حسن فرازمند
اشاره:
جریده اطلاعات هرگاه میخواسته نمایی از بانک ملی ایران را درخلال گزارشها و نوشتههای خود منتشر کند، به سراغ آن تصویری از درب ورودی بانک ملی ایران میرفت که حکایت شیر غرنده داستانهای شاهنامه فردوسی را جلوهگر کند تندیسی که توسط استاد ابوالحسنخان صدیقی ساخته شده بود، اما یکبار هم تصویری از جوانیهای استاد صدیقی را در کنار یکی از پیکرههای ناشناسش منتشر کرد و به معرفی برگزاری کلاسهای تندیسسازی او پرداخت.
حالا ببینیم استاد ابوالحسنخان صدیقی که بود؟
استاد ابوالحسن خان صدیقی که در سال ۱۲۷۳ خورشیدی در محله عودلاجان تهران دیده به جهان گشودو در ۱۰۱ سالگی درگذشت و بانک ملی ایران در سالهای قبل از انقلاب بارها روز تولد این استاد برجسته تندیسساز را برگزار کرد .
سردر سنگی بنا ی زورخانه بانک ملی که در سال ١٣٢۵ ساخته شده معماری ساده و سنتی دارد. این سردر نقش برجسته سهخوان شاهنامه را به نمایش میگذارد که به کمر کشیدن زن جادوگر، کشته شدن دیو سفید و کشتهشدن اژدها به دست رستم است که درمقابل درب ورودی زورخانه بانک ملی ایران جانمایی شد. این زورخانه جزو زیباترین زورخانههای شهر تهران بوده و محل ورزشی برای کارمندان بانک ملی ایران و عموم بوده است.
استاد ابوالحسن خان صدیقی، از شاگردان برجسته استاد کمالالملک غفاری بود . وی پس از سالها شاگردی در زمینه نقاشی، به دلیل استعدادی که از خود در زمینه مجسمهسازی نشان داد، به تشویق استاد به مجسمهسازی پرداخت و آثاری ماندگار از خود به یادگار گذاشت. از آثار شاخص او میتوان به مجسمه فردوسی در میدان فردوسی تهران، مجسمه خیام در پارک لاله تهران، مجسمه نادرشاه افشار در مشهد، مجسمه ابوعلی سینا در میدان بوعلی سینا در همدان، مجسمه امیرکبیر در پارک ملت تهران و طرح چهره بزرگان عرصه علم و ادب فارسی اشاره کرد.
سال ۱۳۳۷ یعنی زمانی که اعضای انجمن حفظ آثار و میراث ملی تصمیم گرفتند، پیشنهاد ساخت نمادی از خالق شاهنامه را به یکی از هنرمندان مجسمه ساز بدهد، نامی جز"ابوالحسن خان صدیقی" به ذهشان خطور نکرد. وی که در آن زمان در ایتالیا به سر میبرد، بلافاصله کار ساخت این اثر را در کارگاه خصوصی خود آغاز کرد و ظرف مدت یکسال این اثر را از جنس مرمر خلق کرد و به واقع که با هنر و خلاقیت خود، اثری ماندگار بوجود آورد.گفته میشود "گوستینوس آمبروزی" مجسمهساز مشهور ایتالیایی به هنگام مشاهده مجسمه فردوسی در کارگاه استاد صدیقی در رم در دفتر یادبود نوشت: "دنیا بداند من خالق مجسمه فردوسی را که میکل آنژ ثانی شرق است، شناختم. میکل آنژ بار دیگر در مشرق زمین متولد شده است"."ابوالحسن صدیقی" نه تنها به خاطر خلق این مجسمه بلکه بهخاطر ساخت انواع سردیس و تندیس، نقش برجسته و سکه و مدال یادبود به عنوان یکی از مهمترین هنرمندان دوران معاصر شناخته میشود.
خانوادهای هنرمند
ابوالحسنخان که در خانوادهای سرشناس متولد شده بود، پس از تحصیلات ابتدایی به مدرسه آلیانس رفت. در این زمان بود که به خاطرعلاقه وافرش به هنر نقاشی، به صورت خودآموخته به این هنر پرداخت. در برخی اسناد آمده است که نقاشیهای وی روی دیوارهای مدرسه، اعتراض مدیر را برمیانگیخت. وی چهارسال بعد به خاطر جاذبه عمیقی که به هنر داشت، به مدرسه "صنایع مستظرفه "رفت و نزد استاد کمال الملک به کسب هنر پرداخت. در واقع میتوان گفت عمدهترین دستاوردهای هنری وی از همان ابتدای تحصیل هنری، زیر نظر استاد کمال الملک شکل گرفت.
بروز نبوغ یک هنرمند پرشور، پس از پانزده سال تحصیل وتدریس، سبب شد در ۱۳۰۷، به همراه اولین گروه محصلین اعزامی راهی اروپا شود و در مدرسه هنرهای زیبای پاریس زیرنظر "آن ژالبر" با نگرش جدید هنر آشنا شد. ابوالحسنخان در این مدت بیش از همه به هنر نقاشی مشغول بود و در فاصله دو جنگ جهانی بیش از ۱۶۰ تابلوی نقاشی خلق کرد که بیشتر آنها سبک امپرسیونیست بودند.از این هنرمند پیشگام، تابلوهای نقاشی نفیسی هم به یادگار مانده است.
"فریدون صدیقی" فرزند وی و از هنرمندان مجسمه ساز، در یکی از گفت و گو هایش در خصوص نقاشی های پدرش گفت:"یکی از بهترین آثار پدرم، تابلویی است که وی از کار "پیتر بل روبنس" نقاش مطرح اروپایی کپی کرده است. پدرم هنگام کشیدن این تابلو در موزه لوور پاریس بود و بعد از اتمام کار، ماموران موزه اجازه خروج به پدرم ندادند و وی را متهم به دزدیدن تابلوی روبنس کردند. این موضوع به خاطر دقت و شباهت تابلوی پدرم با این اثر نقاش برجسته روبنس بود که در نهایت مسئولان موزه با مشاهده اصل اثر به روی دیوار به اشتباه خود پی میبرند."
استاد صدیقی در کنار کار مجسمه، به هنر عکاسی هم مشغول بود. عکسهایی که از وی به یادگار مانده، بیش از هر چیز، از جنبه تاریخی و
مردمشناسی دارای اهمیت است چرا که سبک زندگی، پوشش، بناها و معماری اروپا در سالهای ۱۳۰۷ تا ۱۳۱۰ را شامل میشود. اما آنچه که این هنرمند را در عالم هنرهای تجسمی نامدار کرد، مهارت وی در مجسمه سازی و خلق آثاری ماندگار است.در مجموع از این پیکرتراش برجسته، ۸۳ مجسمه به جای مانده است که تعدادی از آنها مربوط به شخصیتهای حکومتی وقت و بخش عمدهای از آنها مشاهیر و چهرههای ماندگار تاریخی و ادبی ایرانی است.پس از مرگ ابوالحسنخان، تندیس نیم تنه وی به دست فرزندش "فریدون صدیقی" ساخته شد و در دانشکده هنرهای زیبا قرار گرفت. همچنین در سال ۱۳۸۸ نیم تنه دیگری از وی در قطعه گذر هنرمندان جزیره کیش نصب شد. بر اساس پیشنهاد انجمن مجسمهسازان ایران قرار بوده است ۱۳ مهرماه همزمان با سال روز تولد ابوالحسنخان صدیقی بزرگترین مجسمهساز معاصر کشورمان به عنوان «روز مجسمهساز» در تقویم رسمی کشور ثبت شود.
شما چه نظری دارید؟