اطلاعات آنلاین - لعیا نورانی زنوز: شهرچایی ارومیه نیز از این قاعده مستثنا نیست؛ رودخانهای که از قلب شهر عبور میکند و به اعتقاد کارشناسان، یکی از مهمترین ظرفیتهای گردشگری و تفریحی شمالغرب کشور به شمار میرود، اما اکنون در بخشهایی با پوشش گیاهی انبوه، زبالههای رها شده، منظر نامناسب و نبود ساماندهی مناسب روبهرو است.
در بازدید میدانی خبرنگار ما، علاوه بر رشد علفهای خودرو، بطریهای پلاستیکی، ظروف یکبار مصرف و انواع زباله در حاشیه رودخانه به چشم میخورد؛ تصاویری که نشان میدهد در کنار اختلاف میان دستگاههای متولی، بیتوجهی برخی شهروندان نیز در وضعیت امروز شهرچایی بیتأثیر نبوده است.
مردمی که هر روز برای پیادهروی یا ورزش به حاشیه شهرچایی میآیند، بیش از هر چیز از رهاشدگی این ظرفیت طبیعی گلایه دارند.
یکی از شهروندان میگوید: شهرچایی میتواند زیباترین نقطه ارومیه باشد، اما وقتی کنار رودخانه قدم میزنیم، بیشتر از زیبایی، علفهای بلند و زباله میبینیم. البته همه تقصیرها گردن مسئولان نیست؛ بعضیها بعد از تفریح، زبالههایشان را همانجا رها میکنند. اگر فرهنگ شهروندی رعایت نشود، هرچقدر هم هزینه شود، دوباره همین وضعیت تکرار میشود.
شهروند دیگری که ساکن اطراف این محدوده است، میگوید: چند بار جانورانی مثل مار در میان علفهای بلند دیده یا درباره آن شنیدهایم و همین موضوع باعث نگرانی خانوادهها شده است.
اما سؤال اصلی اینجاست؛ مسئول ساماندهی شهرچایی چه نهادی است؟
برای یافتن پاسخ این پرسش، خبرنگار ما با شرکت آب منطقهای و شرکت آب و فاضلاب آذربایجانغربی و شهرداری ارومیه گفتگو کرده است.
معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای آذربایجانغربی در گفتگوی اختصاصی با اطلاعات میگوید: عملیات لایروبی این رودخانه طی دو سال گذشته انجام شده و در شرایط فعلی از نظر فنی و نظر کارشناسان این شرکت نیازی به لایروبی مجدد وجود ندارد.
بابک نیکنیا میافزاید: وجود پوشش گیاهی در بستر رودخانه بهتنهایی به معنای ضرورت لایروبی نیست و رشد گیاهان الزاماً نشاندهنده نیاز به اجرای عملیات لایروبی نیست.
*رأی دیوان عدالت اداری، مسئولیت را متوجه آب منطقهای میداند
در مقابل، معاون خدمات شهری شهرداری ارومیه با استناد به رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، مسئولیت ساماندهی رودخانه را متوجه شرکت آب منطقهای دانست.
سجاد پورنقی اظهار میدارد: بر اساس رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، عملیات لایروبی، آزادسازی حریم، ساماندهی و ایمنسازی رودخانهها در محدوده شهرها از وظایف شرکتهای آب منطقهای است و شهرداریها نمیتوانند از محل اعتبارات خود برای این امور هزینه کنند.
او با تأکید بر آمادگی شهرداری برای همکاری تصریح میکند: اگرچه شهرداری آمادگی همکاری در ساماندهی شهرچایی را دارد، اما طبق قانون، مسئولیت اصلی این موضوع بر عهده شرکت آب منطقهای است.
در حالی که اظهارات آب منطقهای و شهرداری از وجود اختلاف در برداشت از مسئولیت قانونی حکایت دارد، رئیس سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری ارومیه از توافق میان دستگاههای مرتبط خبر میدهد.
امیر صدقی، میافزاید: ساماندهی شهرچایی در قالب یک بسته سرمایهگذاری تعریف شده و از مطالبات مدیریت ارشد استان است.
به گفته وی، این پروژه به طول ۱۴ کیلومتر از انتهای خیابان باقری تا پل سهچشمه میدان آذربایجان اجرا میشود و شرکت آذرباتری بهعنوان سرمایهگذار، اجرای پروژهای با ارزش تقریبی ۳۰ هزار میلیارد تومان را بر عهده گرفته است.
صدقی با اشاره به ظرفیتهای این رودخانه اظهار میدارد: وجود رودخانهای با این طول در داخل شهر، ظرفیتی کمنظیر است که در کمتر شهری دیده میشود، اما متأسفانه طی سالهای گذشته این فرصت به یک نقطه ضعف در منظر شهری تبدیل شده است.
وی خاطرنشان میکند: در این پروژه، احداث برج تجارت جهانی، مجموعههای تجاری و گردشگری، رستورانها، قایقرانی، ماهیگیری، تفریحات آبی و فضاهای تفریحی پیشبینی شده است.
رئیس سازمان سرمایهگذاری و مشارکتهای مردمی شهرداری ارومیه تصریح میکند: طبق قانون، بستر رودخانهها در اختیار شرکت آب منطقهای است، اما درباره مسئولیت اجرای لایروبی شهرچایی اختلافنظرهایی وجود داشت که در جلسه مشترک با مدیران آب منطقهای، توافق شد عملیات لایروبی توسط سرمایهگذار و بهعنوان بخشی از آورده پروژه انجام شود.
به گفته وی، مطالعات طرح در مراحل پایانیست و در صورت تکمیل هماهنگیها، عملیات اجرایی با لایروبی و آمادهسازی بستر رودخانه آغاز میشود.
*آیا رشد پوشش گیاهی ناشی از ورود فاضلاب است؟
یکی از پرسشهایی که بارها از سوی شهروندان مطرح شده، ارتباط رشد پوشش گیاهی با ورود فاضلاب به شهرچایی است که معاون بهرهبرداری شرکت آب و فاضلاب آذربایجانغربی این موضوع را رد کرد.
مسعود امجدی میگوید: شرکت آب و فاضلاب دارای شبکه جمعآوری، انتقال و تصفیه فاضلاب است و بخش عمده فاضلاب شهری از طریق این شبکه به تصفیهخانه منتقل میشود.
وی متذکر میشود: پساب خروجی پس از تصفیه و انطباق با استانداردهای سازمان حفاظت محیط زیست به دریاچه ارومیه هدایت میشود و در محدوده تحت پوشش، هیچگونه تخلیه مستقیم فاضلاب به شهرچایی انجام نمیشود.
امجدی در عین حال تأکید میکند: بررسی عوامل مؤثر بر رشد پوشش گیاهی در رودخانهها موضوعی تخصصی است و باید از سوی دستگاههای مسئول در حوزه منابع آب و محیط زیست انجام شود.
آنچه از مجموع گفتوگوها برمیآید، این است که اختلاف درباره مسئولیت ساماندهی شهرچایی دستکم در بخشی از مسیر، جای خود را به توافق برای آغاز پروژه داده است. با این حال، تجربه سالهای گذشته باعث شده شهروندان وعدهها را با احتیاط دنبال کنند.
شهرچایی میتواند به یکی از شاخصترین فضاهای عمومی ارومیه تبدیل شود؛ ظرفیتی که کمتر شهری در اختیار دارد. اما تحقق این چشمانداز تنها به اجرای یک پروژه عمرانی وابسته نیست. نگهداشت مستمر، حفاظت از محیطزیست، هماهنگی میان دستگاههای مسئول و مشارکت شهروندان در حفظ پاکیزگی رودخانه، حلقههای تکمیلکننده این زنجیره هستند.
شاید امروز مهمترین مطالبه مردم، تعیین اینکه نام کدام دستگاه بهعنوان متولی اصلی ثبت میشود نباشد؛ آنچه شهروندان انتظار دارند، مشاهده نتیجه این وعدهها در عمل است؛ روزی که خانوادهها بتوانند در حاشیه شهرچایی قدم بزنند، کودکان با امنیت بازی کنند، زبالهای در بستر رودخانه دیده نشود و این رودخانه، بار دیگر به قلب تپنده ارومیه تبدیل شود، نه موضوعی برای پاسکاری مسئولیتها.