نخستین نشست تخصصی «جنگ و هنر» با حضور جمعی از هنرمندان، پژوهشگران، استادان دانشگاه، مدیران گالریها و فعالان حوزه فرهنگ و هنر برگزار و در این نشست سخنرانان خواستار اصلاح قوانین مرتبط با آثار هنری و سرمایهگذاری در این حوزه شدند و پیشنهاد دادند سند مدیریت بحران در حوزه هنر و بازار آثار هنری تدوین شود.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، این نشست در نگارخانه ترانه باران برگزار شد و حاضران با تاکید بر جایگاه تاریخی و تمدنی هنر ایران، بر ضرورت تغییر نگاه به اقتصاد هنر، حمایت هدفمند از هنرمندان و تدوین برنامهای جامع برای مدیریت بحران در حوزه فرهنگ و هنر تاکید کردند.
بازار هنر در سایه جنگ
سیده محبوبه کاظمی دولابی، توسعهگر فرهنگی و مدیرمسئول نگارخانه ترانه باران، در این نشست با اشاره به آسیبهایی که جنگ به برخی مراکز فرهنگی و هنری وارد کرده است، گفت: شرایط جنگی موجب تغییر در روند عرضه و تقاضا، رفتار سرمایهگذاران و خریداران آثار هنری شده و همین موضوع ضرورت بررسی تاثیر جنگ بر اقتصاد هنر را دوچندان کرده است.
او با بیان اینکه بسیاری از فعالان هنر همچنان همان روند پیش از جنگ را ادامه میدهند، تاکید کرد: شرایط جدید نیازمند نگاهی متفاوت است و باید تجربه کشورهای دیگر در مواجهه با بحرانهای مشابه بررسی شود تا راهکار مناسبی برای عبور از وضعیت فعلی به دست آید.
به گفته کاظمی دولابی، بخش خصوصی و دولتی هر دو در دوران بحران مسئولیتهایی دارند و باید مشخص شود دولت چگونه میتواند از هنر و هنرمندان حمایت کند. او وضعیت فعلی را برای فعالان این حوزه مبهم توصیف کرد و گفت که بسیاری از هنرمندان حتی چشمانداز کوتاهمدتی از آینده بازار هنر ندارند.
ضرورت حفظ سرمایههای فرهنگی
یدالله کابلی، چهره ماندگار خوشنویسی ایران و عضو شورای عالی ارزشیابی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز در این نشست با اشاره به مشکلات فعالان حوزه هنر گفت: موسسات فرهنگی، گالریها و مجموعهداران که وظیفه معرفی و انتقال دستاوردهای هنری را بر عهده دارند، در شرایط کنونی با دشواریهای زیادی مواجه هستند.
او تاکید کرد که علاقهمندان به هنر در فضای ابهام نمیتوانند بهدرستی تصمیمگیری کنند و نبود حمایت کافی از سوی نهادهای دولتی، توسعه اقتصاد هنر را با مشکل روبهرو کرده است. کابلی با اشاره به تجربه تاریخی کشورهای مختلف در زمان جنگ، نمونه چین در جنگ جهانی دوم را مطرح کرد و گفت: چین در آن دوره برای حفاظت از میراث فرهنگی خود، آثار و دستاوردهای هنری را در بستههای متعدد به مناطق امن منتقل کرد تا در صورت نابودی سرزمین، فرهنگ و تمدن این کشور حفظ شود.
او همچنین به تجربه موزه آرمیتاژ روسیه و خرید و فروش آثار هنری در دورههای بحرانی اشاره کرد و گفت: هنر تنها یک فعالیت فرهنگی نیست، بلکه سرمایهای مادی و معنوی است که میتواند در شرایط سخت نیز نقشآفرین باشد.
این استاد خوشنویسی با تاکید بر جایگاه هنرهای ایرانی اسلامی در جهان افزود: نام ایران در بسیاری از موزههای معتبر دنیا با هنرهایی مانند خوشنویسی، نگارگری و تذهیب شناخته میشود و حفظ این میراث نیازمند توجه جدی مسئولان است.
هنر؛ آرامش اجتماعی
علیاشرف صندوقآبادی از دیگر سخنرانان این نشست، هنر را یکی از مهمترین ابزارهای معرفی تمدن ایران در جهان دانست و گفت: ایران به دلیل پیشینه تاریخی و فرهنگی خود جایگاهی متفاوت در میان کشورهای جهان دارد و آثار هنری آن در موزهها و مجموعههای معتبر بینالمللی حضور دارند.
او تاکید کرد که باید برای صیانت از این سرمایههای فرهنگی برنامهریزی شود و هنرمندان نیز علاوه بر خلق اثر، در حفظ و معرفی میراث هنری کشور نقش دارند. صندوقآبادی با اشاره به تاثیر اجتماعی هنر افزود: در شرایط بحرانی، هنر میتواند به جامعه آرامش بدهد. یک اثر هنری، موسیقی یا فعالیت فرهنگی میتواند به کاهش فشارهای روانی ناشی از بحران کمک کند و به همین دلیل حذف هنر از جامعه، پیامدهای منفی خواهد داشت.
تغییر رویکرد در بازار آثار هنری
سجاد محمدیارزاده، رئیس دانشگاه هنرهای اسلامی ایرانی استاد فرشچیان، نیز در این نشست بر اهمیت دیپلماسی هنر تاکید کرد و گفت: ذات هنر با صلح پیوند دارد و هنر میتواند فراتر از مرزهای سیاسی حرکت کند.
او با بیان اینکه هنر ایران همواره در دورههای مختلف تاریخی مورد توجه بوده است، گفت: داشتههای فرهنگی ایران به دلیل ارزش جهانی خود نیازمند حفاظت و برنامهریزی هستند. یارزاده معتقد است شرایط کنونی فرصتی برای بازنگری در ساختار بازار هنر است و فعالان این حوزه باید به سمت روشهای جدید حرکت کنند. او تاکید کرد که هنرمندان باید علاوه بر حفظ سبک و هویت هنری خود، با مفاهیمی مانند بازاریابی و اقتصاد هنر آشنا شوند.
این استاد دانشگاه همچنین خواستار اصلاح قوانین مرتبط با مالیات، بیمه هنرمندان، حراج آثار هنری و سرمایهگذاری در این حوزه شد و پیشنهاد داد سند مدیریت بحران در حوزه هنر و بازار آثار هنری تدوین شود.
او با اشاره به تعطیلی فعالیت بسیاری از گالریها در دوران جنگ گفت: در شرایط بحرانی نمیتوان فعالیتهای هنری را متوقف کرد و باید از ظرفیت فضای مجازی برای ادامه ارتباط میان هنرمند، مخاطب و بازار هنر استفاده کرد.
کسادی بازار هنر در بحران
مهدی خانکه، استادیار هنر اسلامی ایرانی، نیز در این نشست با اشاره به رکود بازار هنر در شرایط جنگی گفت: هنر معمولا آخرین حوزهای است که مردم در زمان بحران به آن توجه میکنند، زیرا اولویت جامعه در چنین شرایطی تامین نیازهای اولیه زندگی است. او افزود: اگرچه گردش مالی بازار هنر ممکن است در زمان جنگ کاهش پیدا کند، اما حمایت از تولید آثار هنری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا همین آثار میتوانند روایتگر شرایط تاریخی یک جامعه باشند و بخشی از حافظه فرهنگی یک دوره را ثبت کنند.
خانکه همچنین نسبت به سفارشهای غیرکارشناسی که ممکن است ماهیت هنر را تحت تاثیر قرار دهد هشدار داد و تاکید کرد حمایت از هنرمندان باید به گونهای باشد که استقلال و کیفیت آثار هنری حفظ شود. نشست «جنگ و هنر» در نهایت بر یک ضرورت مشترک تاکید داشت: هنر ایران برای عبور از بحران نیازمند برنامهریزی، حمایت نهادی، تغییر در شیوههای بازار و تدوین سیاستهای بلندمدت است تا سرمایههای فرهنگی کشور در دوران جنگ و پس از آن حفظ و تقویت شود.
شما چه نظری دارید؟