پس از موضعگیریهای اخیر ترامپ همزمان با حضور نخستوزیر رژیم صهیونیستی در واشنگتن، جامعهسیاسی آمریکا در زمینه مواجهه با جمهوری اسلامی ایران باز هم نشانگانی از وجود یک دوقطبی را بروز میدهد.
به گزارش ایرنا،پس از گمانهزنیهای متعدد و گوناگون درباره سیاست احتمالی دولت دوم «دونالد ترامپ» در قبال جمهوری اسلامی ایران، رئیسجمهور آمریکا روز چهارم فوریه (۱۶ بمهن ماه)، یک «یادداشت ریاستجمهوری در حوزه امنیت ملی» امضاء کرد که خط مشی دولت وی در رابطه با ایران را مشخص میسازد.این یادداشت مدعی است با احیای سیاست «فشار حداکثری»، به دنبال مسدود کردن مسیرهای دستیابی ایران به سلاح هستهای و مقابله با سیاستهای برونمرزی تهران است.جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای و موشکهای بالستیک قارهپیما، مقابله با توسعه توان موشکی و تسلیحاتی متعارف یا غیرمتعارف و آنچه وی نابودی «شبکه تروریستی» ایران خوانده، از مهمترین اهدافی به شمار میآیند که در این سند بیان شده است.امضای این یادداشت بازتابهای گستردهای در میان نخبگان سیاسی، رسانهها و اندیشکدههای آمریکایی داشته است. در این زمینه، برخی این یادداشت را آغاز کارزار فشار حداکثری و شکلگیری دور تازهای از تنشها میان واشنگتن و تهران دانسته و در جهت خواسته خود، از آن استقبال کردهاند.برخی دیگر هم با توجه به اظهارات ترامپ در هنگام امضای یادداشت و نیز در نشست مشترک با «بنیامین نتانیاهو» و توئیتی که بعدا منتشر ساخت، روی پیغامهای مذاکراتی رئیسجمهوری آمریکا تمرکز کرده و از گشایش روزنه امیدی به از سرگیری گفتوگوها میان واشنگتن و تهران در جهت کاهش تعارضات دو طرف سخن گفتهاند.
استقبال چهرههای ضدایرانی از زمینهسازی بازگشت فشار حداکثری
در رابطه با امضای یادداشت اخیر و آغاز فاز تازه فشار حداکثری علیه ایران، «جب بوش» و «مارک والاس» مدیران «سازمان اتحاد علیه ایران هستهای»، بیانیهای صادر کرده و در آن از این اقدام ترامپ تشکر کردهاند. در بیانیه آنها آمده است: ما، رئیس جمهور ترامپ را برای امضای این یادداشت مهم ریاست جمهوری، با هدف بازگرداندن فشار حداکثری بر حکومت ایران تحسین میکنیم. این سیاست در دوره اول خود موفقیتآمیز بود و بیشتر تواناییهای جمهوری اسلامی را در دوره دوم رئیس جمهور از بین میبرد.«گابریل نورونها» از مقامات وزارت خارجه دولت سابق ترامپ و از جمله تدوینکنندگان تحریمها علیه ایران نیز ضمن تقدیر از یادداشت اجرایی ترامپ، آن را اقدامی فوقالعاده خوانده که علیه برنامه هستهای ایران و اقدامات منطقهای تهران «موضع مناسبی» گرفته و در صدد مقابله با آن برآمده است.«آندریا استریکر» عضو ارشد «بنیاد دفاع از دموکراسیها» نیز دستور ترامپ به نمایندگی آمریکا در سازمان ملل مبنی برای همکاری با متحدان کلیدی برای تکمیل فوری تحریمها و محدودیتهای بینالمللی علیه ایران را بازنشر داده و از آن استقبال کرده است.
ترامپ عجلهای برای درگیری مستقیم با ایران ندارد
در مقابل اما، بسیاری این اقدام ترامپ را در راستای بهبود روابط واشنگتن و تهران ارزیابی کرده و از آن استقبال کردهاند.در این راستا، «اریک بروئر» عضو سابق شورای امنیت ملی آمریکا در توییتی نوشته است: «این جذاب است. ترامپ فرمان اجرایی خود در مورد جزئیات سیاست حداکثر فشار خود بر ایران را زیرسازی میکند؛ در واقع میگوید که مجبور به امضای آن شده است و امیدوار است که هرگز مجبور به استفاده از آن نباشد. میگوید تنها شرط وی این است که ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد. ترامپ، بگونهای واضحتر از همیشه، خواهان معامله است».«تریتا پارسی» عضو ارشد «موسسه کوئینسی» نیز ضمن اشاره به این گفته ترامپ که «افراد زیادی در ردههای بالای ایران هستند که نمیخواهند سلاح هستهای داشته باشند»، اشاره میکند: در تاریخ آمریکا هیچ رئیس جمهوری تاکنون چنین از موضع شبهرسمی آمریکا در رابطه با اقدامات ایران برای دستیابی به سلاح هستهای، فاصله نگرفته و رسما اعلام نکرده است که بر خلاف تصور عمومی و رسمی، همه ایرانیها لزوما به دنبال دستیابی به سلاح هستهای نیستند. پارسی این موضع ترامپ را یک سیگنال بسیار مثبت برای از سرگیری مذاکرات با ایران میبیند. در موضعگیری دیگری، «دیوید سینگر» از تحلیلگران «نیویورک تایمز» در گزارشی مدعی شده ترامپ با انتشار این یادداشت اجرایی و سخنانش پس از امضای آن، نشان داده که عجلهای برای درگیری مستقیم با ایران ندارد و به نظر میرسد درِ مذاکره را باز نگه داشته است.
فارغ از اینکه مخالفان یا موافقان مذاکره واشنگتن با تهران چه برداشتی از یادداشت اخیر ترامپ داشته یا دارند، در تحلیل مواضع اخیر ترامپ با توجه به آنچه در پسزمینه تحلیل رسانهها و اندیشکدههای آمریکایی به چشم میآید، نوع نگاه وی به مذاکره با ایران و نقش محتمل نتانیاهو در مناسبات دو طرف، میتوان به چند نکته تحلیلی اشاره داشت:
نخستین نکتهای که برجسته مینماید، همزمانی امضای یادداشت ریاست جمهوری با سفر نتانیاهو به واشنگتن است؛ اینکه ترامپ از ۲۰ ژانویه تاکنون و با وجود امضای بیش از ۴۰۰ دستور اجرایی، هیچ اقدامی علیه ایران انجام نداد و اولین گام سیاست جدید خود را در رابطه با ایران همزمان با حضور نتانیاهو برداشت میتوان این گونه معنا کرد که ترامپ با این اقدام این پیام را به ایران ارسال کرد که درباره موضوع هستهای با اسرائیل نوعی تفاهم و اتفاق نظر دارد و دو طرف ظاهرا نگرانیهای مشترکی در این زمینه دارند.نکته دوم را باید به نگاه خاص ترامپ به موضوع ایران در سیاستهای آمریکا مربوط دانست. هرچند همزمانی امضای یادداشت اخیر با سفر نتانیاهو به واشنگتن نشان از نوعی همراهی دارد، اما باید توجه داشت که ترامپ یک یادداشت ریاست جمهوری امضا کرد و نه یک فرمان اجرایی که رسمیت چندانی ندارد. بر این اساس میشود گفت برخلاف دوره قبل، ترامپ نمیخواهد در رابطه با ایران به طور کامل مطابق اهداف نتانیاهو عمل کند. نتانیاهو پیشتر مدعی شده بود ترامپ با مطالبه او در سال ۲۰۱۸ از برجام خارج شده است. بنابراین، اگر بپذیریم که خواست نخست وزیر رژیم صهیونیستی از ترامپ نمیتواند صرفا امضای یک یادداشت ریاست جمهوری باشد، باید گفت که رئیسجمهور آمریکا با برآورده نکردن خواست اصلی اسرائیل در تلاش است که در ارتباط با ایران سیاست «اول آمریکا» را مبنا قرار دهد و نه «اول اسرائیل». البته برخی هم میگویند ترامپ برای برقراری موازنه در روابط با اسرائیل، روندی مرحله به مرحله را میپیماید و نباید گام اول وی را ملاک قرار داد.نکته سوم به موضعگیری ترامپ پس از امضای یادداشت ریاست جمهوری مربوط میشود. ترامپ پس از آن تاکید کرد که این کار برای او دشوار بوده و برای انجام آن تردید داشته است. این دشواری و تردید میتواند بدین معنا باشد که ارزیابی تیم ترامپ و شخص او این است که انجام اقدامات شدید گزینهای مناسب برای دعوت تهران به گفتوگو نیست. همچنین ترامپ رسیدن به توافق با ایران را نیز لزوما آسان نمیبیند. به همین دلیل اعلام کرد که «امیدوار است توافق بشود و شرایط بدتر نشود».به طور کلی به نظر میرسد، تلاش ترامپ در کنفرانس خبری بعد از امضای یادداشت این بود که با اعلام آمادگی برای مذاکره با تهران و نارضایتی نسبی از امضای سند جدید، واکنش احتمالی ایران را نیز کنترل کرده و به نوعی بدیل این فشارها را «معامله» معرفی کند نه الزاما «تقابل» با ایران.
دام اسرائیل برای ترامپ
با مواضع اخیر رئیسجمهوری آمریکا در قبال جمهوری اسلامی ایران، انتظار میرود صهیونیستها در تلآویو و لابیهایشان در ایالات متحده برای به تنش کشاندن مناسبات تهران-واشنگتن از همه ابزارهایشان به شکل گسترده و حداکثری استفاده کنند؛ به ویژه ابزارهای اطلاعاتی و برنامههای جاسوسی.در گیر و دار مذاکرات هستهای جمهوری اسلامی ایران و ۱+۵ یعنی زمستان سال ۹۳ بود که پیادهروی «محمدجواد ظریف» و «جان کری» وزرای امور خارجه ایران و آمریکا در خیابانهای ژنو خبرساز شد و البته انتقادهای بسیاری را هم به خصوص از سوی مخالفان دولت یازدهم به دنبال داشت.چند ماه بعد از این رخداد، روزنامه «گاردین» با اشاره به گزارش «وال استریت ژورنال» در زمینه جاسوسی صهیونیستها از مذاکرات هستهای افشا کرد: این ماجرا عمدتا به عنوان یک رخداد غیرمنتظره و اقدامی نمایشی به چشم آمد اما در حقیقت، این اقدامی بود که میتوانست فرصتی برای گفتوگو خارج از شعاع ابزارهای جاسوسی مستقر در محل مذاکرات فراهم سازد.بعد از این سوابق و در حالی که دولت دوم «دونالد ترامپ» کار خود را با دستورکار مهمی چون مذاکره با ایران آغاز کرده و احتمالا شاهد عملگرایی بیشتری در رویکرد و کنش ترامپ به جای تهدید و پافشاریِ صرف بر «فشار حداکثری» خواهیم بود، تکرار مانعتراشیهای اسرائیل بسیار محتمل به نظر میرسد.در دوره نخست ریاست جمهوری ترامپ، «پولیتیکو» به نقل از مقامات امنیت داخلی آمریکا گزارش داده بود دستگاههای جاسوسی به نام «استینگ رِی» در نزدیکی کاخ سفید و دیگر ساختمانهای دولتی نصب شده که پس از کشف در سال ۲۰۱۸ مشخص شد کار ماموران اسرائیلی بوده است.
ترامپ جدید و نگرانیهای تازه نتانیاهو
اظهارات تازه ترامپ هنگام امضای سند موسوم به یادداشت ریاستجمهوری برای تداوم فشار حداکثری و نیز نشست خبری با «بنیامین نتانیاهو» در بعد از ظهر روز سهشنبه چهارم فوریه، از دید بسیاری از ناظران و تحلیلگران صریحترین اعلان مصالحهجویی رئیسجمهوری جدید آمریکا در مواجهه با ایران به شمار میرود.حتی پیش از آن، برخی از رسانهها و پایگاههای تحلیلی پیشبینی کرده بودند ترامپ روشی متفاوت با قبل را در قبال تهران در پیش خواهد گرفت. به نوشته اندیشکده آمریکایی «کوئینسی» با وجود گمانهزنیها درباره بازگرداندن کمپین فشار حداکثری علیه ایران، ترامپ ترجیح خود برای یافتن راهحل دیپلماتیک برای کنترل تنشها با تهران را آشکار داشته است.به نوشته این رسانه، ترامپ در برنامه «هنیتی» شبکه «فاکس نیوز» در ۲۳ ژانویه گفته تنها چیزی که بر آن اصرار دارد این است که ایران «نباید سلاح هستهای داشته باشد». نکته قابل توجه این است که او هیچ اشارهای به سیاستهای منطقهای ایران یا درگیریهایش با اسرائیل نکرده است؛ موضوعی که در اظهارات تازه ترامپ در نشست خبریاش با نتانیاهو نیز تکرار شد.این در حالی است که تیم نتانیاهو نسبت به هرگونه تعامل ایران با غرب، احساس نگرانی میکند؛ مسالهای که در گزارش اخیر نشریه «فارن پالیسی» مورد توجه قرار گرفت.به نوشته فارن پالیسی، ایران موضوعی است که ترامپ و نتانیاهو بر سر آن اختلاف نظر دارند. نتانیاهو بارها در مورد امیدواری خود به حمایت آمریکا از حمله به تاسیسات هستهای ایران صحبت کرده است. در حالی که ترامپ هیچ کینهای از ایرانیها ندارد و هرچند به نظر میرسد آماده افزایش کارزار فشار حداکثری خود است، اما بارها اعلام کرده که میخواهد به جنگها پایان دهد.این رسانه بعید دانسته که ترامپ به نتانیاهو فضای مانور زیادی بدهد و پیشبینی کرده که زیاد طول نمیکشد که ترامپ صبرش را درباره نتانیاهو از دست بدهد.در چنین شرایطی که به نظر میرسد ترامپ با واقعبینی و عملگرایی بیشتری قصد دارد سیاستهای خود را در ارتباط با ایران بازتنظیم کند و نتانیاهو برای متقاعد کردن ترامپ به تداوم سیاستهای پیشین در برابر ایران ابزارهای موثر چندانی در اختیار ندارد، کارشناسان نسبت به افزایش اقدامات اخلالگرایانه تلآویو در روند تعامل میان ایران و غرب هشدار میدهند.بنا بر گزارش اندیشکده کوئینسی ، آنچه میتواند از خرابکاریهای لابی نتانیاهو جلوگیری و مسیر را برای توافقی پایدار میان ایران و آمریکا باز کند، چیزی نیست جز ایجاد توافقی از جنس معامله ترامپ و کره شمالی به همراه دست دادن پزشکیان و ترامپ.تلآویو سالها است در مسیر روابط ایران با غرب با شیوههای متفاوت اخلالگری میکند. «تهدیدنمایی از ایران» یکی از این روشها است. تلاش رهبران رژیم صهیونیستی برای معرفی ایران به عنوان یک «تهدید جدی» در سطح جهان و معرفی برنامه هستهای کشورمان به عنوان «تهدید وجودی» برای دیگران از طریق به کارگیری لفاظیهای آخرالزمانی، بعضا توانسته به تحریک و جلب برخی حمایتهای بینالمللی به نفع این رژیم بینجامد.رژیم صهیونیستی به طور فعال هر گونه تعامل غرب با ایران به ویژه بر سر برنامه هستهای و کاهش تحریمها را نوعی امتیاز به تهران و خطر برای امنیت منطقه و در اصل امنیت خود معرفی کرده است.تلاش برای شکل دادن یا تغییر سیاست خارجی آمریکا علیه ایران هم از دیگر روشهای پرکاربرد تلآویو است. رژیم صهیونیستی سالها است از طریق فشار دیپلماتیک بر رهبران واشنگتن، سیاستهای مورد نظر خود علیه ایران را پیشمیبرد. لابی یهودی در ترویج روایت «ایران تهدیدساز» و ترغیب و توجیه سیاست تهاجمیتر واشنگتن نسبت به تهران نقش مهمی دارد.در این مسیر، صهیونیستها از ابزار جاسوسی هم بهره میبرند؛ مسالهای که با توجه به شرایط حاضر کارشناسان نسبت به شدت گرفتنش هشدار میدهند.همچنان که اشاره شد، اسرائیل در جاسوسی از آمریکا در حوزههای مختلف سیاسی، نظامی و اطلاعاتی سابقهای دیرین دارد.بهرهگیری از عوامل انسانی برای نفوذ به نهادهای حساس و جمعآوری اطلاعات حساس از روشهای قدیمی سرویسهای اطلاعاتی اسرائیل برای جاسوسی است. ماجرای «جاناتان پولارد» از شناختهشدهترین موارد جاسوسی تلآویو از آمریکا است که در دهه ۱۹۸۰ به جرم جاسوسی برای رژیم صهیونیستی دستگیر و به حبس ابد محکوم شد. او اطلاعات حساس نظامی آمریکا، شامل اسرار مربوط به شوروی و دیگر کشورها را به تلآویو میفروخت.عملیات سایبری نیز از دیگر روشهای تلآویو برای جاسوسی است. این رژیم بدافزارهای رایانهای پیشرفتهای را توسعه داده که از آن در راستاس جاسوسی و جمعآوری اطلاعات استفاده میکند. ویروس استاکسنت که در سال ۱۳۸۹ علیه تاسیسات هستهای کار گرفته شد، نمونهای از این بدافزارها است.اعتراض اخیر پیامرسان واتساپ به شرکت جاسوسافزار اسرائیلی «پاراگون سولوشِنز» به خاطر هک کردن دهها کاربر این پیامرسان، از جمله خبرنگاران و فعالان مدنی گویای شدت گرفتن فعالیتهای جاسوسی اسرائیل در این حوزه است.در چنین شرایطی که اوضاع چندان بر وفق مراد رژیم نیست، تحلیلگران نسبت به گسترش اقدامات خرابکارانه تلآویو در مورد هرگونه ارتباط احتمالی میان ایران و آمریکا هشدار میدهند.هر چند ترامپ در همان ابتدای کارش با لغو تحریمهای اعمالی از سوی «جو بایدن» علیه شهرکنشینها و لغو ممنوعیت ارسال بمبهای سنگین به اسرائیل، پیام حمایت بیدریغ از تلآویو را ارسال کرده، ولی نگرانی رهبران صهیونیست از تغییر موضع رئیسجمهور ایالات متحده در مورد ایران فزاینده است.
شما چه نظری دارید؟