اطلاعات آنلاین نوشت: بر اساس گزارش موسسه بین ‌المللی مطالعات استراتژیک مستقر در لندن، آسیب‌ پذیری دریایی چین از تنگه هرمز به جای تنگه مالاکا آغاز می ‌شود و عرصه جدیدی از رقابت استراتژیک در اقیانوس هند را بین پکن، هند، فرانسه و ایالات متحده ایجاد می ‌کند.

در این گزارش که پیش از اجلاس امنیتی سه روزه شانگری-لا که روز جمعه در سنگاپور افتتاح شد، منتشر شده است، تأکید شده است؛ منطقه اقیانوس هند پس از دهه‌ها آرامش نسبی پس از پایان جنگ سرد، دوباره به عنوان یک صحنه استراتژیک کلیدی در حال ظهور است.

این گزارش با عنوان «ارزیابی امنیت منطقه ‌ای آسیا و اقیانوسیه» استدلال می ‌کند که وابستگی چین به منابع انرژی که از طریق اقیانوس هند انتقال می یابند، این منطقه را برای محاسبات امنیتی پکن به طور فزاینده ‌ای مهم کرده است؛ در عین حال آسیب ‌پذیری ‌هایی را آشکار می‌ کند که قدرت ‌های رقیب می ‌توانند در طول یک درگیری از آنها بهره‌ برداری کنند.

این مطالعه ضمن بررسی رقابت استراتژیک در اطراف نقاط اصلی دریایی که خاورمیانه و آسیا را به هم متصل می ‌کنند، تمرکز ویژه بر تنگه هرمز، تنگه مالاکا و تنگه سنگاپور (SOMS) دارد که به تنگه مالاکا نیز معروف است و سهم قابل توجهی از محموله‌ های انرژی جهانی را حمل می ‌کند.

بر اساس این گزارش، تحولات اخیر در اطراف هرمز، اهمیت استراتژیک فزاینده این خطوط دریایی را برجسته کرده است. در این گزارش به مشارکت ایران در رزمایش کمربند امنیتی دریایی ۲۰۲۶ با چین و روسیه، از جمله رزمایش‌های دریایی انجام شده در تنگه هرمز در اوایل امسال، اشاره شده است. این رزمایش‌ها اندکی پیش از وقوع درگیری میان ایران، آمریکا و اسرائیل که منجر به اختلال در کشتیرانی و جریان انرژی از طریق تنگه هرمز شد، برگزار شد.

این گزارش، موضوع «معضل مالاکا» برای چین که به طور گسترده مورد بحث قرار گرفته است را به چالش کشیده است، موضوعی که بر آسیب ‌پذیری تجارت و جریان انرژی چین از طریق تنگه مالاکا تمرکز دارد.

این آبراه باریک همچنان نقشی حیاتی دارد و این گزارش استدلال می‌کند که آسیب ‌پذیری واقعی چین از ناحیه ای بسیار دورتر در غرب  این کشور آغاز می‌شود، زیرا بخش قابل توجهی از انرژی وارداتی آن قبل از ورود به اقیانوس هند و رسیدن به شرق آسیا از تنگه هرمز عبور می‌کند.

هرگونه اختلال در این مسیرها نه تنها چین، بلکه سایر اقتصادهای بزرگ آسیایی، از جمله ژاپن را که به شدت به واردات انرژی از طریق اقیانوس هند متکی است، تحت تأثیر قرار خواهد داد.

این گزارش همچنین به این موضوع اشاره می کند که چین در اقیانوس هند با چالش‌ های استراتژیک بیشتری نسبت به آب‌های نزدیک‌تر به خط ساحلی خود مواجه است؛ زیرا باید در کنار بازیگران منطقه‌ای مستقر مانند هند، فرانسه و ایالات متحده فعالیت کند  که همگی توانایی‌ها و مشارکت‌های نظامی قابل توجهی را در سراسر منطقه حفظ می‌کنند.

بر اساس این مطالعه، در حالی که نیروی دریایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین در طول دو دهه گذشته به طور قابل توجهی گسترش یافته و همچنان به توسعه قابلیت‌های خود برای محافظت از مسیرهای کشتیرانی چین ادامه می‌دهد، دسترسی پکن به نزدیکی تنگه هرمز همچنان نسبتاً محدود است.

برای رفع این آسیب‌پذیری‌ها، چین به طور پیوسته تعامل دفاعی خود را با کشورهای ساحلی اقیانوس هند از طریق رزمایش‌های نظامی، همکاری‌های امنیتی، صادرات اسلحه و مشارکت‌های سیاسی و اقتصادی گسترده‌تر افزایش داده است.

در این گزارش آمده است که اگرچه بعید است پکن در آینده‌ای قابل پیش‌بینی مانع از فعالیت هند، فرانسه یا ایالات متحده از طریق نقاط کلیدی تنگه اقیانوس هند شود، اما به تدریج در حال ایجاد تجربه عملیاتی، مشارکت‌های نظامی و حضور پایدارتر با هدف محافظت از منافع خود و کاهش وابستگی به مسیرهای آسیب‌پذیر در برابر اختلال است.

این که آیا پکن در نهایت می تواند حضور نظامی قابل مقایسه‌ای با حضور نظامی هند، فرانسه و ایالات متحده داشته باشد یا خیر، همچنان نامشخص است.

فرانسه همچنان از طریق حضور نظامی خود در آفریقا و جزیره رئونیون، بازیگر اصلی در غرب اقیانوس هند است؛ در حالی که کشور هند گسترده وسیع تری از اقیانوس هند را به عنوان منطقه اصلی کنش استراتژیک خود می‌بیند و به دنبال قرار دادن خود به عنوان یک شریک امنیتی منطقه‌ای پیشرو بوده است.

این گزارش خاطرنشان می‌کند که دهلی نو در سال‌های اخیر رزمایش‌های دریایی، همکاری‌های دفاعی و مشارکت‌های امنیتی را در سراسر منطقه گسترش داده است؛ در حالی که ایالات متحده حضور نظامی دیرینه خود را با محوریت پایگاه دیه‌گو گارسیا حفظ کرده و تعامل خود را با چندین کشور اقیانوس هند افزایش داده است. حضور نظامی و مشارکت‌ هند، فرانسه و ایالات متحده، در مجموع، به آنها توانایی قابل توجهی برای انجام نظارت، اعمال قدرت و هماهنگی فعالیت‌های امنیتی دریایی در نقاط کلیدی اقیانوس هند می‌دهد. با این حال، این سه کشور همیشه درک یکسانی از تهدید یا اولویت‌های استراتژیک ندارند و این امر دامنه هماهنگی عمیق‌تر را محدود می‌کند.

در این گزارش آمده است که برای واشنگتن، که همچنان در رقابت استراتژیک با پکن در غرب اقیانوس آرام است و همچنین درگیر جنگ با ایران در غرب اقیانوس هند است، قابلیت‌های نظامی رو به رشد چین در منطقه می‌تواند به منبع دیگری از اصطکاک ژئوپلیتیکی تبدیل شود.

طبق این مطالعه، یک بازار دفاعی رو به رشد، گسترش سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی، وابستگی‌های انرژی و روابط سیاسی عمیق‌تر، احتمالاً تضمین می‌کند که مشارکت چین در اقیانوس هند همچنان افزایش یابد. چین با گسترش منافع اقتصادی و امنیتی اش در اقیانوس هند، احتمالاً حضور نظام خود را در سراسر منطقه عمیق تر خواهد کرد و انتظار می‌رود ناوهای آن نقش فزاینده‌ای در حفاظت از خطوط دریایی حیاتی که از تنگه هرمز تا شرق آسیا امتداد دارند، ایفا کنند.