بارورسازی ابرها به عنوان روشی مقرون به صرفه برای استحصال آب از منابع جوی مورداسافاده قرار گرفته و تاثیر آن بر افزایش بارش ها اثبات شده است
همزمان با کاهش شدید بارش ها در کشور که منجر به کم آبی شده است، بحث بارورسازی ابرها به منظور افزایش بارش ها مدتی است که در محافل مختلف مطرح می شود؛ موضوعی که موافقان و مخالفان زیادی دارد.
بارورسازی ابرها یا ابرآمایی، تعدیل وضع هوا به وسیله افزودن مواد به داخل یک ابر با هدف تقویت تشکیل و رشد «بلورهای یخ» در ابرهای سرد (و رشد قطرکهای درون ابرهای گرم و در نتیجه افزایش بارش برف یا باران است.
به عبارت دیگر باروری ابرها روشی برای تأثیرگذاری بر روی ابرهای طبیعی است که در آن با استفاده از مواد شیمیایی آب بیشتری از ابر به شکل باران یا برف درست میشود.
بیشترین عناصری که در باروری ابرها برای تولید باران سرد و طرحهای باروری ابرها برای تقویت بارش برف به کار میروند ، یدید نقره و یخ خشک (دیاکسید کربن منجمد) هستند.
عواملی دیگر مانند گازهای مایع (به عنوان مثال نیتروژن مایع) نیز میتوانند برای بارور کردن ابرها در این دسته مورد استفاده قرار گیرند.
تاثیر بارورسازی ابرها برای اولینبار در ۱۲ ژوئیه ۱۹۴۶ در آزمایشگاه تحقیقاتی شرکت جنرال الکتریک آمریکا توسط «وینسنت شیفر» مشاهده شد. او بلورهای «یخ خشک» با دمای منفی ۷۸ درجه سانتی گراد را به داخل ابرهای مصنوعی تولیدشده که در اتاقک بودند رها کرد و مشاهده نمود قطرکهای اَبَرسرد از طریق فرایند انجماد به بلور یخ تبدیل شده و بهصورت برف در ته اتاقک ابر ریزش کردند.بدینگونه شواهد آزمایشگاهی از بارور شدن ابرها بهدست آمد وتاکنون این فناوری با گسارش فراوان توسط بسیاری از کشورهای جهان مورد استفاده قرارمی گیرد.
درایران درپی شدت گرفتن خشکسالی، عباس علی آبادی ، وزیر نیرو به تازگی از آغاز دور جدید باروری ابرها برای افزایش بارندگی خبرداده است.
دراین راستا برخی مخالفان معتقدند که ابتدا باید با مدیریت مصرف و جایگزین کردن پساب با آب طبیعی مشکل کم آبی را حل کرد و بعد به سراغ روش های دیگری رفت.
درعین حال برخی دیگر از کارشناسان معتقدنداین روش با اجرای پیش شرط های لازم می تواند بخشی از مشکل را برطرف کند.
در همین زمینه، محمدمهدی جوادیانزاده ،رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فنآوریهای نوین آبهای جوی به ایرنا می گوید: بارورسازی پیوسته ابرها نیازمند بررسی چندین جنبه از این تکنولوژی دارد و باروری ابرها روشی برای تأثیرگذاری روی ابرهای طبیعی است و در این روش آب بیشتری از ابر به شکل باران یا برف گرفته میشود.
وی می افزاید: بارورسازی ابرها در روش کلاسیک با افزودن مواد (یدید نقره) به یک ابر، برای زمانهایی به کار میرود که سامانه ابری بارشزایی در منطقه مورد نظر حضور داشته و دارای معیارهای مورد نیاز اجرای عملیات باشد؛ هر ابری مناسب اجرای عملیات بارورسازی نیست.
وی ادامه می دهد : شرایط و معیارهای مورد نیاز اجرای عملیات باروری ابرها شامل دمای مناسب، ضخامت ابر، میزان محتوای آبی ابر و غیره است که میتواند در بارورپذیری یک سامانه ابری تاثیرگذار شود.
رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فنآوریهای نوین آبهای جوی خاطرنشان می کند: بارورسازی ابرها در جهان به عنوان یک روش مقرون به صرفه برای استحصال آب از منابع آبهای جوی اثبات و درصد تاثیر آن بر افزایش بارش شناخته شده است.
جوادیان زاده اظهار می کند: سرمایه کافی برای مدیریت منابع آب جوی و بارور کردن ابرها در کشور وجود دارد، اما در توجیه علمی و عملی موضوع و ایجاد انتظارات واقعی از این فناوری هنوز جای کار زیادی وجود دارد.
وی می گوید: اگر موضوع به درستی تبیین نشود، ممکن است انتظاراتی فراتر از توان فناوری یا ناامیدی از این فناوری، بین جامعه و تصمیمگیران ایجاد شود.
رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فنآوریهای نوین آبهای جوی می افزاید: در دنیا بارورسازی ابرها علاوه بر افزایش بارش، با اهداف مختلفی از قبیل سرکوب تگرگ، مهزدایی، تاخیر و جلوگیری از بارش و افزایش آب پشت سد به منظور افزایش توان نیروگاههای برقآبی نیز استفاده میشود.
جوادیان زاده ادامه می دهد: با توجه به قرار گرفتن کشور ما در مناطق خشک و نیاز مبرم به ایران منابع آبی تجدیدپذیر، بارورسازی ابرها تنها به منظور افزایش بارش در حوضههای مختلف آبریز انجام میشود.وی تصریح می کند: با وجود این، در مقایسه با کشورهای پیشرو در زمینه بارورسازی ابرها با کمبود شدید زیرساختها از قبیل تجهیزات بارورسازی شامل هواپیما، پهپاد و ژنراتورهای زمینی، سنسورهای هوابرد و زمینی بارورسازی ابرها، رادارهای هواشناسی، آزمایشگاههای مجهز برای تستهای آزمایشگاهی و آموزشهای تخصصی بهروز مواجه هستیم، اما با توجه به همه محدودیتها مانند شرایط تحریمی و اقتصادی کشور، پیشرفتهای خوبی صورت گرفته است.
رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فنآوریهای نوین آبهای جوی خاطرنشان می کند: ایران در زمینه ساخت و تامین مواد بارورسازی، ارتقای روشهای بارورسازی مانند استفاده از فلرهای سوزنده در محل، پهپادهای ساخت داخل و ژنراتورهای زمینی بارورسازی ابرها، اراده خود را به نمایش گذاشت و در سالهای اخیر استفاده از فناوریهای مختلف مانند فلرهای درجاسوز، پهپاد و ژنراتورهای زمینی که تولید داخلی بوده در پروژههای بارورسازی مورد استفاده قرار گرفته است.
جوادیان زاده ادامه می دهد: همچنین سخت افزارها و نرمافزارهای یکی از رادارهای هواشناسی موجود، از سوی شرکتهای داخلی به روزرسانی شده و مرحله تست نهایی را میگذراند.
وی با بیان اینکه ۷۰ کشور دنیا حداقل برای یک بار هم که شده از این تکنولوژی استفاده کردهاند و ۳۹ کشور جهان بهطور مستمر در حال استفاده از فناوری مورد بحث هستند، می گوید: در زمان انتقال تکنولوژی بارورسازی ابرها به کشور، ابزار و تجهیزات خوبی فراهم شده بود و در طول این سال ها از آنها استفاده شده است اما باگذشت زمان دو اتفاق رخ داد.
رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فنآوریهای نوین آبهای جوی می افزاید: نخست، اینکه با پیشرفت علم این ابزارها در دنیا به روزرسانی شده است، بنابراین خیلی دقیقتر و پیشرفتهتر عمل میکنند. دوم اینکه ابزارهای موجود در ایران با گذشت بیش از ۲۰ سال از عمر آنها دیگر فرسوده و بعضا غیرقابل استفاده شدهاند که ساخت یا وارد کردن تجهیزات بهروز باروری ابرها از مهمترین نیازها و برنامههای این سازمان است.
جوادیان زاده با رد این ادعا که عملیات بارورسازی ابرها در ایران منجر به بارندگی در کشورهای همسایه میشود، تصریح می کند: باروسازی کلاسیک ابرها یک روش کنترل شده است و مواد بارورسازی با توجه به مشخصات سامانه ابری مانند سرعت و جهت حرکت سامانه ابری تزریق شده و زمان تاثیر مواد بارورسازی، مساحتی را تحت تاثیر خود قرار میدهند که این مساحت قابل برآورد است.
وی ادامه می دهد: تنها در صورتی کشورهای همسایه تحت تاثیر قرار میگیرند که در مناطق مرزی عملیات انجام شود و جهت باد به سمت خارج از کشور باشد، اما این ملاحظات در عملیاتهای بارورسازی ارزیابی شده و دچار چنین چالشهایی نیستیم.
رئیس سازمان توسعه و بهرهبرداری فنآوریهای نوین آبهای جوی خاطرنشان می کند: یکی از معیارهای تعلیق عملیاتهای بارورسازی ابرها سامانههای بارشی هستند و زمانی که احتمال وقوع سیلاب وجود دارد، عملیات تعلیق خواهد شد.
جوادیان زاده می افزاید: زمانی در یک منطقه تصمیم به اجرای عملیات بارورسازی ابرها گرفته میشود که ریسک رخداد سیل در آن منطقه برای سامانه بارشی مورد نظر وجود نداشته یا بسیار اندک باشد.
وی خاطرنشان می کند: در برنامهریزی و اجرای عملیات باروری ابرها نیز به هشدارهای سازمان هواشناسی با درجات مختلف اهمیت مبنی بر احتمال وقوع سیل در یک منطقه نیز توجه کافی میشود.
شما چه نظری دارید؟