رویداد ۲۴ نوشت: پرونده بنزین از آبان ۹۸ به بحران ملی تبدیل شده است. دولت ها یکی از پس از دیگری برای افزایش قیمت دچار چالش بودند و این چالش برای پزشکیان هم همراه با تناقض های خود بر دوش دولت سنگینی می کند. در تیرماه ۱۴۰۳، پزشکیان در واکنش به شایعات افزایش قیمت بنزین گفت: «بدون رضایت مردم هیچ کاری نخواهیم کرد» و تأکید کرد که بنزین را گران نخواهند کرد. چند هفته قبل‌تر نیز در جریان رقابت‌های انتخاباتی گفته بود اگر قرار باشد قیمت بنزین بالا برود، ابتدا باید خودروهای کم‌مصرف وارد کشور شوند.

پزشکیان رئیس جمهور شد، پس از آن دو نوبت جنگ بر کشور تحمیل شد و حالا محاصره دریایی هم به پکیج فلاکت کشور اضافه شده است. توالی این بحران‌ها باعث شده بنزین با چالش اساسی روبه رو شود و دولت چاره ای جز پیدا کردن یک راه حل نداشته باشد. اواخر هفته گذشته ناگهان زمزمه یک افزایش نجومی در قیمت بنزین در پهناورترین استان کشور شنیده شد. طرحی که ظرف چند ساعت ملغی شد اما زنگ خطر را به صدا در آورد: بنزین نداریم!

نرخ سوم ۵۰۰۰ تومانی در گام نخست

پزشکیان یک معاونت پرحاشیه به نام «بهینه‌سازی» ایجاد کرده که کارویژه اش گران کردن بنزین بوده است. در سال ۱۴۰۴ دولت به جای افزایش مستقیم نرخ‌های ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومانی، سراغ یک مدل چندنرخی رفت. بر اساس مصوبه دولت، نرخ اول ۱۵۰۰ تومان و نرخ دوم ۳۰۰۰ تومان باقی ماند، اما برای مصرف مازاد و برخی گروه‌های خودرو، نرخ سوم ۵۰۰۰ تومان تعیین شد. این نرخ از نیمه دوم آذر ۱۴۰۴ وارد مرحله اجرا شد. این تصمیم اهمیت زیادی داشت، چون دولت چهاردهم برای نخستین بار یک پله قیمتی جدید به نظام بنزین اضافه کرده بود، بدون آنکه نرخ‌های اصلی را مستقیماً افزایش دهد.

سقاب اصفهانی وارد می‌شود

با تشدید بحران انرژی در سال ۱۴۰۵، نقش اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، در سیاست بنزین پررنگ‌تر شد. خرداد ۱۴۰۵ سقاب اصفهانی اعلام کرد افزایش قیمت حامل‌های انرژی راه‌حل اصلی نیست و از مدل پاداش‌محور سخن گفت. منطق این مدل آن بود که به جای تنبیه مصرف‌کننده، صرفه‌جویی برای مردم منفعت اقتصادی ایجاد کند.

او در یکی از اظهاراتش میزان تولید روزانه را حدود ۱۱۰ میلیون لیتر و مصرف را حدود ۱۴۰ میلیون لیتر عنوان کرد و از ناترازی ۳۰ میلیون لیتری سخن گفت. در ماه‌های بعد اعداد تغییر کردند. سقاب در آخرین اظهارات خود گفته تولید روزانه حدود ۱۱۲ میلیون لیتر و مصرف حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است و برای جبران کسری، روزانه حدود ۱۴ میلیون لیتر بنزین وارد یا از ذخایر راهبردی برداشت می‌شود.

این اختلاف آماری لزوماً به معنای تناقض نیست، زیرا مصرف و تولید در طول سال تغییر می‌کنند و دوره زمانی محاسبه اعداد نیز متفاوت است. اما یک نکته ثابت است: دولت با کسری ساختاری بنزین مواجه است.