روزنامه اطلاعات - محمدرضا کلاهدوزان: در طول چهل روزی که گذشت، صدای مهیب انفجارها در مناطق مختلف کشورمان میپیچید و زمین میلرزید و ستونی از دود و خاک به آسمان بر میخاست ولی در همان حین، امدادگران بی درنگ خود را به محل اصابت حمله هوایی دشمن میرساندند تا جان افراد گرفتار در زیر آوار را نجات دهند.
حضور امدادگران جمعیت هلال احمر در کنار دیگر نیروهای امدادی، همیشه نمادی از امید در تاریکترین لحظات زندگی بوده و این موضوع را حادثهدیدگان به خوبی حس کردهاند اما امدادرسانی در شرایط جنگی در مقایسه با حوادث طبیعی با چالشها و الزامات متفاوتی روبهروست.
امداد در سایه خطر
آسیبها در حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله، اغلب کمتر از آسیبهای ناشی از حملات دشمن بوده ولی نجات زیر آتش، چالش امداد در شرایط جنگی است. رئیس اداره عملیات جمعیت هلال احمر استان اصفهان در این رابطه به خبرنگار روزنامه اطلاعات میگوید: در سیل یا زلزله، امدادگران راحتتر میتوانند عملیات امداد و نجات را مدیریت کنند، چون شرایط منطقه پس از وقوع حادثه به ثبات نسبی میرسد اما در شرایط جنگی، همواره نگرانیم که منطقه دوباره از سوی دشمن مورد حمله قرار گیرد. زیرا در صورت حمله مجدد، شدت تلفات آن به دلیل حضور نیروهای امدادی بهمراتب بیشتر از قبل خواهد بود.
عماد صالحی میافزاید: نیروهای امدادی هلال احمر علاوه بر تخصص باید از جسارت و بیباکی ویژهای برخوردار باشند تا بتوانند در محیطهای پرخطر، عملیات جستجو، نجات مصدومان و مراقبتهای اولیه پیش بیمارستانی را انجام بدهند. فرآیند عملیات جستجو و نجات در دوران جنگ، تفاوتهای زیادی با حوادث طبیعی مانند سیل و زلزله دارد و در این شرایط باید به ایمنی و حفظ سلامت امدادگران توجه شود. تلفات در حوادث ناشی از جنگ، متفاوت بوده و تمرکز بر بازتوانی روحی و روانی امدادگران ضروری است.
کمبود تجهیزات
امدادرسانان در زمان جنگ با طیف گستردهتری از مخاطرات مانند حوادث هستهای یا شیمیایی روبهرو هستند که نیازمند تجهیزات و امکانات تخصصی ویژه است. صالحی با بیان این موضوع میافزاید: البته تا حدودی به فراهمآوری این امکانات اقدام کرده و با سازمانهای متولی مانند انرژی اتمی نیز به توافقاتی رسیدهایم تا تجهیزات ایمنی و حفاظتی موردنیاز ما را تأمین کنند ولی از لحاظ تجهیزات ایمنی و حفاظتی، فاصله زیادی با شرایط ایدهآل و استانداردهای مطلوب وجود دارد.
او تأکید میکند: امدادگران در شرایط جنگی از حملات ثانویه دشمن در محل حادثه مصون نیستند؛ در صورتی که از لحاظ حقوقی و قوانین بینالمللی، این وضعیت باید مورد توجه و پیشگیری قرار گیرد. به طور مثال در جنگ ۱۲ روزه علیه کشورمان، دو نفر از امدادگران جمعیت هلال احمر در تهران و اصفهان به شهادت رسیدند و یک آمبولانس در شهرستان نجفآباد هدف اصابت قرار گرفت. در جنگ ۴۰ روزه اخیر نیز یکی از پایگاهها و یکی از آمبولانسهای جمعیت هلال احمر مورد اصابت قرار گرفت و این موارد نشان میدهد که امدادگران در زمان جنگ، مصونیت ندارند.
آمادگی کامل در روزهای جنگ
جمعیت هلال احمر استان اصفهان، حدود سههزار نفر نیروی داوطلبِ نجاتگر دارد و در جنگ اخیر، روزانه حدود ۳۰۰ نفر از آنان در حالت آمادهباش بودند تا به نجات آسیبدیدگان بشتابند. رئیس اداره عملیات جمعیت هلال احمر استان اصفهان با بیان این که حدود ۷۰ درصد از بار عملیات امدادی بر عهده نیروهای داوطلب جمعیت هلال احمر است و این افراد فقط با انگیزههای انساندوستانه و بدون چشمداشت مالی همکاری میکنند میگوید: خوشبختانه جمعیت هلال احمر کشور، این امدادگران داوطلب را هم زیر پوشش بیمه تأمین اجتماعی قرار داده و حقالزحمه مشخصی هم برای آنان تعیین شده ولی میزان این حمایتها در مقایسه با فداکاریها و مخاطراتی که این افراد در صحنه حوادث متحمل میشوند، بسیار ناچیز است.
سازمانهای مشارکتکننده
صالحی با تشریح فرآیند اعزام تیمهای عملیاتی به محل حادثه میافزاید: پس از اعلام وضعیت قرمز از طریق مدیریت بحران شهرداری اصفهان یا فرمانداریها در شهرستانها به سامانه اضطراری ۱۱۲ جمعیت هلال احمر و تأیید صحت گزارش، تیمهای عملیاتی بلافاصله به محل اعزام میشوند. در عملیات امداد و نجات، سازمانهای متعددی با محوریت مدیریت بحران مشارکت میکنند، یعنی به جز امدادگران هلال احمر، نیروهای آتشنشانی، اورژانس و تیمهای حوادث برق، گاز و آب نیز به منطقه اعزام میشوند و اقداماتی مانند جستجو، نجات، آواربرداری، ایمنی محل، مراقبتهای پیشبیمارستانی و انتقال مصدومان را انجام میدهند. البته به طور معمول ابتدا نیروهای آتشنشانی به محل وارد میشوند و پس از آن امدادگران هلال احمر اقدام میکنند.
او میافزاید: در صورت درخواست از جمعیت هلال احمر، نیروهای امدادی آن میتوانند به مناطق مسکونی، نظامی یا صنعتی اعزام شوند. در دوران جنگ، توانمندیهای سازمانهای نظامی در پاسخگویی مستقل به حوادث مربوطه به وضوح به اثبات رسید و در بسیاری موارد، آنها خود مدیریت حوادث را بر عهده گرفتند. صالحی با بیان این که جمعیت هلال احمر استان دارای یک پایگاه تخصصی تربیت سگهای تجسس «آنسَت» است میگوید: سگهای تجسس حدود ۴۰ نفر را از زیر آوار پیدا کردند اما متأسفانه بسیاری از این افراد به شهادت رسیده بودند.
نیت خوب کافی نیست
در جنگ چهلروزه، گروههای متعددی در عملیات امداد و نجات مشارکت داشتند که اگر آموزشهای لازم را فرا گرفته و با فرآیندهای کاری آشنا بودند، میتوانستند نقش مؤثری ایفا کنند اما حضور انبوه مردمی که فقط براساس حس مسئولیت انسانی برای نجات هموطنان به صحنه میآمدند یک نقص اساسی در امدادرسانی محسوب میشود.
رئیس اداره عملیات جمعیت هلال احمر استان اصفهان در این رابطه میگوید: این افراد نهتنها کمکی به پیشبرد عملیات نمیکردند، بلکه اغلب موجب اختلال در روند امداد و نجات میشدند. به طور مثال، در محله «هفتون» با حجم انبوهی از مردم که بیشتر بستگان شهدا بودند، رو بهرو بودیم که به دلیل شرایط روحی نامساعد، انتظار داشتند عملیات جستجو و نجات با سرعت بیشتری انجام شود و این انتظار، ضمن ایجاد اختلال در فرآیند امدادرسانی، ایمنی منطقه را نیز تحتتأثیر قرار میداد. نخستین امدادگران در صحنه حادثه، بیشتر ساکنان همان محله هستند اما نقش آنان نباید مشارکت مستقیم در عملیات نجات باشد. ارائه اطلاعات دقیق از افراد ساکن و زیرآوارمانده به تیمهای امدادی، بهترین شکل همکاری برای امدادرسانی است.
غم جانکاه محله هفتون
حمله هوایی دشمن به مناطق مسکونی، زخمی عمیق بر پیکر انسانیت است و مصداق بارز جنایت جنگی محسوب میشود. در جنگ اخیر، دشمن کینهتوز، جانهای بسیاری از هموطنانمان را در مناطق مسکونی گرفت و داغی ابدی بر دل خانوادهها نهاد. محله «هفتون» اصفهان نیز شاهد این غم جانکاه بود. در سحرگاه ششم فروردین ماه، هنگامی که ساکنان این محله در خواب عمیق بودند، خشم کور دشمن، سقف خانهها را بر سرشان آوار کرد و ۲۶ نفر آنان از جمله هفت کودک معصوم را به خاک و خون کشید؛ کودکانی که سال نو را با شادمانی آغاز کردند و آرزوهای زیادی داشتند اما در سایه شوم دشمن، پرپر شدند و این فاجعه، تصویری دردناک از عمق کینهتوزی دشمن است.
رئیس اداره عملیات جمعیت هلال احمر استان اصفهان با بیان این که حمله هوایی به محله هفتون، تلخ و تأثربرانگیز بود میگوید: تصور خانوادههایی که چند ساعت پیش از حادثه، همگی در کنار هم شاد بودند اما در خواب مورد حمله قرار گرفتند و همگی جان باختند، بسیار دلآزار است.
صالحی می افزاید: منازل مسکونی این محله اصفهان ساعت حدود دو بامداد مورد حمله قرار گرفت. تیم عملیات امداد و نجات بلافاصله به محل اعزام شد و به جستجو پرداخت. در میان تاریکی و دود و غبار، یک خانم حدود ۳۵ ساله با کمک سگهای تجسس، زنده از زیر آوار پیدا شد و آن لحظه پُر از امید بود.