حضور مردم در چنین مراسمی امری کاملاً طبیعی و بدیهی است؛ آنها نیز دوست دارند برای ادای احترام، در مراسم خداحافظی با هنرمند محبوبشان که سال‌ها برای فرهنگ و هنر این سرزمین فعالیت کرده، حضور داشته باشند.از سوی دیگر، حضور چهره‌های مختلف سینمایی و هنری در مراسم ختم همکار خود نیز امری طبیعی و قابل‌درک است. آنها برای عرض تسلیت به خانواده و دوست و همکار ازدست‌رفته خود، در مراسم تشییع، تدفین یا مجالس ترحیم شرکت می‌کنند و همراهی‌شان بخشی از فرهنگ همدلی در جامعه هنری است.

اما در میان این جمعیت، افرادی نیز حضور دارند که هدف اصلی‌شان چیز دیگری است؛ آنها اغلب به‌دنبال گرفتن عکس یادگاری، سلفی یا فیلم از چهره‌های سینمایی هستند، بی‌آنکه توجهی به فضای اندوهگین مراسم داشته باشند. این رفتار معمولاً با تنش و نارضایتی چهره‌های سینمایی روبه‌رو می‌شود؛ چراکه آنان در مراسمی حضور یافته‌اند که اقتضای آن، آرامش و سکوت است؛ فضایی که باید بتواند دست‌کم اندکی تسلای خاطر بازماندگان را فراهم کند.

متأسفانه برخی افراد با رفتار خود، که می‌توان آن را نهایت بی‌ادبی و بی‌مسئولیتی دانست، اجازه می‌دهند فضایی نامناسب و آزاردهنده و غیراخلاقی در این مراسم‌ها شکل گیرد. بارها و بارها، به‌عنوان خبرنگار، این صحنه‌ها را با چشم خود دیده‌ام؛ حتی در لحظه تلقین متوفا نیز عده‌ای مشغول گرفتن عکس و فیلم بوده‌اند! چنین رفتارهایی قطعاً از نگاه بسیاری از مردم نیز پذیرفتنی نیست و با فرهنگ عمومی جامعه ما در تضاد است.

به نظر می‌رسد برای اصلاح این وضعیت، دو اقدام ضروری است. نخست آنکه لازم است این رفتارها بارها و به‌طور مستمر به مردم گوشزد شود و به آنان آموزش داده شود که چنین کارهایی را کنار بگذارند و به‌جای آن، با آرامش و احترام، همراه و همدل خانواده عزادار باشند.

 دوم آنکه مسئولان برگزاری این مراسم‌ها باید فضایی مجزا و امن برای چهره‌های هنری در نظر بگیرند تا آنان بتوانند با نهایت آرامش، در کنار خانواده دوست ازدست‌رفته خود قرار گیرند و در واقع مایه تسلای خاطر آنان باشند، نه اینکه خود نیازمند مراقبت در برابر ازدحام و مزاحمت شوند.

باید پذیرفت که این‌گونه رفتارها بازتابی از واقعیت‌های فرهنگی جامعه ماست؛ چه بخواهیم و چه نخواهیم، نمونه‌های مشابه دیگری نیز از این دست خرده‌رفتارها در فضاهای عمومی و اجتماعی ما دیده می‌شود که در این یادداشت مجال پرداختن به همه آنها نیست.

اما همین نمونه کوچک، یعنی رفتار جمعی در برابر دوربین حتی در سنگین‌ترین لحظات زندگی انسان‌ها، نشان می‌دهد که فرهنگ حضور در فضای عمومی هنوز نیازمند بازتعریف و آموزش است.نکته دیگری که نباید از آن غافل شد، نقش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی در تشدید این رفتار است.

انتشار سریع و گسترده این تصاویر، به‌ویژه در فضای مجازی، ناخواسته می‌تواند به تکرار و حتی الگوبرداری از این رفتار در مراسم‌های آینده دامن بزند. از این‌رو، مسئولیت رسانه‌ها نیز در بازتاب هوشمندانه و محترمانه چنین رویدادهایی، در کنار مسئولیت مردم و برگزارکنندگان مراسم، اهمیت پیدا می‌کند.

با این حال، امید است که با تذکر مستمر، آگاهی‌بخشی عمومی، و برنامه‌ریزی درست از سوی مسئولان برگزاری مراسم، شاهد کاهش این‌گونه رفتارهای ناشایست و غیر اخلاقی در آینده باشیم؛ و مراسم تشییع هنرمندان و بزرگان کشور، همان‌گونه که شایسته آنهاست، در فضایی سرشار از احترام، سکوت و آرامش برگزار شود؛ فضایی که در آن، بازماندگان بتوانند بدون دغدغه ازدحام و دوربین، اندوه خود را با آرامش سپری کنند.