به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از اییو پرسپکتیو، از فید اسپاتیفای گرفته تا پیشنهادهای کتاب چتجیپیتی، همه چیز برای «کشف آسان» طراحی شده است. اما این راحتی بهایی سنگین دارد: هوش مصنوعی مدام آثاری را تبلیغ میکند که از قبل محبوب و پرفروش هستند. در این چرخه بسته، هنرمندان مستقل، تازهواردان و آثار خلقشده به زبانهای اقلیت در اروپا بیش از پیش نامرئی میشوند.
پژوهشهای اخیر کمیسیون اروپا زنگ خطر را به صدا درآورده است. الگوریتمهای مبهم پلتفرمهای دیجیتال به جای ترویج تنوع فرهنگی، محتوای جریان اصلی را تقویت میکنند. این پدیده در دنیای کتاب هم به وضوح دیده میشود؛ مطالعهای در کتابخانههای عمومی دانمارک نشان داده نویسندگانی که به زبانهای کمتر رایج مینویسند، تا ۴۰ درصد کمتر در معرض دید قرار میگیرند. چتجیپیتی نیز رفتار مشابهی دارد و در پیشنهادهای خود به ندرت به سراغ آثار گمنام میرود.
اگرچه ترندهایی مثل «بوکتاک» (BookTok) در تیکتاک گاهی توانستهاند نویسندگان جدیدی را به شهرت برسانند، اما لورنزو دالاومو از فدراسیون کتابفروشان اروپا هشدار میدهد که ساختار کلی الگوریتمها به نفع برندهای جاافتاده است. به گفته او، خطر اصلی ناپدید شدن آثار مستقل نیست، بلکه دفن شدن آنها در زیر انبوه محتوای پرفروش است؛ جایی که بدون گزینش انسانی، هیچ مخاطبی آنها را پیدا نخواهد کرد.
هجوم رقیبان خیالی
بحران اما فراتر از دیده نشدن است؛ هنرمندان انسانی حالا باید با رقیبانی بجنگند که اصلاً وجود خارجی ندارند. ماجرای گروه موسیقی «ولوت سانداون» (The Velvet Sundown) در اسپاتیفای نمونهای تکاندهنده بود: گروهی که در چند هفته بیش از یک میلیون شنونده جذب کرد، در حالی که تمام اعضا، تصاویر و موسیقی آن ساخته هوش مصنوعی بود.
آمارهای پلتفرم فرانسوی «دیزر» (Deezer) ابعاد این طوفان را بهتر نشان میدهد: روزانه حدود ۹۰ هزار قطعه موسیقی هوش مصنوعی در این پلتفرم بارگذاری میشود که بیش از نیمی از کل آپلودهای روزانه است. مارک دو مولن، دبیرکل اتحادیه آهنگسازان اروپا، هشدار میدهد که این قطعات (بهویژه در ژانر موسیقیهای پسزمینه برای کار و مطالعه) نهتنها جایگزین آثار انسانی میشوند، بلکه سهم ناچیز حقالتألیف هنرمندان واقعی را هم میبلعند.
وضعیت در صنعت نشر هم دستکمی از موسیقی ندارد. تعداد کتابهای الکترونیکی جدید در آمازون پس از ظهور چتجیپیتی سه برابر شده و به ۳۰۰ هزار عنوان در ماه رسیده است. در بازارهای اروپا نیز ثبت شماره استاندارد کتاب (ISBN) جهش چشمگیری داشته و در نتیجه، پیدا کردن یک کتاب باکیفیت و انسانی در این قفسههای شلوغ و پر از محتوای ماشینی، به چالشی بزرگ تبدیل شده است.
نبرد بر سر پول
در حالی که غولهای موسیقی مانند وارنر موزیک با شرکتهای هوش مصنوعی قراردادهای کلان میبندند، هنرمندان مستقل نگرانند که قدرت چانهزنی نداشته باشند و آثارشان بدون اجازه و دستمزد برای آموزش هوش مصنوعی استفاده شود. اتحادیه آهنگسازان اروپا خواستار قانونی است که بر اساس آن، شرکتهای هوش مصنوعی موظف باشند ثابت کنند از آثار دارای کپیرایت بدون مجوز استفاده نکردهاند، نه اینکه هنرمند مجبور به اثبات این موضوع باشد.
همزمان، نهادهای فرهنگی اروپا چشم به قوانین جدید اتحادیه اروپا دوختهاند. قانون خدمات دیجیتال (DSA) پلتفرمهای بزرگ را ملزم کرده است تا نحوه کار الگوریتمهای خود را شفاف کنند. برخی پلتفرمها مانند دیزر نیز پیشدستی کرده و موسیقی هوش مصنوعی را از پیشنهادهای خود حذف کردهاند.
در نهایت، جامعه هنری اروپا مخالف فناوری نیست، اما یک مطالبه روشن دارد: هوش مصنوعی باید ابزاری برای گشودن دریچههای تازه به روی تنوع فرهنگی و کشف استعدادهای نو باشد، نه ماشینی که تمام دنیا را مجبور به گوش دادن و خواندن چند اثر تکراری و از پیش تعیینشده میکند.