به گزارش میراث‌آریا، ابوالفضل عالی، سرپرست کاوش و مدیر پایگاه میراث جهانی سلطانیه، اعلام کرد: عملیات کاوش باستان‌شناسی در محدوده جنوب‌غربی ارگ تاریخی و در مجاورت گنبد سلطانیه از مردادماه آغاز شده و تا پایان شهریورماه ادامه خواهد داشت که در جریان این کاوش‌ها، موفق به دستیابی به یافته‌هایی ارزشمند شدیم.
وی افزود: در ادامه بررسی‌ها و کاوش‌های علمی در محدوده موسوم به ابواب‌البر، بخش‌هایی از یک آرامگاه زیرزمینی در نزدیکی گنبد سلطانیه شناسایی و مستندنگاری شد که بر اساس قرائن موجود، آرامگاه مزبور متعلق به دوره ایلخانی است و اسکلت‌های کشف‌شده در آن، به‌احتمال فراوان، به اعضای خاندان سلطنتی ایلخانان مغول تعلق دارد.
سرپرست کاوش با بیان اهمیت این کشف توضیح داد: گورستان سلطنتی یکی از بخش‌های بسیار مهم پیرامون گنبد سلطانیه محسوب می‌شود که مطابق منابع تاریخی، محل دفن برخی از اعضای خاندان سلطنتی از جمله یکی از همسران و فرزندان اولجایتو بوده است. گورستان‌های سلطنتی ظرفیت بالایی در ارائه اطلاعات درباره ساختار سلسله‌مراتب اجتماعی و جایگاه افراد در نظام سیاسی و فرهنگی هر دوره دارند.
عالی گفت: کشف چنین گورستانی در جریان کاوش‌های باستان‌شناسی ارگ تاریخی سلطانیه، افق‌های تازه‌ای برای شناخت تاریخ، فرهنگ و آداب‌ورسوم این خطه می‌گشاید. این قبیل کشفیات معمولاً شامل بقایای انسانی، اشیاء نفیس، عناصر معماری و کتیبه‌هایی هستند که به درک ابعاد گوناگون زندگی و جهان‌بینی مردمان گذشته یاری می‌رسانند.
همچنین بررسی نحوه تدفین و اشیای همراه مردگان می‌تواند تصویری روشن از باورها، آیین‌های مذهبی و نظام ارزش‌های معنوی دوره ایلخانی ارائه دهد.
وی خاطرنشان کرد: کاوش در این بخش از ارگ تاریخی سلطانیه در روزهای آینده با دقت و رویکرد علمی ادامه خواهد یافت.
پیش از این سید میکائیل موسوی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی زنجان اعلام کرده بود: همزمان با بیستمین سالگرد ثبت جهانی گنبد سلطانیه در فهرست یونسکو، مرمت کف ضلع غربی و ایجاد ناکش این اثر جهانی آغاز شد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان زنجان ادامه داد: این عملیات مرمتی با ایجاد ناکش هم در بیرون از بنا و هم در داخل بنا و با هدف حفظ و نگهداری این اثر تاریخی در حال انجام است. این روش شامل ایجاد یک کانال در اطراف یا زیر دیوارهای بنا است که به تهویه و خشک شدن رطوبت کمک می‌کند.او افزود: اجرای مجدد کفسازی آجر، اجرای کانال‌کشی کف در داخل و بیرون بنا و برداشت پوسته‌های فرسوده آجری انجام خواهد شد.
موسوی تصریح کرد: این عملیات مرمتی تا پایان شهریورماه ادامه خواهد داشت. گنبد سلطانیه ۲۴تیرماه در سال ۱۳۸۴در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید و سومین گنبد بزرگ آجری جهان پس از گنبد ایاصوفیه و کلیسای سانتا ماریا دل فیوره است.
گنبد سلطانیه، آرامگاه اُلجایتو (سلطان محمد خدابنده)، هشتمین سلطان مغول است که بین سال‌های ۱۳۰۲تا ۱۳۱۲میلادی (۷۰۳تا ۷۱۳هجری قمری) به دستور سلطان محمد خدابنده و با نظارت رشیدالدین فضل‌الله همدانی در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان) ساخته شد و از آثار مهم معماری ایرانی به‌شمار می‌رود.
جسور رجب اف، مدیر گردشگری سازمان اکو، در دیداری که از این بنای تاریخی داشت گفت: استان زنجان در حوزه میراث‌فرهنگی و گردشگری بسیار قوی است و آثار تاریخی آن به شکل خوبی مرمت شده‌اند.
بنای گنبد سلطانیه، آرامگاه چلبی‌اوغلی و ملاحسن کاشی از نظر تزئینات یکی از موفق‌ترین نمونه‌های معماری اسلامی ایران هستند که کاشیکاری‌ها، گچبری‌ها و خطوط تزئینی با ظرافت تمام طراحی و اجرا شده‌اند.
وی افزود: با برگزاری رویدادها و نمایشگاه‌های مختلف فرهنگی و هنری می‌توان این شهرستان تاریخی را بیشتر معرفی کرده و گردشگران زیادی را جذب کرد.
رجب‌اف تأکید کرد: کشور ایران یکی از خارق‌العاده‌ترین کشورهای جهان است که می‌توان از هزاران جهت از آن بهره برد. فرهنگ غنی این مردم را جهانیان باید بشناسند.