داستایفسکی در ادبیات روسیه نقش محوری دارد و در آثارش، پرسش‌های اخلاقی و انسانی با جامعیت مطرح می‌شوند

نشست علمی و فرهنگی «داستایفسکی و تأثیر او بر درک الهیات مسیحی در ایران»، در تالار قلم مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار شد. این نشست به همت سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و با همکاری کلیسای سنت نیکلای تهران و مؤسسه مطالعات ایران و اوراسیا برگزار شد و با برپایی نمایشگاه «هشتادسالگی کلیسای سنت نیکلای تهران» همراه بود.
به گزارش روابط عمومی کتابخانه ملی، غلامرضا امیرخانی، رئیس این نهاد، یگومن وارلام (دولسکی) کشیش کلیسای سنت نیکلای تهران، زهرا محمدی عضو هیأت علمی گروه زبان و ادبیات روسی دانشگاه تهران و آبتین گلکار عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس و مترجم ادبیات روسی، از جمله سخنرانان این نشست بودند.
در ابتدای مراسم، امیرخانی گفت: نشست امروز به بررسی جایگاه داستایفسکی، نویسنده بزرگ روس و تجلیل از آبتین گلکار، پژوهشگر و مترجم برجسته کشورمان اختصاص دارد. همزمان، اسنادی در نمایشگاه به نمایش گذاشته شده‌اند که هشتاد سال تاریخ کلیسای سنت نیکلای تهران را روایت می‌کنند؛ کلیسایی که در دهه ۱۹۴۰میلادی و در شرایط ویژه جنگ جهانی دوم بنا شد .
وی ادامه داد: این بنا به دست نیکلای مارکوف، معمار شناخته‌شده روس، ساخته شده که آثار شاخصی از او در تهران باقی مانده است.
رئیس کتابخانه ملی با تأکید بر ضرورت گفت‌وگوی ادیان در جهان امروز اظهار کرد: در عصری که انسان معاصر با بحران‌های معنوی مواجه است، گفت‌وگو میان ادیان و نشست‌هایی مانند امروز می‌توانند بر اشتراکات فرهنگی و انسانی تأکید کنند.
یگومن وارلام، کشیش کلیسای سنت نیکلای نیز با ابراز خرسندی از برگزاری نشست، هشتادمین سال تأسیس کلیسا را یادآور شد و افزود: این فرصت فراهم شد تا تاریخ مسیحیت ارتدکس در ایران و نقش داستایفسکی در فهم مسیحیت بررسی شود. نمایشگاه پس از پایان نشست به کلیسا منتقل شده و به نمایشگاهی دائمی تبدیل خواهد شد تا بازدیدکنندگان با تاریخ و فرهنگ ارتدکس آشنا شوند.
وی توضیح داد: داستایفسکی یکی از پرخواننده‌ترین نویسندگان روس در ایران است و در آثارش بر ارزش‌های انسانی چون محبت و فداکاری تأکید می‌کند. او با پذیرش رنج و تاریکی‌های زندگی، بشارتی از امید و ایمان ارائه می‌دهد؛ ایمانی که ریشه در باور به نیروی الهی و زنده‌بودن روح انسان دارد.
زهرا محمدی نیز سخنان خود را با گرامیداشت یاد استاد کامران فانی آغاز کرد و با اشاره به جایگاه داستایفسکی در سنت فکری مسیحی گفت: آثار داستایفسکی سرشار از ابعاد الهیاتی است که در گفت‌وگوهای تنش‌آلود شخصیت‌ها، پرسش‌های اخلاقی و موضوعات آزادی، گناه و رستگاری نمایان می‌شوند. او از الهیات رسمی فاصله دارد و آموزه‌هایش بیشتر درونی و تجربه‌محور است.
محمدی با تأکید بر چندصدایی بودن و منطق گفت‌وگویی در آثار داستایفسکی افزود: داستایفسکی به هیچ عنوان واعظ نیست و خواننده را نصیحت نمی‌کند، بلکه زمینه پرسش و گفت‌وگو را فراهم می‌سازد. تصویر مظلومیت قدیسان مسیحی در آثار او برای ذهن ایرانی آشناست و فهم او از مسیحیت، درونی و معنوی است.
آبتین گلکار، دیگر سخنران نشست، دریافت جایزه «ستاره داستایفسکی» را فرصتی برای تعمیق روابط فرهنگی با روسیه دانست و گفت: داستایفسکی در ادبیات روسیه نقش محوری دارد و در آثارش، پرسش‌های اخلاقی و انسانی با جامعیت و عمق مطرح می‌شوند. تجربه شخصی من نشان می‌دهد سنین مختلف از آثار او، معنا و برداشت متفاوتی دارند و شخصیت‌های مثبت او نمونه‌ای روشن از اخلاق و ایستادگی در برابر شر هستند.
این مترجم ادبیات روسی ادامه داد: تجربه شخصی من این بوده که داستایفسکی در هر دوره‌ای از زندگی به‌شکل متفاوتی خوانده می‌شود. در جوانی، قهرمانان منفی آثار او اغلب جذاب‌تر به نظر می‌رسند؛  مثلا راسکولنیکف یا دیمیتری کارامازوف برای بسیاری از خوانندگان جوان شخصیت‌هایی گیرا هستند. اما هرچه جلوتر می‌رویم، درمی‌یابیم نسخه‌ای که داستایفسکی برای اصلاح جهان پیشنهاد می‌کند، نه در قهرمانان منفی، بلکه در شخصیت‌های مثبت او نهفته است .
وی تأکید کرد: شاید این شخصیت‌های مثبت در نگاه نخست منفعل، مظلوم یا بی‌تأثیر به نظر برسند، اما پیام اصلی داستایفسکی روشن است: انسان در هیچ شرایطی حق ندارد دست به شر بزند، حتی اگر هدفش خیر باشد. اصل معروف «هدف، وسیله را توجیه نمی‌کند» در آثار او به‌روشنی دیده می‌شود.
گلکار گفت: داستایفسکی می‌گوید در برابر شر باید ایستادگی کرد اما نه با ابزار شر و خشونت. این نوع مقاومت، دشوارتر و عمیق‌تر است و داستایفسکی نمونه اعلای آن را در زندگی مسیح می‌بیند؛ جایی که مسیح حاضر نشد حتی به بهای نجات جان خود، مرتکب دروغی کوچک شود. این، به‌گمان من، مهم‌ترین درسی است که داستایفسکی از مسیح گرفته و در آثارش به ما منتقل کرده‌است.
در این نشست، با حضور غلامرضا امیرخانی و یگومن وارلام، با اعطای لوح تقدیر و نشان «ستاره داستایفسکی»، از آبتین گلکار تجلیل شد و مراسم با بازدید شرکت‌کنندگان از نمایشگاه «هشتادسالگی کلیسای سنت نیکلای تهران» پایان یافت.