لعیا نورانی زنوز

ارومیه/خبرنگار اطلاعات: نخستین همایش «روز ملی سیب» در ارومیه در حالی برگزار شد که مسئولان و فعالان بخش کشاورزی و اقتصادی آذربایجان‌غربی، تکمیل زنجیره تولید، توسعه صنایع تبدیلی، برندسازی، رفع موانع صادرات و مدیریت مصرف آب را مهم‌ترین الزامات تبدیل ظرفیت کم‌نظیر سیب استان به ارزش افزوده و درآمد پایدار اعلام کردند.
آذربایجان‌غربی به عنوان قطب اصلی تولید سیب کشور، سالانه بین یک تا ۱.۴میلیون تن از این محصول را تولید می‌کند؛ ظرفیتی که بخش قابل توجهی از معیشت کشاورزان و فعالان حوزه‌های بسته‌بندی، سردخانه، حمل‌ونقل و صادرات به آن وابسته است. با این حال، فاصله میان ظرفیت تولید و میزان صادرات، مشکلات تعهدات ارزی، هزینه‌های حمل‌ونقل، محدودیت برخی مسیرهای تجاری و ضرورت توسعه سورتینگ و بسته‌بندی، از مهم‌ترین چالش‌هایی محسوب می شودکه در نخستین همایش روز ملی سیب در این استان مورد تأکید قرار گرفت.
رئیس اتاق بازرگانی ارومیه، در سخنانی در این همایش با تأکید بر ظرفیت‌های کشاورزی و تجاری آذربایجان‌غربی، گفت: توسعه زیرساخت‌های جاده‌ای، ریلی و گمرکی باید همزمان با توسعه تولید کشاورزی دنبال شود.
قاسم کریمی با اشاره به نقش بخش‌کشاورزی در اقتصاد استان گفت: بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، حدود ۴۰درصد اقتصاد آذربایجان‌غربی به کشاورزی وابسته است و تصمیمات این حوزه مستقیماً بر اشتغال، درآمد خانوارها و رفاه اجتماعی بخش بزرگی از جامعه اثر می‌گذارد.وی تأکید کرد: ظرفیت تولید زمانی می‌تواند به ارزش اقتصادی پایدار تبدیل شود که زیرساخت‌های حمل‌ونقل، فرآوری، صادرات و دسترسی به بازارهای هدف نیز فراهم باشد.
 تولید سیب امسال ۲۵ درصد افزایش یافته است
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی  نیز از افزایش ۲۵درصدی تولید سیب استان در سال جاری خبر داد و گفت: این افزایش در شرایطی رخ داده که استان با خشکسالی و محدودیت منابع آبی مواجه بوده است.
محمدرضا اصغری، پیش‌بینی کرد تولید سیب آذربایجان‌غربی در سال جاری از ۱.۴میلیون تن فراتر رود.رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان‌غربی همچنین از ظرفیت حدود ۱.۹میلیون تنی صنایع فرآوری محصولات کشاورزی استان خبر داد و گفت ظرفیت سورت و بسته‌بندی نیز حدود ۴۰۰هزار تن است؛ ظرفیتی که می‌تواند علاوه بر محصولات استان، بخشی از محصولات سایر استان‌ها را نیز جذب و وارد چرخه بسته‌بندی و بازار کند.
اصغری همچنین از اجرای  ۲۰هزار هکتار سامانه‌های نوین آبیاری در استان خبر داد و گفت: آذربایجان‌غربی در این حوزه به رتبه نخست کشور دست یافته است.
سیب باید در اولویت نخست استان قرار گیرد
همچنین رضا رحمانی، استاندار آذربایجان‌غربی،  با تأکید بر اینکه موضوع سیب باید در اولویت استان قرار گیرد، گفت: آذربایجان‌غربی با فاصله قابل توجه رتبه نخست تولید سیب کشور را دارد و «سیب ارومیه» نیز در سازمان جهانی مالکیت فکری(WIPO) ثبت شده است .
وی با اشاره به مشکلات حمل‌ونقل دریایی به هند و برخی دیگر از مقاصد صادراتی، خواستار ورود دولت و وزارت جهاد کشاورزی برای رفع این موانع شد و تاکید کرد:البته بخش خصوصی راهکارهای مختلفی برای حل این مشکل ارائه کرده است.
وی سفر اخیر خود به ترکیه و دریافت مجوز واردات محصولات کشاورزی و صنعتی از ۴ استان همسایه این کشور را یک فرصت مهم صادراتی دانست و گفت: اتاق بازرگانی باید محور پیگیری این ظرفیت‌ها باشد.
رحمانی همچنین به تفاهم‌نامه‌های اوراسیا و تخفیف‌های تعرفه‌ای اشاره کرد و افزود: پارسال با کشورهای فیلیپین، ویتنام و عمان تفاهم‌نامه‌هایی امضا و مجوز واردات سیب ایرانی در سایت‌های رسمی این کشورها ثبت شد.
صادرات ۹۰هزار تن سیب از ابتدای سال
مدیرکل دفتر امور میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی، هم گفت: از ابتدای سال جاری تاکنون حدود ۹۰هزار تن سیب به ارزش ۳۶میلیون دلار صادر شده است.
داریوش سالم‌پور از جهش صادرات سیب ایران به ترکیه خبر داد و افزود: صادرات این محصول به ترکیه از ۴۶تن در سال گذشته به ۳۰۰۰ تن در سال جاری رسیده است که رشدی ۶۵برابری را نشان می‌دهد.وی با اشاره به این که بخش قابل توجهی از صادرات اخیر مربوط به ارقام میان‌رس و زودرس بوده است، افزود: در مدت مشابه سال گذشته ۲۰۳ هزار تن سیب به ارزش بیش از ۸۰ میلیون دلار صادر شده بود که کاهش صادرات در مقطع کنونی نیازمند آسیب‌شناسی و برنامه‌ریزی برای بازارهای جدید است.
سالم‌پور از پاکستان، ترکمنستان، سوریه، ازبکستان، عمان، تاجیکستان، لیبی و ترکیه به عنوان کشورهایی یادکرد که افزایش واردات سیب از ایران را تجربه کرده‌اند.مدیرکل دفتر امور میوه‌های سردسیری و خشک وزارت جهاد کشاورزی، ایران را با تولید سالانه ۴.۲ تا ۴.۴ میلیون تن سیب، از کشورهای پیشرو جهان در تولید این محصول دانست و گفت: آذربایجان‌غربی با تولید سالانه یک تا ۱.۴ میلیون تن، قطب اصلی تولید سیب کشور است.سالم‌پور با اشاره به روند صادرات در سال‌های گذشته افزود: صادرات سیب از حدود ۴۰۰ هزار تن در سال ۱۳۹۷ به ۹۸۵ هزار تن در سال ۱۴۰۰ رسید و در سال ۱۴۰۳ نیز حدود ۹۰۰ هزار تن بود، اما این میزان در سال گذشته به ۵۱۰ هزار تن کاهش یافت.
 صادرکننده واقعی را از میدان خارج نکنید
رئیس کارگروه تجارت و دیپلماسی تجاری اتاق بازرگانی ایران  نیز با اشاره به تولید بیش از ۱.۴ میلیون تن سیب در آذربایجان‌غربی، گفت: بخش قابل توجهی از معیشت مردم استان به این محصول وابسته است.
جعفر نیکزاد، کاهش صادرات سیب را مورد توجه قرار داد و گفت: تعهدات ارزی، مشکلات بانکی و پیچیدگی بازگشت ارز از جمله موانعی هستند که فعالیت صادرکنندگان را دشوار کرده‌اند.
وی خواستار اصلاح تعهدات ارزی برای محصولات کشاورزی و توجه ویژه مجلس به این موضوع در برنامه و بودجه سال ۱۴۰۵ شد و تأکید کرد: میدان را به صادرکننده واقعی بسپارید؛ ما با تمام توان برای ایران تولید و صادرات می‌کنیم.
 خطر از دست رفتن بازارهای صادراتی سیب ایران
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ایران هم با اشاره به تولید سالانه حدود ۴ میلیون تن سیب در کشور و صادرات حدود ۹۰۰ هزار تن از این محصول، نسبت به تداوم مشکلات صادرات و خطر از دست رفتن بازارهای صادراتی سیب ایران هشدار داد.
اسحاق بندانی با بیان اینکه شرایط منطقه‌ای، محدودیت‌ها و مشکلات مسیرهای دریایی، نفس صادرات محصولات کشاورزی را گرفته است، افزود: اگر برای رفع این مشکلات چاره‌اندیشی نشود، بار دیگر شاهد انباشت سیب در کنار جاده‌ها و مراکز تولید خواهیم بود.وی افزود: سیاست‌های ارزی در قبال صادرکنندگان محصولات کشاورزی باید با محصولات پتروشیمی و کالاهایی که از انرژی استفاده می‌کنند متفاوت باشد، چراکه صادرات محصولات کشاورزی شرایط و الزامات خاص خود را دارد.
بندانی افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل سیب به بازارهایی مانند هند و مرسین را از دیگر چالش‌های صادرکنندگان اعلام کرد و گفت: افزایش هزینه حمل‌ونقل با توجه به رشد نرخ ارز، فشار مضاعفی بر صادرات سیب وارد کرده است. از یک سو باید از بازارهای صادراتی گذشته صیانت کرده و از سوی دیگر با رفع موانع و شکستن بن‌بست‌های موجود، بازارهای جدیدی برای صادرات سیب ایران ایجاد کنیم.رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی ایران همچنین بر ضرورت حمایت مالی از صادرکنندگان تأکید کرد و گفت: شبکه بانکی کشور باید یک خط اعتباری مشخص برای صادرکنندگان در نظر بگیرد تا فعالان این بخش بتوانند با تأمین مالی مناسب، صادرات محصولات کشاورزی را ادامه دهند.
مساله فقط تولید نیست
مجموع مباحث مطرح‌شده در نخستین همایش روز ملی سیب در ارومیه نشان داد که مساله سیب آذربایجان‌غربی دیگر صرفاً موضوع تولید یک محصول کشاورزی نیست؛ بلکه به مجموعه‌ای از مسائل اقتصادی، تجاری، صنعتی و زیست‌محیطی گره خورده است.به نظر می‌رسد پیام مشترک سخنرانان این همایش، عبور از نگاه صرفاً تولیدمحور و حرکت به سمت تکمیل زنجیره تولید تا بازار، توسعه صنایع تبدیلی، سورتینگ و بسته‌بندی، برندسازی، دیپلماسی تجاری، کاهش مصرف آب و ایجاد مسیرهای پایدار صادراتی است؛ مسیری که می‌تواند ظرفیت گسترده سیب آذربایجان‌غربی را از یک محصول پرحجم کشاورزی به یک زنجیره اقتصادی با ارزش افزوده بیشتر تبدیل کند.