با آغاز جنگ علیه ایران، تنگه هرمز بهعنوان شاهراه حیاتی انتقال انرژی و یکی از استراتژیکترین گذرگاههای دریایی جهان که حدود ۲۰ درصد از نفت مصرفی و حجم قابل توجهی از گاز طبیعی مایع دنیا از آن عبور میکند، توسط ایران بسته شد. مسدودشدن تنگه هرمز بسیاری از کشورهای جهان را با چالشهای جدی تامین انرژی روبرو کرده است.
ایران اعلام کرده، از این پس عبور کشتیها از تنگه هرمز مستلزم پرداخت عوارض است تا خسارات جنگ تحمیلی از این محل جبران شود. سوال اینجاست که بستن تنگه هرمز و اعمال تعرفه عبور و مرور از این آبراه، چه تاثیری بر اقتصاد ایران خواهد داشت؟
کنترل تنگه هرمز فرصت بسیار بزرگی است برای کشور که تحریمها را عملا رفع کند
حسین راغفر، کارشناس اقتصادی در گفتوگو با تجارتنیوز بیان کرد: «با بسته شدن تنگه هرمز، آمریکا چارهای جز آزادسازی پولهای بلوکه شده ندارد، زیرا کشورهایی که پولهای ایران را نگه داشتهاند نمیتوانند مشمول خروج انرژی از خلیج فارس باشند؛ بنابراین دیر یا زود به محدودیتهای ایران تن میدهند و ناگزیر خواهند بود منابع کشور ما را آزاد کنند.»
راغفر ادامه داد: « بنابراین مساله کنترل تنگه هرمز فرصت بسیار بزرگی است برای کشور که تحریمها را عملا رفع کند.»
بازسازی کشور در پساجنگ مستلزم دیدگاهی متفاوت از دوران سازندگی بعد از جنگ ۸ ساله است
راغفر با انتقاد از برنامههای ارائه شده برای بازسازی کشور گفت: «برنامههایی که تاکنون ارائه شده، برای حل مسائل کشور کافی نیست؛ بنابراین باید یک برنامه برای فضای بعد از جنگ یعنی برنامه اقتصاد جنگی تهیه شود و در آن اولویتهای کشور با توجه به آسیبهایی که وارد شده شناسایی شود.»
او ادامه داد: «رفع این آسیبها میتواند مشاغل گستردهای را در این بازسازی فراهم کند و فرصت اشتغال بزرگی را برای کشور رقم بزند؛ اما این اقدام مستلزم فضایی متفاوت از دوران سازندگی بعد از جنگ هشت ساله است.»
این کارشناس اقتصادی گفت: «در آن زمان تصور بر این بود که چون فضا تغییر کرده است ما نیز باید وضعیت را عادی تصور کنیم و از شرایط جنگی فاصله بگیریم؛ در حالیکه این یک خطای بسیار بزرگ بود و کشور هنوز هم با آسیبهای جنگ هشت ساله درگیر است.»
کشور نیازمند برنامه جدی دوران پساجنگ است
راغفر تاکید کرد: «کشور نیازمند برنامه جدی دوران پساجنگ است؛ برنامهای حداقل 10 ساله که بتواند آسیبهای جنگ را برطرف کند و فرصتهای سرمایهگذاری برای تولید ایجاد کند تا اقتصاد کشور را گسترش دهد.»
یکی از منابع درآمدی کشور میتواند وضع تعرفه بر عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز باشد
راغفر ادامه داد: « منابع برنامه بازسازی نسبتا قابل توجه است، اما نباید به این به این منابع اکتفا کرد و باید به دنبال فرصتهای دیگر سرمایهگذاری باشیم.»
او افزود: «یکی از منابع درآمدی میتواند وضع تعرفه بر عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز باشد که فرصت مناسبی برای تامین منابع ارزی کشور فراهم میکند؛ همچنین برای تامین منابع ریالی نیز فرصتهای مشخصی وجود دارد.»
نمیشود به شکل لجامگسیخته 37 سال گذشته منابع ارزی رها باشند
راغفر گفت: « منابع ریالی فعالیتهای تولیدی باید از داخل تامین شود و منابع ارزی نیز نیازمند بودجه ارزی است و نمیشود به شکل لجامگسیخته 37 سال گذشته منابع ارزی رها باشند؛ بلکه باید کاملا مشخص باشد که این منابع در چه زمینههایی و برای چه فعالیتهایی باید تخصیص پیدا کند.»
منابع ارزی باید برای بازسازی صنایع آسیبدیده فولادی، پتروشیمی و دارویی هزینه شود
این کارشناس اقتصادی ادامه داد: « برای واردات خودروها و کالاهای لوکس در شرایط جنگی نباید ارز تخصیص پیدا کند، بلکه این منابع باید برای نیازهای اساسی جامعه از جمله در صنایع آسیبدیده مانند پتروشیمیها و فولادیها مصرف شود یا صرف اشتغال و تامین کارخانههای داروسازی شود.»
برنامه توسعه کشور باید منافع ملی را بر مصالح شخصی الیگارشها ترجیح دهد
این کارشناس اقتصادی گفت: «بودجهریزی ارزی باید متناسب با برنامه توسعهای اتفاق بیفتد، زیرا ما بعد از جنگ با مشکلات بسیار زیادی روبهرو خواهیم شد و نیازمند یک عزم سیاسی بسیار جدی و قدرتمندی هستیم که منافع ملی را بر مصالح شخصی الیگارشها در کشور ترجیح دهد.»
راغفر بیان کرد: «موضوع مهمی که وجود دارد این است که ما میتوانیم با وضع تعرفه بر کشتیها در تنگه هرمز منبعی ایجاد کنیم که حتی از درآمدهای نفتی نیز بیشتر باشد.»
کشور باید از فرصت کنترل بر تنگه هرمز به خوبی استفاده کند
او افزود: «کنترل تنگه هرمز فرصتی تاریخی است که در اختیار کشور ما قرار گرفته، لذا مساله حفظ کنترل این تنگه یک ظرفیت بسیار بزرگ است که نباید مهجور بماند و کشور باید بتواند از این فرصت به خوبی استفاده کند.»
یکی از کانالهای تامین منابع ارزی و ریالی کشور می تواند تنگه هرمز باشد
راغفر ادامه داد: «یکی از کانالهای تامین منابع ارزی و ریالی کشور می تواند تنگه هرمز باشد، اما مسالهای که وجود دارد این است که آیا شاهد تغییر اساسی در سیاستهای اقتصادی کشور خواهیم بود یا خیر.»
او گفت: «اگر قرار است سیاستهای کشور به همان شیوه که تا کنون اتفاق افتاده باقی بماند و تنها، تامینکننده منافع گروه اندکی در جامعه باشد، نابسامانیها در کشور ادامه خواهد داشت و با بحرانهایی بسیار عمیقتر از شرایط کنونی روبه رو خواهیم شد.
