این نشست شامگاه ۱۰ خرداد ماه با حضور محمدهادی میرشمسی، محمد مهدی عسگرپور، مجید حسینینژاد، حامد قنادپور و احسان چیتساز برگزار شد.
عسگرپور، دبیر انجمن صنفی ویاودیها در این نشست مطرح کرد: اگر نهاد تنظیمگر نتواند خود را بهروز کند یعنی ما با جامعه عقبافتادهای طرف هستیم. حوزه تنظیمگری در بقیه بخشهای اقتصاد دیجیتال هم مهم است اما در حوزه ویاودیها یک مشکل بزرگ وجود دارد؛ اینکه نهاد تنظیمگر هیچوقت شکل نگرفته بلکه تنها موضوع را سادهسازی کردهاند. مثلا گفتند مسایل فیلم سینمایی به ارشاد و مسایل سریال به صداوسیما مربوط میشود؛ در حالی که خود صداوسیما قانون بهروز ندارد و قوانینش قدیمی است.
وی افزود: ما با یک مجموعهای مواجه هستیم که اکوسیستم خود را بر پا کرده و در عین حال میخواهد تنظیمگری کند. این در حالی است که بودجه صداوسیما عمومی است و در حالی که پاسخگویی هم ندارد ولی نقش جدیدتری پیدا کرد و در پی آن ساترا بدون آن که مبتنی بر قانون باشد متولد شد. از همینجا مشخص بود نهاد تنظیمگری که خودش رقیب پلتفرمهاست و پایه قانونی ندارد، آشوب ایجاد میکند؛ مثلا چند بار پیش آمد که صداوسیما از پلتفرمها شکایت کرد اما در دادگاه حکم به نفع صداوسیما صادر نشد چون ساترا پایه قانونی ندارد.
عسگرپور ادامه داد: یک پارامتر مهم برای توسعهیافتگی این است که مجموعه حاکمیت به داشتن تنظیمگر تمایل دارد اما در کشور ما هر موقع بحث تنظیمگری شده نگاه حاکمیت مانع از حضور بخش خصوصی بوده است؛ البته شکلگیری تضاد جدی گاهی اوقات به نفع پلتفرمها هم میشود چون باعث تولید آثار بیشتری میشود.
وی درباره تنظیمگری گفت: برداشت من این است که نهادهای ذیربط آنقدر خود را روی موضوع محتوا (که از آن موضوع سانسور استخراج میشود) درگیر کردهاند که امکان ایجاد نهاد تنظیمگری را که بر ابعاد مختلف ناظر باشد، ندارند. درواقع مدام روی محتوا تمرکز میکنند. همواره یکی از بحثهای ما این بود که حتما باید نهاد تنظیمگر به شکل واقعی داشته باشیم. نهادی که دارای نماینده صنفی باشد اما تنها شکل کار را رعایت میکنند؛ مثلا میروند و برای خودشان در سکوت صنف تشکیل میدهند و خودشان برای خودشان نماینده میگذارند. ما با یک قاعده مشخص که این موضوع را هدایت کند مواجه نیستیم و این باعث نارضایتی همه میشود.
حسینینژاد، مدیرعامل علی بابا در ابتدای این نشست درباره برخوردهای حاکمیت با کسب و کارهای آنلاین گفت: برخورد حاکمیت همیشه یکدست نیست. مثلا آپارات و دیجیکالا بهخاطر تعداد یوزر و مخاطب با بقیه کسب و کارها متفاوت هستند و ما مثل آنها درگیری آن مدلی نداریم. گاهی در نهادهای حاکمیتی آدمهایی میبینیم که ناامید میشویم و گاهی نیز افرادی که قابل مذاکره هستند. باید بگویم در این میان جریان دولت، دلش میخواهد همراهی کند اما خیلی چیزها در ساختار دولت نمیگنجد. مثلا من یک جریانی را دیدم که دلش میخواست همراهی کند اما دغدغههای امنیتی جلوی کار را میگرفت.
وی با اشاره به وضعیت اختلال اینترنت و فیلترینگ بیان کرد: ما در استارتاپ خود تنها به ۳۰ درصد وضعیت قبل بازگشتهایم. در حالی که قطعی اینترنت حیات کسب و کارهای کوچک را کامل از بین میبرد مثل اینکه موشک به خانهشان بخورد.
حسینینژاد درباره یکی دیگر از مشکلات کسبوکارهای کاربرمحور، به ارایه دیتای کاربران به برخی نهادها اشاره و تاکید کرد به نظرم اطلاعات کاربران پیش ما و نزد کسبوکارها، امنتر است.
به نقل از ایسنا، در ادامه این نشست، میرشمسی، حقوقدان با اشاره به ضعف قوانین و مقررات برای فضای دیجیتال گفت: وضعیت فعلی نظام قضایی ما در حوزه کسب و کارهای آنلاین وضعیت بسامانی نیست. نظام حقوقی ما نظام کارآمدی در شناخت کسب و کار آنلاین و اجرای قوانین نیست. قوانین ما متورم هستند و با وجود همه این تورم نمیشود حکم لازم را از آن استخراج کرد. دادگاههای تخصصی نداریم و همکاران قضایی هم چندان متخصص نیستند که این موارد بر ایجاد چنین چالشهایی موثر است.
قنادپور، عضو هیات علمی دانشگاه تهران نیز در بخش دیگری از این نشست اظهار کرد: نوآوری در همه جای جهان با تنظیمگری تعارض دارد و کسب و کارها همواره جلوتر از تنظیمگرها هستند چون آنها نگاه رو به جلو دارند و تنظیمگران نگاه به عقب. با این حال سهم بخش خصوصی در حوزه اقتصاد دیجیتال بسیار بیشتر است. همانطور که ما در کسب و کارها کم کم چیزهایی را یاد گرفتیم و جلو آمدیم باید در حوزه قوانین هم چنین باشد یعنی باید کم کم چیزهایی یاد بگیرند. دولت بالاخره در کنار کسب و کارها دارد یاد میگیرد یک جاهایی هم در این یادگیری مرزهای باریکی وجود دارد. مثلا سوال این است که در موضوع آپارات مسئولیت محتوای پلتفرم با صاحب پلتفرم است یا کاربر؟ وقتی اکوسیستم دارد شکل میگیرد باید این سهمها مشخص شود. آپارات در یک جاهایی دارد هزینه میکند و مثلا برای خود مسئولیت اخلاقی قائل است و جلوی برخی از محتواها را میگیرد. اصلا اگر پدر و مادرها به آپارات اعتماد نکنند خود آپارات متضرر میشود اما پلتفرم چقدر صاحب مسئولیت است و چقدر کاربر؟ اینها مواردی است که باید در حکمرانی به آن توجه کرد.
حسینینژاد هم در همین زمینه گفت: امروز محیط کسب و کار دیجیتال ما نسبت به ۱۰ سال پیش غیربارورتر است. انگار ما در خودمان جمع شدهایم. این اکوسیستم به خاطر نوع سلامت و شفافیتش یکی از معدود فرصتهای آبادانی ایران است و اینکه به رانتها وصل نیست. با این حال محیط کوچکتر شده است و آن باروری دیگر وجود ندارد. استعداد محیط ایران برای ایجاد استارتاپ بسیار محدودتر شده است.
میرشمسی در ادامه با اشاره به رای صادرشده اخیر برای یکی از پلتفرمها و جریمه ۳ هزار و ۶۰۰ میلیاردی، بیان کرد: فرض کنیم اصلا آن رای صادرشده اجرا نشود اما حتی صدور این رای هم نشانگر ضعف نظام قضایی است چون کمبود تخصص در آدمهایی که مجری قانون هستند مطرح است. از سوی دیگر فرض کنیم یک پلتفرم مثل آپارات کاربرمحور نیست و اصلا فرض محال بر این است که صد درصد مسئولیت دارد، با این حال باز هم این رأی مبتنی بر مسیر دقیق حقوقی نیست. این رای در مسیر دیگری است یعنی باید به قانون سال ۴۸ درباره کپی رایت استناد میکردند اما به اشتباه به تبصره دیگری استناد کردهاند.
چیتساز، معاون سیاستگذاری و اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات نیز در این نشست با اشاره به چالشهای توسعه اقتصادهای نوین توضیح داد: در برخی شرایط عوامل سیاسی میتوانند موجب شوند که اقتصادهای نوظهور سهم بیشتری از رشد جهانی را به خود اختصاص دهند. با این حال از منظر ارزش اقتصادی، بحرانهای سیاسی، افزایش شکافها و قطبیشدن جوامع در کشورهای توسعهیافته فرصتها و تهدیدهای جدیدی را ایجاد میکنند. از یک سو، پیشرفتهای فنی و تکنولوژیک ادامه مییابد، اما از سوی دیگر، ناآرامیهای اجتماعی و سیاسی ناشی از نامطلوب بودن شرایط اقتصادی نیز گسترش پیدا میکند. در چنین فضایی، سرمایهگذاریها بهتدریج در حوزههایی متمرکز میشوند که برای دولتها اولویت بالاتری دارند، بهویژه بخشهای دفاعی و امنیتی. در مقابل سرمایه از حوزههای حاشیهای یا کماولویت خارج شده و بحران منابع تشدید میشود. در نتیجه، رشد اقتصادی فراگیر و پایدار با چالش مواجه خواهد شد. نکتهای که قصد داشتم بر آن تأکید کنم این است که انتخاب همه سناریوها و شرایط آینده در اختیار ما نیست. هرچند میتوان با ایفای برخی نقشهای مثبت، به شکلگیری شرایط مطلوبتر کمک کرد، اما ضروری است گزینههایی را انتخاب کنیم که در طیف گستردهای از شرایط آینده کارآمد و اثربخش باشند.