تشدید تحریمهای غرب و تغییر موازنه قدرت در نظام بینالملل، زمینهساز شکلگیری مرحلهای جدید از همکاریهای اقتصادی میان جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه شده است.
به گزارش شانا، تحولات ژئوپلیتیکی سالهای اخیر، بهویژه تشدید تحریمهای غرب و شکلگیری تدریجی نظم چندقطبی جهانی، روابط اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه را وارد مرحلهای جدید از همکاریهای راهبردی کرده است.
افزایش حجم مبادلات تجاری، توسعه همکاریهای نفت و گاز، اجرای توافق تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و تقویت کریدور حملونقل شمال - جنوب از مهمترین نشانههای ورود روابط اقتصادی تهران و مسکو به مرحلهای تازه محسوب میشود؛ مرحلهای که میتواند فرصتهای قابلتوجهی برای اقتصاد ایران ایجاد کند.
در این میان نوزدهمین کمیسیون مشترک اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه بهعنوان مهمترین سازوکار توسعه همکاریهای دوجانبه نقش محوری در تعمیق روابط اقتصادی، انرژی و تجاری میان دو کشور ایفا داشته و به بستری راهبردی برای گسترش همکاریهای بلندمدت تهران و مسکو تبدیل شده است، چنانکه در نشست این کمیسیون که با حضور محسن پاکنژاد وزیر نفت کشورمان و سرگئی تیسیلیوف وزیر انرژی روسیه برگزار شد، افزون بر تدوین سند اصلی کمیسیون که شامل گزارش عملکرد و سندی مفصل با حدود ۱۹۰ بند است،
۴ تفاهمنامه هم در حوزههای استاندارد، بهداشت، کشاورزی و سایر زمینههای همکاری مشترک امضا شد.
همکاری در حوزه اشتغال و استاندارد
یادداشت تفاهم برنامه اجرایی همکاری بین سازمان ملی استاندارد جمهوری اسلامی ایران و آژانس فدرال تنظیم مقررات فنی و اندازهشناسی فدراسیون روسیه در سالهای ۲۰۲۶تا ۲۰۲۸میلادی از سوی فرزانه انصاری معاون رئیسجمهوری و رئیس سازمان ملی استاندارد ایران و شالایف آنتوان پاولویچ رئیس فدرال تنظیم مقررات فنی و اندازهشناسی روسیه به امضا رسید.
در همین زمینه رئیس سازمان ملی استاندارد با اشاره به اجرایی شدن موافقتنامه مشارکت راهبردی میان ایران و روسیه، بر ضرورت همسانسازی استانداردهای دو کشور بهمنظور تسهیل و تسریع در مبادلات تجاری تأکید کرد .
به گزارش ایرنا ، فرزانه انصاری در این زمینه بر فعالتر شدن کارگروههای اندازهشناسی و تأیید صلاحیت و انجام مقایسههای بینآزمایشگاهی در حوزههایی نظیر جرم، دما، فشار، فرکانس و تجهیزات سنجش تأکید کرد.
همچنین تفاهمنامه همکاری بین سرویس فدرال تأیید صلاحیت فدراسیون روسیه و مرکز تأیید صلاحیت جمهوری اسلامی ایران را مهدی علیپور رئیس مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران و ولواچ دیمیتری والرویچ رئیس سرویس فدرال تأیید صلاحیت روسیه امضا کردند.
پروانه رضایی معاون وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران و ایوانکف میخائیل یورویویچ رئیس سرویس فدرال کار و اشتغال فدراسیون روسیه هم یادداشت تفاهم همکاری بین سازمان فدرال کار و اشتغال فدراسیون روسیه و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی جمهوری اسلامی ایران را در زمینه توسعه اشتغال و بازرسی کار به امضا رساندند.
آخرین یادداشت تفاهم هم بین شرکت سهامی ارت خیمیا و پژوهشگاه صنعت نفت از سوی عظیم کلانتری اصل رئیس پژوهشگاه صنعت نفت و اشپاک آندری ولادیمیرویچ مدیرعامل شرکت سهامی ارت خیمیا بهامضا رسید.
همکاری ایران و روسیه در حوزه گاز و نفت
در پایان برگزاری این اجلاس و امضای تفاهمنامهها، محسن پاکنژاد وزیر نفت جمهوری اسلامی ایران و سرگئی تیسیلیوف وزیر انرژی روسیه آخرین تفاهمات و همکاریهای اقتصادی تهران و مسکو را تشریح کردند.
وزیر نفت با اشاره به امضای یک سند همکاری و چهار تفاهمنامه در این اجلاس گفت: آنچه در این نشست مورد تفاهم نهایی قرار گرفت، دستاورد «گذر از تفاهم به حوزه اجرا» است.
وی دستاوردهای این دور از اجلاس کمیسیون مشترک همکاری های دو کشور را در شرایط حساس کنونی بین المللی بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: ظرفیتهای قابل همکاری بین ایران و روسیه بسیار بالاست. البته هنوز کار زیادی داریم تا بتوانیم از این ظرفیت برای منافع ملی هر دو کشور استفاده بهینه کنیم. این همکاری بهویژه در حوزه انرژی و توسعه میدانهای نفت و گاز قابل ملاحظه است. همچنین در بخشهای مالی، بانکی، حملونقل، کشاورزی، آموزش، استاندارد و دیگر زمینههای مورد علاقه دوطرف، امکان انجام کارهای بزرگ وجود دارد.
پاکنژاد با تاکید بر اینکه در حال بررسی واگذاری یکی از میادین مهم کشور هستیم، اظهار داشت: در ارتباط با بحث صادرات گاز روسیه به ایران هم مباحث به پایان رسیده و تنها یکی دو بند باقی مانده که امیدواریم نهایی شود و به زودی به امضا برسد.
در همین زمینه مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در رابطه با جزئیات واردات گاز از روسیه گفت: مذاکرات با طرف روس در خصوص قرارداد واردات گاز وارد مرحله نهایی شده است.
سعید توکلی در گفتگو با مهر گفت: تمامی بخشهای فنی، حقوقی و قراردادی در کارگروه تخصصی مورد بررسی و نهاییسازی قرار گرفته و در حال حاضر تمرکز مذاکرات بر روی قیمت نهایی و مکانیزم پرداخت است. البته مذاکرات اولیه در زمینه قیمت انجام شده اما اعلام رقم دقیق منوط به تصمیمگیری در سطح بالادستی و تعیین میزان نهایی حجم وارداتی است.
وی با اشاره به مفاد تفاهمنامه امضا شده بین دو طرف اظهار داشت: بر اساس توافق اولیه، واردات در دو فاز ۵۵۰واحدی طراحی شده است. همچنین یک قرارداد کوتاهمدت برای تست و اجرای مکانیزم پرداخت هم در مرحله نهایی قرار دارد.
مدیر مهندسی و توسعه شرکت ملی نفت ایران هم با تأکید بر اهمیت تسریع در اجرای قراردادهای مشترک با روسیه اعلام کرد: مذاکراتی سازنده برای توسعه میدانهای نفت و گاز، افزایش سرمایهگذاری و توسعه همکاریها در بخش خدمات و تأمین کالا انجام شده است.
مرحله تازه روابط
به نظر میرسد بخش انرژی، مهمترین محور همکاری اقتصادی ایران و روسیه بهشمار میرود. روسیه بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان انرژی جهان و ایران بهعنوان دارنده یکی از بزرگترین ذخایر نفت و گاز، ظرفیتهای گستردهای برای همکاری در حوزههای توسعه میدانها، انتقال فناوری و سرمایهگذاری مشترک دارند.
در سالهای اخیر، مذاکرات و توافقهایی برای سرمایهگذاری شرکتهای روسی در پروژههای نفت و گاز ایران، توسعه زیرساختهای انرژی، همچنین همکاری در حوزه صادرات گاز و سوآپ انرژی انجام شده است و این همکاریها میتواند ضمن افزایش ظرفیت تولید انرژی ایران، زمینه جذب سرمایه خارجی و توسعه فناوری در بخش بالادستی را فراهم کند.
همچنین همکاری در ساخت نیروگاهها و توسعه زیرساختهای انرژی از دیگر زمینههای مهم تعامل اقتصادی میان دوکشور است که نقش مهمی در تقویت امنیت انرژی منطقه و جهان ایفا میکند.
سرگئی تیسیلیوف وزیر انرژی روسیه هم در این نشست با اشاره به اینکه روابط تهران و مسکو وارد مرحله تازه ای شده است، تاکید کرد: امروز ما آغاز بیستمین اجلاس همکاریهای مشترک بین ایران و روسیه را کلید زدیم و مطمئن هستم که در بیستمین جلسه کمیسیون مشترک به نتایج بیشتری خواهیم رسید و موفقیتهای بیشتری حاصل خواهد شد.
وی درباره همکاری تهران و مسکو در زمینه فعالیت های صلح آمیز هستهای اظهار داشت: ما به صورت جدی با دولت ایران درحال همکاری هستیم و پروژههای زیادی داریم که در جایگاههای زیادی واقع شدهاند؛ اکنون بلوک ۲و ۳نیروگاه اتمی بوشهر درحال ساخت است. همچنین درحال بررسی بلوکهای جدید نیروگاه هستیم و کارگروهی در این خصوص تشکیل شده که بناست تا ۳ماه دیگر چکیده گفتگوهایشان را در اختیار ما قرار دهند و این بسیار در توسعه انرژی صلحآمیز اتمی بسیار اثرگذار است.
کریدور شمال- جنوب
وزیر انرژِی روسیه همچنین در خصوص پروژه رشت - آستارا اظهار داشت: در حال آمادهسازی اسناد مربوط به آن هستیم تا در ماه آوریل (فروردین - اردیبهشت) در شهر سن پیترزبورگ به امضا برسد محض امضا، کار اجرای آن شروع خواهد شد.
کارشناسان میگویند:یکی از مهمترین ظرفیتهای همکاری اقتصادی ایران و روسیه، توسعه کریدور بینالمللی حملونقل شمال- جنوب است. این کریدور، روسیه را از طریق ایران به آبهای آزاد، خلیج فارس، هند و سایر کشورهای آسیایی متصل میکند و در کاهش زمان و هزینه حملونقل کالا مؤثر است.
موقعیت جغرافیایی ایران، کشورمان را به یکی از مهمترین مسیرهای ترانزیتی منطقه تبدیل کرده است و توسعه زیرساختهای ریلی، بندری و لجستیکی در چارچوب این کریدور میتواند افزون بر افزایش درآمدهای ترانزیتی، جایگاه ژئوپلیتیکی ایران را در تجارت جهانی تقویت کند.
رئیس روسی کمیسیون مشترک همکاریهای اقتصادی ایران و روسیه با بیان اینکه استفاده از این مسیر برای صادرات و واردات محصولات کشاورزی اهمیت دارد، گفت: ما برنامهای برای امنیت غذایی ایران طراحی کردیم و کارگروهی هم در این زمینه ایجاد شده است؛ در بحث گندم هم بحث صادرات گندم در حجمهای بالا از روسیه به ایران پیگیری میشود.
تیسیلیوف با تاکید بر اینکه زمینههای بسیاری برای همکاری بین ایران و روسیه وجود دارد، اظهار داشت: ایران همچنین در مسیر صنعت فضایی گام های مهمی برداشته و در آینده نزدیک به یکی از قدرتهای فضایی تبدیل خواهد شد.
شما چه نظری دارید؟