اقتصاد ۲۴ نوشت: در تهران، هم‌زمان با ادامه تهدیدهای نظامی واشنگتن، برخی نمایندگان مجلس و رسانه‌های اصولگرا از ضرورت تغییر دکترین هسته‌ای سخن می‌گویند. هم‌زمان با افزایش هشدارها درباره احتمال ازسرگیری حملات، تحرکات دیپلماتیک پاکستان، قطر، عربستان و ترکیه نیز برای مهار بحران وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ پیشنهادی که بنا بر گزارش‌های منتشرشده، خروج اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی ایران به کشور ثالث و تضمین بازگرداندن آن در صورت شکست توافق را در بر می‌گیرد. در تنگه هرمز نیز گزارش آتش گرفتن یک نفتکش، اختلاف روایت تهران و واشنگتن درباره امنیت آبراه و افزایش قیمت نفت نشان می‌دهد که فاصله میان تلاش‌های دیپلماتیک و خطر یک دور تازه از درگیری همچنان قابل توجه است.
پیشنهاد جدید؛ معامله هسته‌ای با ضمانت چهار کشور
تحرکات دیپلماتیک روزهای اخیر نشان می‌دهد که تلاش برای جلوگیری از بازگشت جنگ ایران و آمریکا، دست‌کم در سطح منطقه‌ای، متوقف نشده است. پس از نشست مقام‌های ارشد پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی با مقام‌های ایرانی در تهران، گزارش‌هایی از طرح پیشنهادی عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، با موافقت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، منتشر شده که می‌تواند مسیر تازه‌ای برای کاهش تنش باز کند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده از این پیشنهاد، انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصدی ایران به کشور ثالث، از جمله روسیه، یکی از محورهای احتمالی توافق است. رحمان قهرمان‌پور، تحلیلگر مسائل بین‌الملل، نیز در شبکه ایکس نوشته است که ظاهراً پاکستان، ترکیه، عربستان سعودی و قطر حاضرند در صورت پذیرش این طرح، نقش ضامن را ایفا کنند؛ به این معنا که اگر توافق نقض شود، بازگرداندن مواد هسته‌ای به ایران تضمین شود.
میانجی‌گری منطقه‌ای در شرایطی ادامه دارد که نشانه‌های پیشرفت دیپلماتیک با هشدارهای سیاسی و نظامی همراه شده است. رویترز روز گذشته گزارش داد که قطر از ایران خواسته است برای موفقیت تلاش‌های میانجی‌گرانه، حسن نیت خود را نشان دهد. سخنگوی وزارت خارجه قطر در این زمینه گفته است تهران باید تهدیدها علیه کشورهای عربی خلیج فارس را متوقف و تنگه هرمز را بازگشایی کند.
این موضع نشان می‌دهد که قطر، با وجود تلاش برای نزدیک‌کردن دیدگاه‌های ایران و آمریکا، می‌خواهد نگرانی‌های کشورهای عربی منطقه نیز در هر توافقی لحاظ شود. برای دوحه، ادامه بسته‌ماندن یا ناامن‌بودن تنگه هرمز تنها مسئله‌ای سیاسی نیست؛ پیامدهای آن به صادرات انرژی، امنیت کشتیرانی و اقتصاد کشورهای منطقه گسترش می‌یابد.
در همین حال، دیدار تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، در مسکو نیز بر اهمیت یافتن راه‌حل سیاسی تأکید داشت. پوتین اعلام کرد روسیه آماده است برای حل وضعیت پیچیده خاورمیانه تمام تلاش خود را به کار گیرد و نقش قطر را در میانجی‌گری بحران‌ها، از جمله در منطقه خلیج فارس، برجسته دانست. مسعود پزشکیان نیز در حاشیه اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز با پوتین دیدار و از حمایت‌های سیاسی و امنیتی روسیه تشکر کرد.
با وجود این رفت‌وآمدها، هنوز نشانه‌ای از توافق نهایی و مورد تأیید همه طرف‌ها در دست نیست. حضور روسیه می‌تواند برای تهران در موضوع هسته‌ای اهمیت داشته باشد، اما تضمین سیاسی مسکو به‌تنهایی اختلاف ایران و آمریکا را حل نمی‌کند. در نهایت، هر توافقی به تصمیم‌های واشنگتن و تهران درباره تحریم‌ها، محاصره دریایی، تنگه هرمز و نظارت هسته‌ای وابسته خواهد بود.