امیرحسین نباتی
مدیر واحد سازماندهی اسناد و دیجیتال سازی اطلاعات مرکز اسناد انقلاب اسلامی
در شرایط حساس کنونی که ایرانهراسی توسط بسیاری از اندیشکدههای شرقشناسی و مطالعات ایرانی پیگیری میشود، مسأله بازاندیشی در هویت ملی و بازنمایی نمادهای ایرانی بهدرستی در دستور کار سیاستگذاران فرهنگی کشور قرار گرفتهاست. مسأله شدن دوباره «ایران»، حرکت روی شمشیر دو لبه است که مخاطرات و فواید بیشماری دارد. نقش نهادهای ایرانشناسانه در چگونگی پرداختن به این مسأله و تسهیلگری فرهنگی این نهادها در نحوه انعکاس ایراننمایی، بدون استفاده از ابزارهای الکترونیکی جدید و هوش مصنوعی و با صرف تکیه بر شیوههای سنتی، ره به ترکستان میبرد و فضا را برای ایرانهراسان خالی میگذارد.
ایجاد یک بانک جامع ایرانشناسی در فضای مجازی و دسترسی به مطالعه آثار مرتبط با تمدن سترگ ایرانی در این فضا، پیامدهای نیک بسیاری برای آینده ایران در پی دارد. اهتمام به این امر، از سویی باب ارتباط مراکز مطالعات ایرانی با نهادهای ایرانپژوهی داخلی (که در سالهای اخیر بر اثر منازعات سیاسی خدشهدار شده) را مجدداً باز میکند و از سوی دیگر خوراک فکری مناسب با جایگاه واقعی ایران در تمدن جهانی را برای پژوهشگران شرقشناس فراهم میکند.
ایجاد همکاری میان ایرانشناسان و متخصصان علوم کامپیوتری نیز یکی از پیشزمینههای مهم اجرا و هدایت درست این طرح است که بیشک با استفاده از ظرفیت متخصصان ایراندوست در دو حوزه، میتوان عقبافتادگی کنونی از این تکنولوژی را تا حد زیادی جبران کرد.
چند زبانه بودن پورتال مزبور و ترجمه ماشینی مبتنی بر هوش مصنوعی مطالب منتشر شده، در کنار جستوجوپذیر کردن کلیدواژهای این متون، استفاده حداکثری از مزایای این طرح را دو چندان میکند. طراحی چتباتهای هوشمند برای پرسش و پاسخ، تولید مداخل و همچنین حمایتهای مادی و معنوی از پژوهشهای ایرانشناسی خارجی، به تکمیل طرح مزبور یاری میرساند.
کمبود دسترسی هوشهای مصنوعی موجود به منابع مکتوب فارسی ایران، یکی از موارد نقص این موتورهای جستوجوگر است که اتکای آنها را بر مطالب فضای مجازی یا منابع غیر فارسی زبان در ارجاعدهیها، بهوضوح میتوان مشاهده کرد.
استناد این رباتها به منابع فضای مجازی ازجمله مواد تولیدی رسانهای و خبررسانی ایرانهراسان، معضل بزرگی برای منافع ملی است که حمایت مادی و معنوی دستگاههای اجرایی کشور از مراکز فرهنگی فعال در این حوزه (مانند مرکز اسناد انقلاب اسلامی بهعنوان پیشگام این طرح) را ضروری میکند. با توجه به مراجعه دائمی پژوهشگران به این رباتها و فقر منابع متقن فارسی در حافظه آنها، ایرانشناسی و ایراننمایی با چالشهای زیادی مواجه است. برهمین اساس دسترسی این هوشها به منابع مزبور، خیر و برکات فراوانی برای ایران و ایرانی در پی خواهد داشت.
شما چه نظری دارید؟