گروهی از باستانشناسان ایرانی در بررسیها و کاوشهای یک ماهه در محدوده «گور کافری» در استان یزد، ۱۷۹۳قبر در محدودهای نزدیک به هزار هکتار را درحالی شناسایی کردند که بیش از ۹۰درصد این گورها در حفاریهای غیرمجاز تخریب شدهاست. باستانشناسان، قدمت این گورها را که در برخی از آنها اشیاء تدفینی یافته شده، به دوره اشکانی نسبت میدهند
به گزارش ایسنا، بنابر اعلام پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، پروژه بررسی فشرده پیمایشی و گمانهزنی در محوطه گور کافری کویجان، شهرستان بهاباد استان یزد با حمایت مالی شهرداری بهاباد و مجوز این پژوهشگاه انجام شد. گمانهزنیهای باستانشناسان همزمان با جنگ ۱۲روزه اسرائیل با ایران بود که بدون وقفه در این مدت ادامه یافت.
محمدحسین عزیزی خرانقی، عضو هیأت علمی و معاون پژوهشی پژوهشکده باستانشناسی، که سرپرست کاوش در این محوطه بوده است، در باره این اقدام گفت: در زمان جنگ تحمیلی ۱۲روزه، این پروژه با وجود فشارهای زیادی که بر اعضاء گروه بود، با نگرانی از حوادث پیشرو و بدون هیچ تعلل یا توقفی به انجام رسید.
وی افزود: استان یزد یکی از ناشناختهترین استانهای کشور از لحاظ مطالعات باستانشناسی است و اطلاعات مدون و منتشر شده بسیار اندکی از ادوار فرهنگی ـ تاریخی این استان، وجود دارد. دلیل این موضوع شاید غنای فوقالعاده بافتها و بناهای تاریخی این استان باشد که توجه و اعتبار را بهسوی خود جذب کردهاست. هرچند منتشر نشدن دستاوردهای پژوهشی باستانشناسی در این استان نیز میتواند یکی از عوامل کمتوجهی مسئولان به انجام این گونه مطالعات در این استان باشد.
عزیزی خرانقی تصریح کرد: شهرستان بهاباد نیز از این قاعده مستثنی نیست و تقریبا هیچ شناختی از توالی فرهنگی ـ تاریخی استقرارهای انسانی در این شهرستان، وجود ندارد. متأسفانه کمترین میزان بررسیهای باستانشناسی نیز در سطح کشور به استان یزد اختصاص داشته که منجر به عدم شناخت اولیه و پایهای از ویژگیهای فرهنگی ـ تاریخی و باستانشناختی این استان شدهاست. به هر روی شهرستان بهاباد در شرق استان یزد و هممرز با استانهای کرمان و خراسان جنوبی است و غنای معدنی، کشاورزی و دامداری این شهرستان، از نقاط قوت آن است. ارتفاع حدود ۱۴۰۰متری از سطح دریا در شهرستان بهاباد، ۲۰۰متر بالاتر از شهر یزد، منجر به شکلگیری آب و هوایی مساعدتر نسبت به نقاط پیرامون از جمله بافق و یزد شده و در ارتفاعات آن درختانی همچون بَنه و بادام کوهی، رشد میکنند.
معاون پژوهشکده باستانشناسی توضیح داد: در بررسیهای باستانشناسی پیمایشی و فشرده یک ماهه انجام شده در محدوده گور کافری، ۱۷۹۳قبر در محدودهای نزدیک به هزار هکتار شناسایی شد. این حجم از تراکم در این وسعت زیاد، گور کافری کویجان را به یک محوطه گورستانی منحصر بهفرد تبدیل کردهاست ولی متأسفانه بیش از چهار دهه است که این محوطه مورد حفاری غیر مجاز قرار میگیرد و بیش از ۹۰درصد گورهای آن تخریب شدهاند. با وجود پیگیریهای مداوم و مکرر فرهنگدوستان و مسئولان محلی به دلیل نبود شناخت و درک صحیح کارشناسی از عملکرد و اهمیت این محوطه شاخص، گور کافری هیچ موقع در فهرست آثار ملی ایران به ثبت نرسید و این موضوع به تشدید حفاریهای غیرمجاز در این محوطه، منجر شد.
سرپرست هیأت باستانشناسی افزود: به هر روی برای شناخت بهتر از ماهیت این محوطه، علاوهبر بررسی پیمایشی فشرده و سیستماتیک، پنج گور نیز برای گمانهزنی انتخاب و مورد کاوش قرار گرفت. متأسفانه با توجه به ساختار گورها و عمق کم آنها و امکان راحت نفوذ رطوبت و آب به فضای داخلی گور به دلیل ساختار خاک پیرامون گور و منطقه، تقریبا هیچ بقایایی از اسکلت انسانی در گورها باقی نمانده و فقط در مواردی پوستههای فرسوده و خرد شده استخوانهای بلند، باقی ماندهاست. همچنین اشیاء تدفینی محدودی در گورها قرار داده شده که شامل یک یا دو ظرف سفالی در بالای سر و پای تدفین و اشیاء کوچک مفرغی شامل دستبند و انگشتر و مهره های سنگی/ خمیر شیشه است.
وی گفت: با توجه به مطالعات ابتدایی انجام شده میتوان این محوطه را به دوره اشکانی منسوب کرد و با توجه به تشابه بیشتر قبور و اشیاء آنها، میتوان محوطه گور کافری کویجان را بهعنوان گورستانی متعلق به مردمانی عادی در دوره اشکانی دانست که در این محدوده، زندگی میکردند. این تاریخگذاری، نسبی و مقدماتی است و ممکن است پژوهشهای تکمیلی آتی منجر به تغییر در این گاهنگاری شود. با توجه به اهمیت بالای این محوطه، هدف اصلی گروه پژوهشی پس از ارائه گزارش پژوهشی پروژه، تکمیل پرونده ثبتی این اثر و پیگیری تا ثبت در فهرست آثار ملی کشور است.
شما چه نظری دارید؟