همزمان با ادامه گمانه زنیها در خصوص حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه و احتمال گفتگوهای دیپلماتیک در عرصه سیاست خارجی، اقتصاد سیاسی همچنان بر وضعیت اقتصادی و معیشت مردم تاثیرگذار است. بر اساس آمارهای رسمی تورم نقطه به نقطه دی ماه ۶۰ درصد بود و هنوز نشانهای جدی از برنامههای جدید دولت برای تغییرات ساختاری در اقتصاد دیده نمیشود. با این وجود رئیس جمهور اخیرا از تصمیم خود در حوزه ارز ترجیحی و کالابرگ دفاع کرده و مجلس نیز روند بررسی بودجه را از سر گرفته است.
محمدباقر قالیباف در اظهارنظر جدید خود در خصوص معیشت مردم گفته است: «یکایک ما مسئولان و مردم باید خود را در برابر این وصیت حکیمانه مسئول بدانیم. پرهیز از مقدم دانستن امر جناحی بر امر ملی و باور واقعی به هسته سخت ۹۰ میلیونی لازمه عبور از شرایط سخت موجود است اما متأسفانه تا موجی از حوادث فروکش میکند، برخی دوباره فریادزنان، امر ملی را فراموش کرده و امر جناحی را بر سر اینوآن میکوبند. تلاش همه ما باید بهبود مشکلات اقتصادی و همچنین شنیدن مطالبات و اعتراضات بحق آنها باشد.»
بیشتر بخوانید: جزئیات تازه از آغاز مذاکرات ایران و آمریکا رسید
با توجه به این شرایط، پرسشهایی درباره وضعیت اقتصادی کشور مطرح است. مهدی پازوکی، اقتصاددان و تحلیلگر امور اقتصادی در گفتگو با فرارو به بررسی این موضوع پرداخته است:
باید با سیاستهای بخردانه مانع از جنگ شویم
مهدی پازوکی گفت: «اقتصاد هر کشور مایه قوام و پایداری هر جامعه است. درواقع اگر در جامعهای، اقتصاد سقوط کند، قطعا آن حکومت یا آن دولت آسیب جدی خواهد دید. دولتها در شرایطی میتوانند به حقوق شهروندان خود رسیدگی کنند که از اقتصاد پایداری برخوردار باشند. بنابراین، اگر اقتصاد دچار بحران شده و آسیبپذیر باشد، علاوه بر آسیب دیدن مردم، میتواند تبعات بسیار منفی نیز در زندگی مردم داشته باشد. بر همین اساس میتوان گفت که هر اندازه معیشت مردم در حالت عادی مشکلات بیشتری داشته باشد، اگر جنگی رخ دهد، میتواند تبعاتی بسیار جدیتری در زندگی مردم داشته باشد. در جنگ نان و حلوا تقسیم نمیشود. در جنگ، دشمن بخشی از منابع کشور را از بین میبرد و احتمال وخیمتر شدن وضعیت، وجود دارد.»
وی افزود: «من امیدوارم جنگی رخ ندهد. بهتر است با سیاستهای بخردانه مانع از وقوع جنگ شویم. در جنگ، بخشی از زیرساختهای مهم نیز آسیب میبیند. عراق که حدود ۲۰ سال قبل مورد حمله آمریکاییها قرار گرفت، هنوز در احیاء زیربناهای خود با مشکل مواجه است. درواقع هنوز عراق در تابستان خاموشی دارد یا مشکلاتی زیرساختی دارد. بنابراین نمیتوان گفت آسیبهای جنگی به راحتی ترمیم میشوند یا به لحاظ اقتصادی هزینه کمی دارند. وقتی برق نباشد، آب نیست و بدون این دو زندگی نمیتوان کرد.»
بخش از بودجه کشور در دکانها هزینه میشود
این اقتصاددان در خصوص مسئله جنگ یا مذاکره و اتفاقاتی که در حوزه سیاست خارجی رخ میدهد، گفت: «من به شکل تمام قد از مذاکره دفاع میکنم. باید به جای حرکت به سوی جنگ، هوشمندانه به سمت مذاکره حرکت کنیم. این نوع طرز فکر که مذاکره یعنی تسلیم، حرف تندروهای افراطی است. ما با مذاکره است که میتوانیم به حقمان برسیم. با این وضعیت، مذاکره بهترین راهی است که میتواند همزمان مانعی باشد برای پیشگیری از هم گسیختگی کشور و فروپاشی اقتصاد کشور.»
وی درخصوص مهمترین بخشهایی در بودجه که باید بازنگری شوند گفت: «دیگر با این حجم حوادثی که در ماههای اخیر تجربه کردیم، دولت باید درک کند که مشکلات بودجه شوخی بردار نیست. دولت باید بودجه را متعادل با درآمد خود تنظیم کند. کسری بودجه یعنی تورم و کاهش ارزش پول ملی. کسری بودجه یعنی رشد فزاینده نقدینگی. بنابراین من اعتقاد عمیق دارم که دولت باید مخارج غیرضروری خود را کاهش دهد. بخشی از بودجه کشور در حال حاضر در دکانها هزینه میشود. یعنی دهها سازمان و موسسه داریم که اصلا مشخص نیست برای چه بودجه میگیرند. این همه نهاد و موسسه که بیمحابا بودجه میگیرند باید کنترل شوند. در هیچ کجای دنیا، تعداد دانشگاهها موسسات بیحاصل به اندازه ایران نیست.»
مجلس نباید هزینههای اضافی به بودجه تحمیل کند
این تحلیلگر حوزه اقتصاد گفت: «متاسفانه در سالهای اخیر نه تنها جلوی رشد بیمحابای این نوع سازمانها و مراکز گرفته نشده است، بلکه تعداد این مراکز و سازمانها به شکل بیمحابایی روند صعودی داشته است. در سالهای اخیر، هزینههای دولت به شکل بیسابقهای افزایش پیدا کرده است. دولت باید جلوی این هزینهها را بگیرد. دولت ایران به لحاظ دارایی، دومین دولت ثروتمند جهان است. اما این داراییها کجاست؟ بسیاری از این داراییها رها شده است. در شهر تهران داراییهایی وجود دارد که یا به شکل بیفایده ماندهاند یا به درستی استفاده نمیشوند.»
وی افزود: «در بسیاری از شهرهای ما پروژههای افتتاحیه بارها انجام میشود. علت چیست؟ چون بسیاری از پروژهها کلنگ میخورند و نیمه کاره هم رها میشوند. مجلس نیز باید به این درجه از ادراک برسد که هزینههای اضافی تحمیلی در بودجه در شرایط فعلی بسیار خطرناک خواهد بود و چارهای به جز کاهش هزینهها نداریم. تیم اقتصادی دولت آقای پزشکیان باید هیئتهایی حقیقتیاب تشکیل دهد و این هیئتها را برای بررسی وضعیت نهادها و سازمانها بفرستد. درواقع این هیئتها باید ابتکار عمل کاهش هزینههای اضافی را در دست بگیرند. این شاید یکی از راهکارهایی باشد که بتوان به واسطه آن در هزینههای جاری صرفه جویی کرد.»
