به گزارش اطلاعات آنلاین، محور اصلی سخنان حاضران، توجه ویژه رهبر شهید به شعر و ادبیات فارسی، حمایت از شاعران جوان و اعتقاد به نقش راهبردی شعر در حفظ سرمایههای فرهنگی و تقویت روحیه جامعه بود.
شعر؛ میراثی فرهنگی و سرمایهای ملی
برنامه با پخش بخشهایی از بیانات رهبر شهید انقلاب آغاز شد. دکتر محسن جوادی، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نخستین سخنران مراسم بود. او ضمن خوشامدگویی به مهمانان، بر اهمیت برگزاری چنین برنامههایی در معرفی میراث ادبی و فرهنگی کشور تأکید کرد و برگزاری این آیین از سوی خانه کتاب را اقدامی ارزشمند دانست.
در ادامه، مهدی ابراهیمزاده، رئیس حوزه ریاست دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید، حضرت آیتالله خامنهای، با اشاره به تأکیدهای مکرر ایشان بر اهمیت ثبت و روایت رویدادهای تاریخی، از ضرورت بازنمایی وقایع جنگ تحمیلی سوم در قالب آثار ادبی و هنری سخن گفت.
او با یادآوری اینکه رهبر شهید همواره از جنگ و دفاع مقدس بهعنوان گنجینهای برای تولید آثار فرهنگی یاد میکرد، اظهار کرد حوادث اخیر و شهادت رهبر انقلاب، هنوز بهدرستی در زبان هنر و ادبیات بازتاب نیافته است.
افشین علاء، شاعر، دیگر سخنران این آیین سخنان خود را با ابیاتی از مولانا آغاز کرد و سپس به بیان برداشت خود از شخصیت و اندیشه رهبر شهید پرداخت. او با اشاره به سالها تأکید رهبر انقلاب بر آموزههای مکتب تشیع و ارزشهای دینی و ملی، گفت: ایشان سرانجام با شهادت خود، بر باورهایی که دههها از آنها سخن گفته بود، مهر تأیید زد.
رهبر ما شاعری حکیم بود
محمدمهدی سیار، شاعر و پژوهشگر ادبی، در سخنانی به پیوند میان شعر و حکمت در شخصیت رهبر شهید پرداخت و ایشان را «شاعری حکیم و حکیمی شاعر» توصیف کرد. سیار معتقد بود که شعر در والاترین مرتبه خود به حکمت نزدیک میشود و حکمت نیز میتواند سرچشمهای برای آفرینش شعر باشد.
او با اشاره به نگاه شاعرانه انقلاب اسلامی به جهان و جامعه، اظهار کرد که روحیه حماسی و مقاومت مردم ایران نیز با شعر و ادبیات پیوندی عمیق دارد. به گفته سیار، شعر در روزهای پس از شهادت رهبر انقلاب، نقشی مهم در بیان احساسات عمومی و همراهی با جامعه ایفا کرد و شاعران توانستند بخشی از خلأ ناشی از این فقدان را با سرودههای خود پاسخ دهند.
شعر سرمایه ملی ماست
میلاد عرفانپور، شاعر دیگر حاضر در مراسم، با اشاره به حمایتهای رهبر شهید از شاعران و ادبیات فارسی، گفت نگاه ایشان به شعر با بسیاری از نگاههای رایج مدیریتی تفاوت داشت. به گفته عرفانپور، رهبر شهید، شعر را یکی از مهمترین هنرهای ایران و سرمایهای ملی میدانستند و همواره بر ضرورت گسترش و تقویت آن تأکید میکردند.
وی همچنین به دفتر شخصی شعر رهبر شهید اشاره کرد؛ دفتری که ایشان از دوران نوجوانی در آن سرودههای منتخب خود را ثبت میکردند. عرفانپور ابراز امیدواری کرد که این دفتر روزی پیدا شود و در اختیار علاقهمندان قرار گیرد. او در ادامه چند بیت از سرودههای رهبر شهید را خواند و شعر را در نگاه ایشان ابزاری برای سلوک معنوی و رشد درونی توصیف کرد.
زبان فارسی و رهبری ادیب
همچنین، سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در این آیین اظهار کرد: رهبر شهید سه وجه وجودی داشت که به نظرم دو وجه وجودی ایشان بر وجه سوم، سایه انداخته بود. وجه اول اسلامیت ایشان بود. ایشان در حوزههای مختلف دانشهای اسلامی ایشان تسلط و در حوزههای قابل توجهی نوآوری داشتند.
وی ادامه داد: وجه دوم انقلابیت ایشان بود. ایشان از ابتدای نهضت اسلامی در سال ۱۳۴۲ یکی از همراهان امام راحل بودند تا زمان انقلاب، پس از پیروزی انقلاب و در دوره بیش از ۳۰ ساله رهبری انقلاب اسلامی. وجه سوم ایرانیت ایشان است. رهبر انقلاب اسلامی عالم، اندیشمند و شخصیت برجسته انقلابی بود اما ایراندوست و ایرانپناه واقعی بودند.
وی اضافه کرد: «امین زبان و ادب پارسی» یکی از وجوهی است که وجه سوم رهبر شهید را تفسیر میکند زیرا ایران کانون مرکزی زبان فارسی است.
صالحی افزود: ایشان به رشد، تقویت، گسترش و اعتلای زبان و ادب فارسی، توجه داشت. در میان سلسلههای ایرانی، شاید یک دوره را مثل دوره سامانی داشتیم که زبان فارسی مورد اهتمام امرا و وزرا بوده است، هم امرا و هم وزرا، در این دوره اتفاقات بزرگی رویداد که آن را به نقطه عطف تبدیل کرد، بعد از آن جرقههایی داشتیم که به دوره تبدیل نشدند اما در دوران انقلاب اسلامی به ویژه در زمان رهبری رهبر شهید دورهای خاص برای زبان فارسی بود.
غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز با اشاره به جایگاه ادبی امام خمینی و رهبر شهید انقلاب، زبان فارسی را برخوردار از این بخت تاریخی دانست که دو رهبر ادیب و علاقهمند به شعر و ادبیات داشته است.
او با بیان اینکه رهبر شهید از جامعیت علمی و فرهنگی کمنظیری برخوردار بود، به ویژگیهای شخصیتی ایشان در مواجهه با شاعران اشاره کرد و گفت با وجود توانایی ادبی و تسلط بر شعر، کمتر پیش میآمد که در محافل ادبی به خواندن سرودههای خود بپردازند. به گفته حداد عادل، ایشان گاهی ساعتها به شعرخوانی دیگران گوش میداد، بیآنکه در پی مطرح کردن آثار خود باشد؛ رفتاری که نشاندهنده تواضع و تسلط بر خویشتن بود.
حداد عادل همچنین با اشاره به تفاوت میان زبان سیاست و زبان شعر، توضیح داد که سیاستمداران معمولاً باید دقیق و روشن سخن بگویند، در حالی که شعر ظرفیت تفسیر و برداشتهای گوناگون دارد. او در عین حال تأکید کرد که رهبر شهید با حمایت مستمر از شاعران و توجه به محافل ادبی، نقش مهمی در ارتقای جایگاه شعر در کشور داشته است. وی همچنین بر اهمیت آموختن حکمت، اخلاق و شیوه برخورد با مردم از شخصیت رهبر شهید تأکید کرد.
در بخش پایانی مراسم، پس از تقدیر از محمدحسن مقیسه به پاس سالها فعالیت فرهنگی و ادبی، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، به همراه جمعی از مسئولان و هنرمندان روی صحنه حاضر شد و از دو جلد کتاب «از دفتر شعر امین» رونمایی کرد.