روزنامه جهان صنعت نوشت: آمریکا و ایران، پس از دو ماه جنگ فرسایشی و بینتیجه، حالا ظاهراً به نقطهای رسیدهاند که یک «توافق موقت» میتواند از ادامه ضربات پرهزینه جلوگیری کند. نشانههای تازه از کانالهای مختلف دیپلماتیک، از جمله گزارش اکسیوس و منابع آگاه، نشان میدهد دو طرف روی یک تفاهمنامه ۱۴ بندی دستکم به سطح گفتوگو رسیدهاند؛ هرچند اختلافات کلیدی هنوز حل نشده و کسی سادهلوحانه انتظار ندارد چنین پروندهای ظرف چند روز بسته شود.
بر اساس آنچه تاکنون فاش شده، محور اصلی توافق پیشنهادی بازگشایی تنگه هرمز و محدود کردن ابعاد جنگ است؛ یعنی همان نقطهای که بیشترین فشار اقتصادی و سیاسی را بر طرفین ایجاد کرده بود. آمریکا انتظار داشته ظرف ۴۸ ساعت پاسخ ایران را دریافت کند؛ ضربالاجلی که با تهدید صریح ترامپ همراه شده: اگر تهران موافقت نکند، حملات با شدت بیشتر از سر گرفته میشود.
همزمان، پاکستان هم نقش میانجی را بازی میکند و چند نسخه متفاوت از پیشنویس توافق در گردش است؛ موضوعی که خود نشان میدهد توافق نهایی هنوز شکل ثابت ندارد. با این حال، همه نسخهها روی چند محور حساس میچرخند: توقف غنیسازی، محدودیت فعالیتهای زیرزمینی و سازوکار بازرسیها.
در بخش هستهای، گره اصلی جایی است که ایران تعلیق پنجساله برنامه غنیسازی را پیشنهاد کرده، اما آمریکا توقفی ۲۰ ساله میخواهد؛ آن هم با بندی که در صورت نقض تعهدات، دوره توقف خودکار تمدید شود. از نگاه واشنگتن، این توافق باید شامل تعهد رسمی ایران به عدم تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای باشد و همچنین فعالیت سایتهای زیرزمینی را ممنوع کند. علاوه بر آن، تأسیسات هستهای باید پذیرای بازرسیهای ناگهانی سازمان ملل شوند.
در مقابل، طی دوره ۳۰ روزه مذاکرات، بحث بر سر آزادسازی تدریجی داراییهای بلوکهشده و کاهش مرحلهای تحریمها مطرح است؛ امتیازاتی که واشنگتن با احتیاط روی میز گذاشته تا در برابر محدودیتهای سنگین، یک حداقل مشوق ارائه کند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که آمریکا و برخی متحدانش پیشنویس قطعنامهای در سازمان ملل ارائه کردهاند تا در صورت تداوم حملات ایران به کشتیها، راه تحریمهای جدید باز شود. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هم اذعان کرده رسیدن به توافق «در یک روز» ممکن نیست، اما از لزوم یک چارچوب دیپلماتیک سخن گفته که امتیازهای اولیه ایران را شفاف کند.
همزمان، ترامپ «پروژه آزادی» را که برای حفاظت از کشتیرانی در تنگه هرمز ایجاد شده بود، متوقف کرده و آن را نشانه پیشرفت مذاکرات دانسته؛ هرچند همچنان مذاکره مستقیم با ایران را زودهنگام میخواند. مجموعه این نشانهها نشان میدهد بوی توافق میآید، اما نه بدون چانهزنیهای سخت و پرهزینه.