هر چقدر شدت تورم در اقتصاد ایران افزایش می یابد، به همان نسبت سرعت تغییر در نحوه زندگی مردم بالا می رود. مردم ناچارند برای جبران کاهش قدرت خرید خود، هر ماه الگوی جدیدی از سبد معیشتی برای خود طراحی کنند که در آن لحظه به لحظه از هزینه های آموزشی، بهداشتی، درمانی و تفریحی کاسته میشود و میزان مصرف کالاهای ضروری و موادغذایی سالم نیز کاهش می یابد.
اکنون فشار مستمر افزایش قیمتها، بهویژه در حوزه خوراک، مسکن و خدمات، بسیاری از خانوادهها را گرفتار کرده است.گزارش رسمی مرکز آمار ایران نشان می دهد تورم نقطهبهنقطه کل کشور برای خوراکیها و آشامیدنیها در اردیبهشت امسال به ۱۳۰ درصد رسیده است؛ این رقم برای شهرها ۱۲۹ درصد و برای روستاها ۱۳۵ درصد محاسبه شده است. تورم سالانه خوراکیها و آشامیدنیها نیز در اردیبهشت به حدود ۸۳ درصد رسید که نسبت به فروردین که رقمی معادل ۷۵ درصد ثبت کرده بود، روند افزایشی داشت؛ در مناطق شهری ۸۲ درصد و در مناطق روستایی ۹۴ درصد ثبت شد.
در چنین تندباد قیمتی، مردم ناچارند میان تامین نیازهای فوری و برنامهریزی برای آینده یکی را قربانی کنند. این جابهجایی ناخواسته اولویتها، بهتدریج توان جامعه برای نگاه بلندمدت و تصمیمگیریهای آگاهانه را فرسایش داده است. فرجام چنین گزینش تلخی، تحلیل رفتن قوای مدیریتی و اندیشه ساز توسعه ایران فردا خواهد بود.
به عبارت دیگر، طیف وسیعی از مردم کشور به دلیل حذف هزینههای آموزشی، بهداشتی، درمانی و تفریحی با سرعت از چرخه تأثیرگذاری در نظام مدیریتی آینده و نقشآفرینی در توسعه خارج میشوند.
در چنین شرایطی، مرجع و سیاستگذار پولی و بانکی کشور با ابزارهایی مانند مدیریت نقدینگی، هدایت انتظارات، پایش بازار ارز و تنظیم نرخ سود میکوشد ثبات پولی را حفظ کند. با این حال، اثرگذاری این ابزارها در خلا شکل نمیگیرد و بهشدت تحتتاثیر محیط پیرامونی اقتصاد قرار دارد.
ممکن است در شرایط فعلی و در کوتاه مدت، مصالح سیاسی و نظامی بر تصمیمگیریهای اقتصادی غلبه کند و مسیر نقش آفرینی ایران را در دیپلماسی اقتصادی با همسایگان تغییر دهد. اما در بلندمدت همین چشم پوشی ها از روابط تجاری . صنعتی با همسایگان به مشکل اصلی توسعه کشور تبدیل میشود. پیامد این وضعیت، فراتر از متغیرهای کلان، مستقیما در بافت اجتماعی نمود پیدا میکند و حتی ممکن است موجب تضعیف اقتدار ملی ما در منطقه شود.
به همین دلیل توصیه می شود، تصمیم گیران مشکلات غیراقتصادی امروز ایران، نیم نگاهی هم به تأثیر انتخاب خود برای آینده اقتصادی کشور داشته باشند.آینده اقتصاد ایران نه در گرو یک تصمیم ناگهانی، بلکه وابسته به مجموعهای از انتخابهای سنجیده و پیوسته است. تمرکز بر رفاه واقعی مردم، ترمیم پایدار معیشت و تعامل عقلانی با محیط بینالمللی میتواند افق قابل پیشبینیتری پیش روی اقتصاد قرار دهد.