ایرنا نوشت: اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه در نشست خبری امروز دوشنبه ۲۶ مرداد ماه گفت: امروز ۲۶ مرداد سالگرد بازگشت آزادگان سرافراز به میهن اسلامی است و از این فرصت استفاده کرده و یاد و خاطره همه آزادگانی که سالهای دشوار اسارت را با صبر عزت و پایداری پشت سر گذاشتند گرامی میداریم. از خانوادههایی که سالها با صبر و شکیبایی چشم انتظار عزیزان خود بودند قدردانی میکنیم. بازگشت آزادگان جلوهایست از ایستادگی انسانهای که در دشوارترین شرایط امید و کرامت خود را حفظ کردند و ما امروز قدردان همه فداکاری های آنها هستیم. این را هم باید به یاد داشته باشیم که عزت و استقلال ایران مدیون نسلهایی است که حاضر نبودند و نیستند سرنوشت کشور را به اراده دیگران گره بزنند یا واگذار کنند.
۲۸ مرداد و جنگهای اخیر ناشی از خطای محاسباتی دشمنان در قبال اراده ملت ایران است
سخنگوی وزارت امور خارجه در مورد سالروز کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و اهمیت یادآوری آن برای دستگاه دیپلماسی و ملت ایران اظهار داشت: ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ یکی از تلخترین مقاطع تاریخ معاصر ایران و تجربهای گرانسنگ از مداخله خارجی در امور داخلی کشور است؛ تجربهای که در آن منطق مداخلهگرانه آمریکا به حذف یک دولت قانونی و برخاسته از اراده ملت انجامید و آثار آن تا سالها بر روابط خارجی و تحولات بعدی ایران اثرگذار بود و تا به امروز نیز این آثار مشاهده میشود. اهمیت یادآوری این واقعه برای ما به عنوان دستگاه دیپلماسی و برای همه ایرانیان به عنوان ملتی که در ۱۰۰ سال اخیر فراز و نشیبهای بسیاری را تجربه کرده، بسیار حائز اهمیت است.
وی ادامه داد: ما در جنگ تحمیلی و همچنین دو جنگ اخیر در یک سال گذشته نیز شاهد همین خطای محاسباتی بودیم؛ یعنی تصور مواجهه با ایرانی که میتوان با فشار، تهدید، مداخله و ارعاب سرنوشت آن را تعیین نمود و ارادهاش را مقهور کرد. این خطای محاسباتی برای ما، منطقه و جهان بسیار پرتبعات بوده است، اما همگان دیدند که ایران امروز با تجربهای انباشته از استقامت و مقاومت در برابر مداخلات خارجی، جنگ، تحریم و فشارهای چند دهه گذشته، کشوری با جامعهای متفاوت، ظرفیتی ویژه و ارادهای جدی برای دفاع از حاکمیت، عزت و استقلال خود است. ما این روز را گرامی میداریم و تردید نداریم که این تجارب تاریخی پشتوانهای برای حرکت به سوی آیندهای روشن، همراه با عزت، کرامت و پیشرفت برای تمامی ایرانیان خواهد بود.
از روز نخست، پیگیر وضعیت چهار خلبان ایرانی بودیم/ در روز ۲۶ اسفند نخستین مکاتبه ایران با صلیب سرخ انجام شد
در ابتدای این نشست خبری ایرنا از سخنگوی وزارت خارجه سوال کرد: «اخیرا شاهد شکل گیری نوعی تنش دیپلماتیک بین ایران و قطر در ارتباط با سرنوشت سه خلبان ایرانی بودیم که در روزهای نخست جنگ تحمیلی آمریکایی- صهیونیستی در حال انجام عملیات دفاعی علیه پایگاه آمریکایی العدید، هواپیمایشان ساقط شد و جمهوری اسلامی ایران معتقد است که آنها در اسارت به سر میبرند. سوال من این است که چرا نامهنگاری با صلیب سرخ ۶ ماه بعد از حادثه صورت میگیرد؟ قطریها ادعای ایران را تکذیب کردهاند و حتی گلایه کرده اند که چرا ایران این موضوع را مطرح کرده و تلویحا گلایه کردهاند که این اقدام ایران مغایر با روابط دوستانه دو کشور و روند میانجیگری قطر است. پاسخ وزارت خارجه به این دو سوال چیست؟» اسماعیل بقائی در پاسخ گفت: پیگیری ما منافاتی با رابطه با قطر ندارد، ما همزمان که مرتب مراودات منظمی داریم و قطریها در مباحث مرتبط با روند شروعشده با آمریکا نقشآفرینی میکنند، نگرانیها و ملاحظات خودمان را هم باید حتماً اعلام بکنیم.
وی ادامه داد: در رابطه با چهار خلبان شجاع ایرانی ارتش جمهوری اسلامی ایران که در همان روزهای نخست، یازدهم اسفند ۱۴۰۴، عازم یک عملیات دفاعی شدند برای هدف قرار دادن منشأ و مبدأ تجاوز نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران، مطالبه روشن کردن وضعیت، مطالبه جدی است.
بقائی افزود: نامهای که منتشر شد ممکن است به نظر برسد بعد از شش ماه، ولی من خدمتتان عرض میکنم از همان روزی که مطلع شدیم، این موضوع را پیگیری کردیم. اتفاقاً بنده در کنار آقای دکتر عراقچی بودم زمانی که ایشان از ماجرا مطلع شدند؛ همان شامگاه روزهای اول جنگ، تاریخ دقیق یازدهم یا دوازدهم بود و بلافاصله موضوع پیگیری سرنوشت خلبانان شجاع در دستور کار ما بود.
سخنگوی وزارت خارجه افزود: در بیستوپنجم یا بیستوششم اسفند، اولین مکاتبه را وزارت خارجه با صلیب سرخ انجام داد. پیگیریهای سفارت ما در دوحه، پیگیریهای ما در تهران از طریق سفارت قطر، از همان روزها شروع شد و در هر جلسهای هم این موضوع مورد تأکید قرار گرفت. مادامی که وضعیت خلبانان ایرانی روشن نشده، فرض بر این است که به اسارت درآمدهاند. بنابراین ما از همه ظرفیتهای دوجانبه، چندجانبه و حقوقمان استفاده خواهیم کرد تا وضعیت خلبان های ما روشن بشود.
بقائی افزود: به روان پاک خلبانی که پیکرش به بازگشت شد، درود می فرستیم. بنابراین روشن عرض میکنم خدمتتان، از همان روزهای نخست پیگیری سرنوشت این چهار خلبان در دستور کار ما بود. این خلبانان عازم یک مأموریت دفاعی بودند برای ضربه زدن به پایگاههایی که منشأ و مبدأ حملات تجاوزکارانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران بودند.
وزارت خارجه نامهای برای مسکوت ماندن طرح تأمین امنیت تنگه هرمز به مجلس نداده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره رویکرد وزارت خارجه به بررسی طرح اقدام راهبردی تامین امنیت و پیشرفت پایدار تنگه هرمز و خلیج فارس در مجلس و اینکه گفته شده این وزارت خانه در نامهای از مجلس خواسته طرح را مسکوت گذارد، گفت: چنین نامهای را وزارت امور خارجه ارسال نکرده است. ما به تصمیمها و روندهایی که در مجلس محترم شورای اسلامی شروع میشود، ادامه پیدا میکند و درباره آن بحث میشود، احترام میگذاریم.
بقائی ادامه داد: جایگاه مجلس در قانون اساسی روشن است و وزارت امور خارجه هم خود را مکلف میداند در روندهای مربوط به قانونگذاری، همه نوع همکاری لازم را با مجلس انجام دهد. هر کجا که لازم است، دیدگاهها و نقطهنظرات کارشناسیمان را اعلام میکنیم. در مورد این طرح هم نقطهنظرات خود را اعلام کردهایم.
وی خاطرنشان کرد: در رابطه با مباحث مرتبط با حقوق حاکمیت ایران در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان، ما از قبل قوانینی داریم و وزارت امور خارجه در دیدگاههایی که مطرح کرده، همواره هم قوانین موجود را در نظر داشته و هم تحولات روز را. در ادامه مسیر هم حتماً همکاریهای لازم را انجام خواهیم داد و هر کجا که بزرگواران مجلس لازم بود از ما نظر بخواهند، حتماً دیدگاهمان را مطرح خواهیم کرد.
پیچیدگی موضوع و مداخلات بازیگران روند تفاهم ایران و عمان را زمانبر کرده است
سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به پرسشی در خصوص بحث تنگه هرمز و مذاکراتی که بین ایران و عمان در جریان است، آقای وزیر گفتند که احتمالاً بهزودی این مذاکرات به نتیجه میرسد. شما هم از تدوین، در واقع، نقشه راه بین دو کشور خبر دادید و گفتید که روی بیانیه مشترک کار میشود. میخواهم ببینم آیا مانعی در خصوص بحث بیانیه مشترک ایجاد شده که تاکنون به طول انجامیده است؟» گفت: من نقشه راه را نگفتم؛ گفتم نقشه، بله، نقشه مسیر تردد. در مورد نقشه مسیر تردد تفاهم شده، ولی خب ما قرار بود و قرار هست که تفاهم را در قالب یک بسته نهایی کنیم؛ نقشه بهعلاوه بیانیه مشترک. این سؤال زیاد مطرح میشود که چرا این روند اینقدر طولانی شده و سرانجام چه زمانی به نتیجه میرسد. من سه عامل عمده را خدمتتان عرض میکنم که چرا این روند همچنان ادامه دارد.
وی ادامه داد: یک، به خاطر پیچیدگی موضوع. در نظر داشته باشید که ناامنی تنگه هرمز بر ما، بر منطقه و بر کل جهان تحمیل شد. دلیلش هم اقدام نظامی غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است. موضوع بسیار پیچیده است. شما برای اولین بار میخواهید سازوکاری را تدوین بکنید که هم حاکمیت و حقوق حاکمیت دو دولت ساحلی را تأمین بکند و هم تردد ایمن کشتیهای تجاری در این آبراه را فراهم بکند.
بقائی خاطرنشان کرد: نکته دیگر، تعدد بازیگرانی است که در این روند سعی میکنند اثرگذاری بکنند و شاید مهمتر از این دو، تلاش برخی طرفهای بدسگالی است که نشان دادند هیچوقت به صلح و امنیت منطقه بها نمیدهند و اساساً دوست دارند که منطقه ما همیشه در حالت کشمکش و آشوب باشد. این سه عامل باعث شده که این روند یک مقدار زمانبر بشود. ولی اگر همه اینها را در نظر بگیرید، با توجه به اینکه اصل این داستان از نوع اسفند ۱۴۰۴ شروع شد، ما چه روزهای بسیار پرحادثهای را پشت سر گذاشتیم؛ دفاع حماسی ایرانیان از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینیشان و بعد روندی که منجر شد به ۲۸ خردادماه و قرار بود که تفاهم خردادماه شروعی باشد برای کاهش تنش. متأسفانه باز در آنجا هم آمریکا پیمانشکنی کرد، تنها بعد از ۲۰ روز از شروع روند اجرایی شدن یادداشت تفاهم.
وی گفت: گفتوگوها بین ایران و عمان با جدیت ادامه دارد. در مورد متن بیانیه مشترک، دیدگاهها تبادل میشود و هر دو طرف تا اینجای کار نشان دادند که مصمم هستند برای تدوین سازوکاری که تأمینکننده مصالح و نگرانیهای هر دو طرف باشد و همزمان ملاحظات مربوط به کشتیرانی بینالمللی را هم تأمین بکند.
مهلت ۶۰ روه مربوط به مذاکراتی بود که شروع نشدهاست
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در خصوص پایان مهلت ۶۰ روزه ذکرشده ذیل تفاهمنامه اسلامآباد، برنامههای ایران برای مواجهه با تهدیدات امنیتی و همچنین مسیرهای دیپلماتیک مدنظر جهت تقویت روابط با همسایگان تصریح کرد: ما در متن تفاهم موضوعی تحت عنوان مهلت ۶۰ روزه نداریم. اساساً بارها ثابت شده است که جمهوری اسلامی ایران طرفی نیست که تحت فشار، اولتیماتوم و مهلت زمانی سیاستهای خود را تنظیم کند. ما بر اساس منافع ملی و ارزیابیهای خود از آنچه تامینکننده و تضمینکننده منافع و امنیت ملی است تصمیمگیری میکنیم.
وی ادامه داد: آنچه در تفاهم آمده بود، که در حال حاضر به دلیل نقضهای فاحش آمریکا، وضعیت اجرای آن کاملاً روشن و غیرفعال است، پیشبینی کرده بود که طی یک دوره زمانی ۶۰ روزه درباره دو موضوع «رفع تحریم» و «موضوع هستهای» گفتگو شود و اگر طی این ۶۰ روز به نتیجه نرسیدیم، تمدید شود. مذاکره هرگز شروع نشد، به این دلیل که آمریکا تنها چند هفته پس از امضای یادداشت تفاهم در ۲۸ خرداد، دست به نقض فاحش و گسترده متن آن زد و لذا اساساً بحث ۶۰ روزه هم دیگر موضوعیت ندارد.
بقائی خاطر نشان کرد: نیروهای مسلح ما با چشم باز و هوشیاری کامل مراقب هر تحرکی هستند. تحکیم روابط با کشورهای مختلف بخشی از وظایف وزارت امور خارجه است؛ ما این موضوع را در دستور کار داریم، با تمامی کشورهای منطقه و سایر جهات ذیربط در ارتباط هستیم و وظایف روزمره خود را انجام میدهیم.
خبر نشست محرمانه ایران و آمریکا در اربیل کاملاً ساختگی است / هیئت مذاکرهکننده مورد اعتماد کامل همه ارکان نظام و بخشهای دفاعی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی درباره ادعای یک رسانه آمریکایی مبنی بر ارتباط غیررسمی واشنگتن با سپاه پاسداران از طریق اقلیم کردستان عراق جهت اطمینان از حمایت نیروهای مسلح از روند مذاکرات، و همچنین صحتوسقم خبر برگزاری نشست محرمانه میان ایران و آمریکا در اربیل تصریح کرد: خبر برگزاری نشست محرمانه میان ایران و آمریکا در اربیال کاملاً ساختگی است. خبری هم که اشاره شد از شگردهای رسانهای و عملیات روانی برای ایجاد اختلاف میان ارکان تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران است و تردید نکنید که چنین رفتارهایی از روی استیصال انجام میشود.
وی ادامه داد: در این شش ماه به خوبی نشان داده شد که انسجام و همدلی میان بخشهای ذیصلاح در جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با موضوع صلح و جنگ بیسابقه است. هیئت مذاکرهکننده الحمدالله مورد اعتماد کامل همه ارکان نظام، از جمله بخشهای دفاعی کشور قرار دارد و از این بابت خدا را شاکریم.
بقائی گفت: قطعاً هر تصمیمی که اتخاذ شود، از جمله در رابطه با مذاکره و گفتگو، حتماً با لحاظ دیدگاهها و ملاحظات تمامی بخشهای نظام صورت میگیرد. ثابت شده است که تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران فرآیندی نهادی دارد و این نهادها هستند که با در نظر گرفتن همه ملاحظات و مباحث مرتبط با موضوعات سیاست خارجی، بهترین تصمیم را اتخاذ میکنند.
طرف بحرینی را به مطالعه قطعنامه ۲۷۸ شورای امنیت و گزارش ۹۷۷۲ دبیرکل سازمان ملل ارجاع میدهم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی درباره نامه اعتراضآمیز اخیر بحرین به سازمان ملل متحد پیرامون توییت دهم مردادماه سخنگوی وزارت امور خارجه، که در آن به احترام به حاکمیت ملی کشورهای منطقه، حتی حکومتهای نوپای جداشده از خاک ایران اشاره شده بود، و مطالبه منامه برای احترام به حاکمیت این کشور اظهار داشت: هفته گذشته ۲۳ مرداد بود؛ سالگرد ۲۳ مرداد ۱۳۵۰. البته هر زمان فردی در مورد ۲۳ مرداد با من صحبت میکند، من میگویم دو تاریخ دیگر یعنی ۲۴ و ۲۸ اردیبهشت ۱۳۴۹ را نیز در نظر داشته باشند. این نکته را به عنوان مقدمه عرض کردم. اما در پاسخ به سوال شما، من در آن توییت به نام هیچ کشوری اشاره نکردم؛ حال اگر کشوری خودش را مخاطب آن توییت فرض کرده، بحث دیگری است.
وی در ادامه تاکید کرد: من نمیخواهم خیلی وارد این موضوع بشوم و باز هم همان موضع همیشگی را تکرار میکنم که ما به حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی همه کشورهای منطقه احترام میگذاریم؛ حتی همان کشوری که خودش را مخاطب آن توییت فرض کرده است. اما برای یادآوری تحولات تاریخی، هم به طرف بحرینی و هم به تاریخنگاران خودمان و منطقه خاطرنشان میکنم که قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل متحد در ۱۱ مه ۱۹۷۰ تحت عنوان قطعنامه ۲۷۸ به تصویب رسید. بر اساس آن قطعنامه، تصمیمی بر مبنای گزارش دبیرکل سازمان ملل (به شماره ۹۷۷۲) برای حلوفصل اختلاف میان دو دولت وقت بریتانیا و ایران اتخاذ شد. فکر میکنم این اسناد کاملاً روشن میسازد که کل داستان از کجا شروع شده است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی افزود: با این حال مجدداً تاکید میکنم که ما بر اساس اصل حسن همجواری به حاکمیت همه کشورهای منطقه احترام میگذاریم. دلیل اصلی طرح این موضوعات، ناپایبندی برخی از کشورهای منطقه به همین اصل حسن همجواری و عدم دقتنظر در واقعیتهای تاریخی و جغرافیایی بوده است. اینکه شما در ماه مبارک رمضان خاک و امکانات خود را در اختیار دو طرف متجاوز، یعنی رژیم صهیونیستی و آمریکا، قرار دهید تا به یک کشور مسلمان و همسایه حمله کنند، آیا اصل حسن همجواری است؟ آیا احترام به کشور همسایه تلقی میشود؟
وی در پایان خاطرنشان کرد: لذا این دست اقدامات که بیشتر فرار رو به جلو است، نمیتواند باعث شود ما اتفاقاتی را که از ۹ اسفند شروع شد و متاسفانه کماکان ادامه دارد فراموش کنیم یا بخواهیم واقعیتهای تاریخی دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ میلادی را تغییر دهیم.
تحریمهای جدید احتمالی آمریکا هیچ اثری بر اراده ایران ندارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی در مورد اعلام برنامه دولت آمریکا برای اعمال تحریمهای بیسابقه علیه ایران، از جمله اعمال محاصره زمینی و اثر آن بر موضع جمهوری اسلامی ایران تصریح کرد: این اقدامات هیچ اثری بر موضع ایران ندارد. آمریکا چه از ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و چه در ۵۰ سال گذشته خودش را در دام و چرخه باطلی از جنگ، تبعیض، فشار و تحریم گرفتار کرده است.
وی ادامه داد: اگر به خاطر داشته باشید، در دوره دموکراتها نیز مفهومی تحت عنوان «تحریمهای فلجکننده» و سپس در دور نخست دولت ترامپ کارزار «فشار حداکثری» مطرح شد که خوی ضدبشری آمریکاییها را به اثبات رساند؛ داروی مردم ما را قطع کردند و هر راهی را برای اعمال فشار علیه ایران آزمودند و در نهایت نیز تا آخرین روزها به یک تجاوز نظامی غیرقانونی متوسل شدند که تا همین الان دارند پیامدهای آن را میپردازند.
بقائی افزود: از این به بعد هم مطمئن باشید با چنین روشهایی، روشهایی که قبلاً امتحان شده و نتیجهای نداشته است، قرار نیست نتیجه دیگری حاصل شود. حتماً نهتنها الان، بلکه از مدتها قبل با توجه به ارزیابیهای ما از سناریوهای مختلفی که آمریکا ممکن است به شیوههای گوناگون به وسیله آنها شرارت را علیه ایران ادامه دهد، پیشبینیهای لازم انجام شده است و قطعا جمهوری اسلامی ایران از تمامی ابزارهای خود برای مواجهه با شرایط جدید استفاده خواهد کرد.
تلاش کشورهای اروپایی برای میانجیگری امری طبیعی است اما میانجی جدیدی در تحولات مرتبط با روابط ایران و آمریکا نداریم
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به این پرسش که «برخی منابع غربی مدعی شدهاند که آمریکاییها به دنبال میانجیگری اروپا بین تهران و واشنگتن شدهاند. آیا سیگنال یا پیام جدیدی از طرف اروپاییها دریافت کردهاید؟ یا اساساً آیا اروپا میتواند مانند گذشته نقش میانجی ایفا کند یا نه؟» گفت: میانجی موضوعات مرتبط با ایران و آمریکا، پاکستان است و قطر هم تلاش میکند. اینکه برخی کشورهای اروپایی در تماسهایی که با ما دارند، دیدگاههایی را مطرح و برای به کار گرفتن مساعی جمیله خود ابراز آمادگی کنند، امر کاملاً طبیعی است؛ ولی به این معنا نیست که ما میانجی جدیدی را در تحولات مرتبط با روابط ایران و آمریکا داشته باشیم.
وی ادامه داد: اساساً مسئله ما و آمریکا بحث میانجی نیست؛ موضوع به نوع نگاه آمریکا، اشتباه محاسباتی و اصرارش بر روشها و رویکردهایی که شکستشان صدها بار تجربه شده، ولی هیئت حاکمه آمریکا کماکان اصرار دارد که همان مسیرهای تجربهشده را باز هم بیازماید. قطعاً نتیجهای غیر از موارد قبلی عایدشان نخواهد شد.