وقتی این بالشتک ها بر اثر فشار، جابه جا یا بیرون زده شوند، به اعصاب کمر فشار می آورند و درد ایجاد می کنند.

خیلی از افراد به محض شنیدن نام «دیسک کمر» دچار ترس و نگرانی می شوند. فکر می کنند این بیماری یعنی بستری شدن در بیمارستان، جراحی های سنگین و دوره های نقاهت طولانی مدت. اما آیا واقعاً تنها راه نجات از درد کمر، تیغ جراحی است؟ علم پزشکی در سال های اخیر پیشرفت های زیادی کرده و پاسخ این سوال یک «خیر» محکم است.

در این مقاله قصد داریم به زبان بسیار ساده و بر پایه یافته های علمی بررسی کنیم که چه زمانی دیسک کمر نیاز به درمان دارد و چطور می توان بدون جراحی از شر این درد رها شد.

علائم و نشانه های شایع دیسک کمر

بیماری دیسک کمر همیشه با یک شکل ثابت در افراد ظاهر نمی شود. گاهی اوقات این مشکل خود را به صورت یک درد خفیف و مداوم نشان می دهد و گاهی با دردهای شدید و ناگهانی فرد را زمین گیر می کند.

اگر احساس می کنید کمرتان تیر می کشد یا درد به پاهایتان سرایت کرده است، باید به نشانه ها توجه کنید. شناخت این علائم به شما کمک می کند تا خیلی سریع تر برای بررسی وضعیت خود اقدام کنید و جلوی پیشرفت بیماری را بگیرید.

• درد تیرکشنده در پاها: دردی که از کمر شروع شده، از پشت ران می گذرد و تا ساق یا کف پا ادامه پیدا می کند.
• احساس سوزش یا گزگز: احساس خواب رفتگی، سوزن سوزن شدن یا داغ شدن در پاها و انگشتان.
• ضعف عضلانی: احساس خالی کردن زانو یا سختی در راه رفتن و بلند کردن پا.
• شدت یافتن درد با عطسه یا سرفه: افزایش یکباره فشار در کمر هنگام عطسه، سرفه یا نشستن طولانی.

آیا تمام مبتلایان به دیسک کمر باید جراحی شوند؟

طبق آمار و تحقیقات معتبر پزشکی، بیش از ۹۰ درصد افرادی که به دیسک کمر مبتلا می شوند، نیازی به جراحی باز ندارند. بدن انسان توانایی شگفت انگیزی در ترمیم خود دارد و در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، التهاب دیسک به مرور زمان کاهش می یابد.

پزشکان متخصص همواره تلاش می کنند در وهله اول از روش های غیرتهاجمی و ساده برای بهبود بیمار استفاده کنند. جراحی معمولاً آخرین گزینه است و تنها برای افرادی تجویز می شود که دچار آسیب های شدید عصبی شده اند یا به روش های دیگر پاسخ نداده اند.

استراحت و تغییر سبک زندگی؛ اولین قدم درمان

در قدم اول برای بهبود دیسک کمر، نیازی به کارهای پیچیده نیست. اولین و مهم ترین گام، اصلاح رفتارهای حرکتی روزمره و پرهیز از فشارهای ناگهانی به ستون فقرات است.

استراحت کامل و مطلق در بستر برای مدت طولانی دیگر توسط علم پزشکی توصیه نمی شود. استراحت باید کوتاه باشد و پس از آن، فعالیت های سبک روزانه زیر نظر پزشک از سر گرفته شود تا عضلات کمر ضعیف نشوند.

• اصلاح نحوه نشستن و ایستادن: استفاده از صندلی های استاندارد و پرهیز از خم شدن ناگهانی.
• پرهیز از برداشتن اجسام سنگین: هنگام بلند کردن وسایل، حتماً زانوها را خم کنید و بار را نزدیک به بدن نگه دارید.
• کاهش وزن اضافه: کم کردن وزن اضافی، بار سنگینی را از روی مهره های کمر برمی دارد.
• استفاده از گرمادرمانی و سرمادرمانی: کمپرس یخ برای کاهش التهاب اولیه و کمپرس گرم برای شل کردن عضلات گرفته.

داروهای ضدالتهاب و کنترل درد

زمانی که التهاب در اطراف اعصاب کمر زیاد باشد، درد شدیدی ایجاد می شود که مانع از حرکت طبیعی فرد خواهد شد. در این مرحله، مصرف داروها تحت نظر پزشک متخصص می تواند مانند یک مسکن و آرام بخش قوی عمل کند.

این داروها به دو دسته مسکن های معمولی و داروهای کاهش دهنده التهاب تقسیم می شوند. هدف اصلی دارو این است که درد بیمار را کاهش دهد تا او بتواند مراحل بعدی درمان مثل فیزیوتراپی را آغاز کند.

فیزیوتراپی و ورزش های اصلاحی

فیزیوتراپی یکی از موثرترین و مطمئن ترین روش ها برای درمان دیسک کمر بدون جراحی است. در این روش، با استفاده از دستگاه های مخصوص و حرکت های ورزشی هدایت شده، عضلات نگهدارنده ستون فقرات تقویت می شوند.

روش های نوین طب فیزیکی و تزریقات تخصصی

اگر داروها و فیزیوتراپی به تنهایی درد را برطرف نکنند، روش های پیشرفته تری در طب فیزیکی و توانبخشی وجود دارند. این روش ها بین درمان های دارویی ساده و جراحی قرار می گیرند و بدون نیاز به بیهوشی انجام می شوند.

تزریق های تخصصی در فضای اطراف دیسک (فضای اپیدورال) یکی از این روش هاست. در این شیوه، ماده ضدالتهاب دقیقاً به نقطه ای که دیسک به عصب فشار می آورد فرستاده می شود و در زمانی کوتاه درد و تورم را از بین می برد.

• ۱. تزریق تخصصی اپیدورال: هدایت دارو به نقطه دقیق درگیری عصب با استفاده از دستگاه های تصویربرداری.
• ۲. اوزون تراپی: استفاده از گاز اوزون برای کاهش حجم دیسک و برطرف کردن التهاب.
• ۳. بلاوک اعصاب: بی حس کردن موقت اعصابی که پیام درد را به مغز مخابره می کنند.

درمان های کمتر تهاجمی و کمربندهای طبی

در کنار روش های پزشکی متداول، بهره گیری از تجهیزات کمکی ارتوپدی نیز می تواند روند بهبود را سرعت ببخشد. این وسایل به استراحت دادن به مفاصل کمر و نگه داشتن آن ها در وضعیت صحیح کمک می کنند.

البته استفاده از کمربندهای طبی باید حتماً با دستور پزشک باشد، زیرا استفاده مداوم و طولانی مدت از آن ها ممکن است باعث ضعیف شدن عضلات کمر شود. مراجعه به کلینیک های ارتوپدی و مشاوره با متخصصان می تواند بهترین نوع تجهیزات حمایتی را به شما معرفی کند.

• کمربندهای طبی مخصوص: حمایت از مهره ها در هنگام راه رفتن یا انجام کارهای ضروری.
• کفی ها و کفش های ارتوپدی: اصلاح قوس پا و برطرف کردن انحرافاتی که به کمر فشار می آورند.
• دستگاه های کشش ستون فقرات: ایجاد فاصله جزئی بین مهره ها برای کاهش فشار روی دیسک.

لیزر درمانی و عمل های بسته دیسک کمر

امروزه با پیشرفت خیره کننده تجهیزات پزشکی، روش های بسیار نوینی تحت عنوان عمل های بسته یا کمتر تهاجمی به وجود آمده اند. این روش ها نیازی به برش جراحی، شکافتن پوست و بیهوشی عمومی ندارند.

یکی از پرطرفدارترین و موفق ترین این روش ها، عمل بسته دیسک کمر با لیزر در تهران و سایر کلینیک های مجهز کشور است. در این روش، با استفاده از یک سوزن بسیار باریک و بدون ایجاد زخم، فیبر لیزر به داخل دیسک فرستاده می شود. انرژی لیزر بخش کوچکی از مرکز دیسک را تبخیر کرده و باعث جمع شدن دیسک و برداشتن فشار از روی اعصاب می شود.

• ۱. بدون نیاز به بستری: بیمار معمولاً چند ساعت پس از انجام کار مرخص می شود و به خانه برمی گردد.
• ۲. بدون خونریزی و زخم: تنها از یک سوزن ظریف استفاده می شود و نیازی به بخیه ندارد.
• ۳. بازگشت سریع به زندگی: دوره نقاهت بسیار کوتاه است و فرد خیلی سریع به فعالیت های روزمره بازمی گردد.