علی البرزی
سرویس حوادث: تعطیلی مدارس تا همین چند سال قبل موضوع عجیب و غریبی به نظر میرسید ولی با تبدیل شدن معضلاتی نظیر آلودگی هوا و ناترازی انرژی به بحران، اکنون به یک موضوع عادی تبدیل شده است که ادامه این روند میتواند بیش از پیش خسارتهای جبران ناپذیری به حوزه آموزش دانش آموزان وارد کند.
طی چند روز گذشته و درپی تشدید آلودگی هوا، دولت باردیگر تصمیم گرفت به جای اتخاذ تدابیر علمی و کارشناسی برای رفع این معضل خطرناک، به سراغ نخستین گزینه یعنی تعطیلی مدارس برود و اینگونه شد که آموزش حضوری در مدارس تهران به کما رفت و جای خود را به آموزش برخط و مجازی داد؛ روشی که به گفته کارشناسان به هیچ عنوان نمی تواند جایگزین آموزش حضوری در مدارس شود و دانش آموزان را بیش از گذشته با افت تحصیلی مواجه میکند.
این روزها پرسش مشترک والدین دانشآموزان این است که تعطیلیهای پی درپی مدارس به دلیل آلودگی هوا، سرما یا ناترازی انرژی تا کی قرار است ادامه یابد و چرا فرزندانشان باید تاوان قصور و تقصیر مسئولان ادوار مختلف برای عدم رفع بهانه تعطیلیها را بپردازند ؟
در سالهای گذشته، تعطیلی مدارس به دلایل گوناگون از آلودگی هوا و سرما گرفته تا ناترازی انرژی، کمبود سوخت، مدیریت مصرف برق و حتی تصمیمهای پیشگیرانه به پدیده ای تکراری در نظام آموزشی کشور تبدیل شده است.
اگرچه در نگاه اول دلایل این تعطیلیها با هدف حفظ سلامت دانشآموزان و کاهش فشار بر زیرساختها اعلام میشود اما بررسیهای کارشناسان و دغدغه خانوادهها نشان میدهد که تداوم این وضعیت، عدالت آموزشی در کشورمان را خدشه دار میکند.
در بسیاری از این تعطیلی ها، آموزش مجازی به عنوان راه حل جایگزین مورد تأکید قرارمی گیرد ،اما در شرایطی که اینترنت با اختلالات شدید مواجه شده است و حتی معلمان هم برای حضور در کلاس درس مجازی با مشکلات فراوان مواجه میشوند، میتوان ادعای افزایش سطح آموزش و سواد دانش آموزان را بیان کرد؟!
نکته قابل تامل این که در برخی مواقع با دستور مسئولان، کلاسهای درس نه به طور حضوری تشکیل میشوند و نه مجازی ؛ اتفاق تلخی که در روزهای گذشته شاهد آن بوده ایم و هیچ مسئولی هم دلیل واضح و مشخصی برای محروم کردن دانش آموزان از این حق مسلم
بیان نمی کند.
والدین چه میگویند؟
برای بسیاری از والدین، تعطیلیهای ناگهانی مدارس فقط ضعف در حوزه آموزشی محسوب نمیشود، بلکه یک چالش جدی در زندگی روزمره را درپی دارد
حسینی مادر یک دانشآموز کلاس سوم ابتدایی به «اطلاعات» میگوید:هر بار که اعلام میکنند فردا مدارس تعطیل است، ما باید از نو برنامه ریزی کنیم، نه آموزش درست انجام میشود و نه بچهها نظم دارند، من شاغلم و نمی توانم مداوم کنار فرزندم بنشینم تا کلاس آنلاین را دنبال کند.
به گفته این مادر، فرزندش پس از هر دوره تعطیلی، دچار افت تمرکز و بیانگیزگی میشود.
علی ، پدر یک دانش آموز دبیرستانی نیز معتقد است که تعطیلیها باعث کاهش جدیت تحصیل شده است. وی می گوید: زمانی که دانش آموز میبیند با هر آلودگی یا سرمایی مدرسه تعطیل میشود به تدریج نسبت به تحصیل و کسب علم بی انگیزه میشود،به گونه ای که در برخی موارد، تحصیل به یک گزینه اختیاری بدل شده است.
کریمی مادر دانش آموز کلاس چهارم ابتدایی هم در این باره می گوید: مشکل تنها تعطیلی نیست، بی برنامگی پس از آن است، یک روز مدرسه تعطیل میشود، روز بعد معلمها عجله دارند که عقب ماندگی را جبران کنند، بچهها نه فقط درس را خوب متوجه نمی شوند بلکه فرصت تمرین هم پیدا نمی کنند و این وسط استرس آن برای دانشآموز و خانواده میماند.
این مادرمعتقد است که تعطیلیهای زیاد باعث شده است که آموزش از حالت طبیعی خارج شود و همه چیز فشرده و فرسایشی پیش برود.
حمید پدر یک دانشآموز پایه نهم نیز با اشاره به موضوع ناترازی انرژی میگوید:چرا وقتی مشکل کمبود انرژی یا آلودگی هوا تشدید میشود، مسئولان در وهله نخست سراغ تعطیلی مدارس میروند؟ آیا آموزش کم اهمیت ترین بخش ماجراست؟
وی تاکید میکند : فرزندم پس از هر تعطیلی انگیزه کمتری برای درس خواندن دارد و به روال عادی بازگشتن،هم برای فرزندم و هم برای من بسیار سخت است.
آموزش قربانی تعطیلیها میشود
کبری جعفری کارشناس برنامه ریزی آموزشی معتقد است که مهمترین پیامد تعطیلیهای زیاد، گسست در فرایند یاددهی و یادگیری است. وی در گفتگو با «اطلاعات» میگوید: آموزش به ویژه در مقاطع ابتدایی و متوسطه اول نیازمند تداوم، نظم و ارتباط انسانی است، تعطیلیهای مداوم باعث میشود دانش آموز از ریتم یادگیری خارج شود که آموزش مجازی هم نمی تواند این خلاء و شکاف آموزشی را پر کند.
وی با بیان این که آموزش مجازی هنوز از نظر زیرساخت، محتوای استاندارد و مهارت معلمان به نقطه مطلوب نرسیده و با مشکلات و نقصهای فراوان دست به گریبان است،تصریح میکند: مدرسه فقط محل آموزش دروس نیست،بلکه فضای اجتماعی، تعامل با همسالان و یادگیری مهارتهای زندگی هم هست که متاسفانه تمامی این موارد مغفول باقی مانده اند.
ضرروت برنامه ریزی جبرانی
همچنین عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی با تأکید بر ضرورت جبران تعطیلیهای آموزشی به «اطلاعات» می گوید: ضروری است که وزارت آموزش و پرورش برای تعطیلیهای مکرر مدارس به ویژه در ماههای گذشته که به دلایلی مانند آلودگی هوا، سرما و ناترازی انرژی اتفاق افتاده است، برنامه جبرانی دقیق و عملیاتی ارائه کند؛ نمیتوان پذیرفت که ساعتهای آموزشی به سادگی از دست برود و این خلأ بدون جبران باقی بماند.
وحید کنعانی میافزاید: جبران آموزش نباید تنها در حد چند کلاس فشرده یا آموزش مجازی غیرموثر باشد، اگر برنامه جبرانی به درستی اجرا نشود، پیامدهای آن در افت تحصیلی، کاهش مهارتهای پایه و حتی ترک تحصیل در برخی مناطق خود را نشان خواهد داد.
نماینده مردم خلخال و کوثر در مجلس با بیان این که در اندک موارد تعطیلی مدارس غیر قابل اجتناب است می افزاید: می توان با سازو کار مناسب و تدابیر لازم از سوی وزارت آموزش و پرورش دغدغه به حق والدین برای موضوع کیفیت آموزش را برطرف کرد.
وی تاکید می کند: کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس هم آماده دریافت پیشنهادها و بررسی طرحهای مرتبط با این موضوع از سوی کارشناسان و همچنین سازمان های مرتبط مانند آموزش و پرورش است.
موضوع را جدی بگیریم
از نگاه تحلیلگران و کارشناسان، ضعف آموزشی و افت تحصیلی ناشی از آن، موضوعی نیست که به راحتی بتوان از کنارش گذشت، جبران واقعی تعطیلیها نیازمند بازنگری در تقویم آموزشی، انعطاف در شیوه ارزشیابی و پرهیز از تصمیمهای مقطعی است، در غیر این صورت جبران آموزش تنها به یک شعار تکراری در برابر ناترازیهای ساختاری آموزش کشور تبدیل خواهد شد.
به همین دلیل تدوین برنامه مشخص و شفاف برای تعطیلی مدارس، سرمایه گذاری جدی در زیرساخت آموزش مجازی با کیفیت، آموزش کیفی معلمان برای تدریس ترکیبی (حضوری و مجازی) و توجه ویژه به دانشآموزان مناطق محروم در زمان تعطیلیها موضوعی مهم و ضروری است.
فراموش نکنیم تعطیلی مدارس اگرچه اجتنابناپذیر به نظر میرسد اما تکرار و عادی شدن آن زنگ خطری جدی برای نظام آموزشی و آینده کشور است، افت کیفیت یادگیری، تشدید نابرابری، فشار بر خانوادهها و آسیب به سلامت روان دانشآموزان هزینههایی است که شاید امروز کمتر دیده شود، اما در سالهای آینده خود را بیشتر نشان خواهد داد و میتواند به تنهایی به یک ابر بحران بدل شود.
شما چه نظری دارید؟