روزنامه هفت صبح نوشت:قطعا تداوم محاصره دریایی، صادرات نفت و درآمد ارزی کشور را تحت فشار قرار داده است، اما ایران همچنان راههایی برای دور زدن این محدودیتها در اختیار دارد. در مقابل کشورهای حوزه خلیج فارس نیز که وابستگی بالایی به صادرات نفت دارند با ادامه بسته ماندن تنگه هرمز تحت فشار قرار خواهند گرفت، از این رو معادله بازار نفت تحت فشار آمریکا به زیان همه کشورهای منطقه خواهد بود و حتی کشورهای غربی که عمدتا نفت خود را از خاورمیانه وارد میکنند نیز از گزند افزایش قیمت نفت در امان نخواهند بود. چراکه قیمت نفت دوباره روند صعودی پیدا کرده و به بالای ۹۱ دلار رسیده درحالی که پس از پایان جنگ به زیر ۸۰ دلار رسیده بود.
حسن مرادی، استاد دانشگاه تهران با اشاره به کاهش قابلتوجه صادرات نفت در ماههای اخیر، از ظرفیتهای جایگزین مانند صادرات ریلی به چین و عبور نفتکشها از خط ساحلی کشورهای مختلف خبر داد و گفت: «بهطور قطع، محاصره دریایی بر صادرات نفت و درآمد ارزی کشور تأثیرگذار است و باعث شده که در چند وقت اخیر، افت قابلتوجهی در صادرات نفت اتفاق بیفتد، با این حال ایران همچنان میتواند صادرات نفت را به اشکال مختلف انجام دهد. یکی از این روشها صادرات از طریق کشورهای همسایه است که دارای زیرساختهای ریلی بوده و میتوانند صادرات نفت به چین را تسهیل کننده، هرچند در سالهای گذشته چندان مرسوم نبود، اما امکان آن وجود دارد و باید در این زمینه ظرفیتسازی شود.
مرادی همچنین به استفاده از خط ساحلی کشورها اشاره کرد و گفت: «در حال حاضر، بخشی از نفتکشهای ایرانی میتوانند از خط ساحلی کشورهای ساحلی دریای عمان عبور کرده و وارد آبهای آزاد شوند و به مقصد چین، هند و یا سایر کشورها حرکت کنند. درواقع در حدود ۱۲ مایل حریم ساحلی کشورها، آمریکاییها نمیتوانند به آن تجاوز کنند. به همین دلیل، راههایی برای صادرات نفت در این مقطع وجود دارد و ایران هم در حال حاضر از این روشها استفاده میکند.
ذخیرهسازی روی آب و حفظ سلامت چاهها
مرادی با اشاره به اقدامات ایران برای مدیریت چاههای نفت، اظهار داشت: «در حال حاضر، ایران در زمینه کنترل چاههای نفت تلاش میکند که کمترین آسیب به این چاهها وارد شود. بخشی از نفتی که ایران تولید میکند، در مخازن ذخیرهسازی میشود و همین مسئله منجر میشود که امکان مدیریت نفت برای زمان بیشتری وجود داشته باشد. از طرف دیگر، بخشی از نفت تولیدی ایران در داخل نفتکشها روی آب ذخیره میشود و این موضوع منجر میشود که سلامت چاههای نفت تا حدودی حفظ شو.
صادرات نفت کشورهای عربی در چهار ماهه نخست ۱۴۰۵ زیر ذرهبین
عربستان سعودی بهعنوان بزرگترین صادرکننده نفت اوپک، در چهار ماهه نخست ۱۴۰۵ با کاهش قابلتوجه صادرات از پایانههای شرقی خود (راس تنوره و جبیل) مواجه شده است. بر اساس برآوردهای اولیه، صادرات نفت از این پایانهها که معمولاً حدود ۱۰میلیون بشکه در روز است، در این دوره بهطور میانگین به حدود ۳.۵ تا ۴میلیون بشکه در روز کاهش یافته است.
دلیل اصلی این کاهش، بسته شدن تنگه هرمز و ناتوانی نفتکشها در عبور از این مسیر و همچنین بابالمندب است. عربستان برای جبران بخشی از این کاهش، صادرات خود را از طریق کانال سوئز و خطوط لولههای زمینی افزایش داده است، اما این مسیرها ظرفیت محدودی دارند و هزینههای حملونقل را بهطور قابلتوجهی افزایش دادهاند. همچنین، کاهش صادرات نفت خام، به کاهش تولید در صنایع پاییندستی و کاهش صادرات فرآوردههای نفتی منجر شده است.
امارات متحده عربی که بخش بزرگی از صادرات نفت خود را از طریق بندر فجیره (واقع در دریای عمان) و از مسیر تنگه هرمز انجام میداد، در این چهار ماهه با کاهش شدید صادرات مواجه شده است. صادرات نفت امارات که پیش از جنگ حدود ۲.۵ تا ۳میلیون بشکه در روز بود، در این دوره به حدود ۱.۵میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. بندر فجیره که بهعنوان تنها روزنه صادرات امارات در خارج از تنگه هرمز محسوب میشود، با محدودیت ظرفیت مواجه است و نمیتواند پاسخگوی حجم کامل صادرات باشد. علاوه بر این، افزایش هزینههای بیمه و حملونقل، صادرات امارات را گرانتر کرده و قدرت رقابتی آن را کاهش داده است.