سید مسعود رضوی- روزنامه اطلاعات: خدا رحمت کند مرحوم سید احمد ادیب پیشاوری را که تمام اعضای خانواده‌اش به دست انگلیسی‌ها کشته شدند و او منظومه قیصرنامه و اشعار بی نظیرش را علیه استعمارگران و در ستایش ایران و وطن‌پرستی سرود. منظومه قیصرنامه (بر وزن شاهنامه) یادآور همین روزهاست که دو کشور و لشکر جرّارِ آن زمان به ایران عزیز هجوم و تجاوز کردند و از هیچ تخریب و جنایتی دریغ نورزیدند. ادیب در قیصرنامه ازجمله این اشعار را سروده که مناسب این ایام است:
جهان جمله زیر و زبر کرده‌ایم
به شمشیر، این ملک سر کرده‌ایم
ز ما هر که سر تابد، افسر دهد
نه افسر، که خود عاقبت سر دهد
نهد هر که سر پیش، بخشیم تاج
نگیریم ساو و نخواهیم باج
در این خانه، بیگانه را بار نیست
ورآید به مهر و وفا، عار نیست

 ابتدا شهادت رهبری و فرماندهان و دانش‌آموزان و فرزندان ایران در سراسر کشور را در بمباران و تجاوز نظامی آمریکایی و صهیونی تسلیت می‌گویم. در این لحظات که این یادداشت را می‌نویسم، سرعت تحولات و حوادث چنان است که ممکن است نیاز به بازنویسی باشد. با این حال باید اندیشید و مقاومت و چاره کرد. ایران اولین بار نیست که در بلا و ابتلاست و آخرین بار هم نخواهد بود. چند نکته را می‌گویم و ابتدا نیایش می‌کنم که: خداوندِ ایرانشهر نگاهبان ایران و مردمان پاک آیینش باد.

۱ـ اگر ادعا کنیم که این جنگ، یک جنگ جهانی در مقیاس ویژه و سرنوشت‌ساز برای کل جهان خواهد بود اغراق نکرده‌ایم. از شروع جنگ اوکراین تا امروز که تمام خاورمیانه و اتحادیه اروپا و قبل از آن ونزوئلا و چین و جنگ تعرفه‌ها رخ داد، جنگ جهانی آغاز شد. طبعاً ایران، زمین جنگ‌های بزرگ و تعیین‌کننده نهایی است. مثل اشغال ایران توسط انگلیس و روس در جنگ اول بین‌الملل و اشغال سرزمین عزیزمان توسط آمریکا و شوروی و بریتانیا در جنگ دوم جهانی که هرکدام برای جهان سرنوشت‌ساز و تعیین‌کننده بود. اما برخلاف آن تواریخ که ایران اشغال و مورد بهره‌برداری برای جنگ افروزان قرار می‌گرفت، امروز خود ایران تعیین‌کننده است و باید باشد؛ اگر به درستی و بر اساس محاسبات و سنجیدارهای میدان و دیپلماسی و زمان و خرد و منافع ملی عمل شود.

۲ـ خاورمیانه و جهان پس از این جنگ دیگر شبیه آن چه بوده و می‌شناسیم نخواهد بود. چهرۀ خاورمیانه از هفت اکتبر زیر و زبر شد و حالا با زلزله‌ای صد برابر بزرگتر زیر و رو شده است. باید ایران را در خاورمیانۀ جدید به جایگاه شایسته باز رساند و در فکر تمامیت ارضی و حفظ اقتدار و امنیت و منافع ملی و هژمونی درازمدت مملکت، در کنار حفظ جان شهروندان ایران بود. دولت و قشون و نیروهای مسلح باید در این لحظه از تاریخ، دقتی فراتر از هر زمان به خرج دهند و ماجراجویی و شعار را کنار گذاشته، گروه‌های منفعت‌جو و جاه‌طلب و هسته‌های سخت و خودرأی را دفع، و تنها بر امنیت و منافع ملی تمرکز کنند.

۳ـ سخنان روز شنبه رئیس جمهور پزشکیان، بجا و بیانگر صعوبت شرایط کشور و جنگ جاری در منطقه و تجاوز آمریکا و رژیم صهیونی به ایران است. علاوه بر آن چشم‌انداز دشوار صلح و آتش بس و هرگونه توافق را هم بیان می کند. چند وجهی شدن جنگ در منطقه و درگیری در سویه‌هایی که الزامی برای همسایگان عرب و غیرعرب ما نداشت، نشانگر حرکت به سوی چشم‌انداز پیچیده‌تری در این شرایط است. 

۴ـ قبلاً در ضمن یادداشتی نوشته بودم که جنگ و صلح اهمیتی فراتر از آن دارد که فقط نظامیان دربارۀ آن تصمیم بگیرند، زیرا سرنوشت یک کشور، یک ملت و آینده و تاریخ آن را تعیین خواهد کرد. پس باید سیاستمداران باتجربه و باهوش و خردسنجِ سیاسی و اجتماعی بدین کار مبادرت ورزند و البته لازم است بگویم این سخن از وینستون چرچیل است که در بدترین شرایط با آلمان نازی وارد جنگ شد و هیتلر و ارتش او را با تصمیمات درست شکست داد. 

۵ـ به درستی گفته شده است که شروع جنگ با تصمیم و عزم کسانی است که شروع کرده‌اند، ولی پایان آن مشخص نیست. جنگ‌طلبان در هرکجا باشند و آنان که در اندیشۀ تداوم این جنگ خانمان‌سوز هستند بدانند که هیچ جنگی پیروز ندارد و دریغ که مردم بی‌گناه بازنده نهایی جنگ‌ها بوده و هستند. تراست‌ها و غول‌های فساد و سرمایه سالاران جنگ آفرین در پشت پرده‌های افساد و عیاشی، از جنگ سود می برند و فقط آه مظلومان است که به آسمان می‌رسد. ژنرال‌ها و صاحبان پتروپول و اخیراً فرمانروایان اطلاعات خصوصی مردم، در پنت هاوس‌ها و کاخ‌ها و ویلاها و جزایر و بانک‌ها جولان می‌دهند و رجز می‌خوانند. پس نباید فریب رجزها را خورد؛ باید از کشور در مقابل هر تجاوز و تجاوزگری دفاع کرد اما در فکر پایان دادن به جنگ بود و این را تجربه جنگ هشت ساله با رژیم بعثی هم به ما یادآوری می کند.

۶ـ تاب‌آوری ایران بسیار قابل تحسین است، اما باید سنجش و معیارهای عقلی برای مردم عادی و جامعه هم در نظر گرفت. نباید اغراقی در کار باشد و شعارهای اقلیت ویژه خوار را با کلیت مردم ایران یگانه و یک کاسه کرد. این خطای محاسباتی ممکن است برای دولت گران تمام شود. باید توجه داشت که سبک زندگی و آمار جمعیت و طرز فکر مردم چگونه است؟ همچنان که طرز جنگ هم با شیوۀ جنگ در دهۀ ۶۰ و ۷۰ خورشیدی به کلی تفاوت دارد و جامعه هم زیر و رو شده است. 

۷ـ این یادداشت طولانی شد، پس ادامه را به دنباله موکول می‌کنم و به ویژه دربارۀ مسئله جنگ زمینی که ادعا شده در غرب کشور و کردستان و آرزوهای تجزیه‌طلبان و شبه احزاب مزدوری که به نام مردم شریف کردستان از اسرائیل و اجنبی حقوق می‌گیرند و نیز ادعاها و خیالاتِ امثال الهام علیف در قفقاز و اُف‌های دیگر که پای کارشناسان رژیم صهیونیستی را به شمال غرب ایران باز کرده‌اند سخن خواهم گفت. آرزوها این قبیل گروه‌ها که حساب‌شان از مردم عزیز کرد جداست، بر باد است همچنان که نیاکان‌شان از بیگانه پول و سلاح گرفتند و به او پناه بردند و چنان مفتضحانه عبرت تاریخ شدند.

۸ـ در کنار ملت دلیر ایران منتظر طلوع آفتاب ایرانشهرم. ادیب پیشاوری بیت دیگری دارد در همان منظومه؛ که ترغیب به دلاوری می کند:
ندانم به گوشش چه شمشیر گفت!
که برخاست از جای و تکبیر گفت
باری این روزها که نزدیک به ایام ضربت خوردن و شهادت مرشد و مولای ما جناب مرتضی (ع) است از آن بزرگ مدد می‌جویم و از جلال‌الدین بیتی می آورم که جان کلام ایران و ایرانی است:
«شیر خدا و رستم دستانم آرزوست».