیرترامپی است.
دوم، اظهارات مکرون، رئیس جمهور فرانسه که علت اعتراضات و اغتشاشات در فرانسه و کشورهای اروپایی را جنگ آمریکا و ترامپ علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز دانسته و بسیار در خور تامل است. این اظهارات ضدترامپی، منحصر به فرانسه نیست و صداهای ضدترامپی از برخی کشورهای اروپایی دیگر نیز شنیده میشود.
سوم، احزاب راست افراطی در گوشه و کنار جهان و مخصوصاً اروپا ترامپ را رهبر خود میپنداشتند و او مغرورانه، هر غیر راستگرایی را با انبوه حرفهای ناهنجار میکوبید و این احساس را داشت که نه فقط رهبر جنبشی در ایالات متحده است، بلکه رهبر بلامنازع جریان راست افراطی در غرب است. طُرفه آنکه احزاب راست اروپایی به گونه ظریفی دارند از او فاصله میگیرند و بر استقلال خود تأکید دارند.
هرچه هست، امواج ضد ترامپ قابل ملاحظهاند اما نمیتوان با همه جدیت این امواج، این حقیقتها را نادیده گرفت که اولاً ترامپ قانوناً تا دو سال دیگر در رأس قوه اجرائیه آمریکاست.
به عبارت دیگر، درست است که ترامپ دچار شکستهای داخلی و خارجی شده و با چالشهایی روبرو است که جنگ با ایران برجستهترین آن است، اما او هنوز در مسند قدرت است. ترامپ ضعیف شده ولی پایان نیافته است. در این مقطع، واکنش او عصبی و پرخشم است. ترامپ خشمگین است و خطرناک. چالشهای تصمیمات عصبی و خشممحور او مخصوصاً در سپهر سیاست خارجی را نمیتوان نادیده گرفت. البته باید گفت در عین خشم، او با واقعیتهای تلخی در صحنههای داخلی و خارجی روبروست .
دوم آنکه کنشگران ضد ترامپ در داخل آمریکا جان گرفتهاند و دموکراتها خیز سنگینی برای پیروزی در انتخابات ۲۰۲۸ برداشتهاند. اعتماد به نفس بیش از حد دموکراتها با چالشهایی روبروست و البته حزب جموریخواه هم دست روی دست نخواهد گذاشت.
سوم آنکه کنشگران بینالمللی در دو سال باقیمانده ریاست جمهوری ترامپ با ترکیبی از بازی کردن با ترامپ و فاصله گرفتن از سیاستهای او، سعی میکنند آمریکا را مدیریت کنند.با این همه، باید در نظر داشت که تا دو سال دیگر ترامپ خشمگین بر سر کار است و البته با کنش و واکنشهای رنگارنگ و پرنشیب و فرازروبرو خواهد بود.