تابناک نوشت: ترکیه عملاً وارد مرحله جدیدی از حمایت نظامی از عربستان در برابر حملات انصارالله یمن در قالب پیمان مکه شده است؛ اما آنچه تاکنون از سوی آنکارا انجام شده، بیشتر ماهیت دفاعی، فنی و اطلاعاتی دارد و نه اعزام گسترده نیروهای رزمی به یمن.
ترکیه سامانه‌های دفاع هوایی، تجهیزات نظامی، اپراتورهای پهپاد، اطلاعات و شناسایی و پشتیبانی لجستیکی در اختیار عربستان قرار داده است؛ اقدامی که در چارچوب «پیمان دفاعی مکه» میان ترکیه، عربستان و پاکستان انجام می‌شود.
ترکیه دقیقاً چه کمکی به عربستان می‌کند؟
حمایت ترکیه از عربستان تاکنون عمدتاً در حوزه‌هایی انجام شده که می‌توان آنها را دفاعی و فنی توصیف کرد. این حمایت شامل تجهیزات نظامی، سامانه‌های دفاع هوایی، اشتراک‌گذاری اطلاعات، اپراتورهای پهپاد، اطلاعات، مراقبت و شناسایی، کمک‌های لجستیکی و پشتیبانی از برنامه‌ریزی راهبردی و عملیاتی است.
یک مقام ترکیه‌ای به رویترز گفته است که در حال حاضر حمایت آنکارا شامل تجهیزات نظامی، اطلاعات و سامانه‌های تسلیحاتی است و تاکنون استقرار دیگری از نیروهای ترکیه در چارچوب این ائتلاف انجام نشده است.
بنابراین، اگرچه ترکیه اکنون در کنار عربستان قرار گرفته است، اما این حضور را نمی‌توان در شرایط فعلی به معنای ورود مستقیم ارتش ترکیه به جنگ زمینی یمن دانست.
«پیمان مکه» چگونه ترکیه را وارد معادله کرد؟
ترکیه، عربستان و پاکستان در ماه اوت «توافق دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود.
این پیمان اکنون برای نخستین بار در پی حملات انصارالله به اهدافی در عربستان وارد مرحله اجرایی شده است. سه کشور روز دوشنبه اعلام کردند که برای اجرای تعهدات دفاع جمعی و فراهم کردن امکان استقرار سریع نیروها و توانمندی‌های نظامی در عربستان اقدام خواهند کرد.
البته باید توجه داشت پارلمان ترکیه هنوز پیمان را تصویب نکرده است. به همین دلیل، در شرایط فعلی بخش عمده حمایت ترکیه در قالب توانمندی‌های نظامی و فنی، و نه اعزام گسترده نیروی زمینی، دنبال می‌شود.
آیا ترکیه نیرو به یمن می‌فرستد؟
تمرکز فعلی آنکارا بر تقویت توان دفاعی عربستان است؛ از جمله دفاع هوایی، پهپاد، اطلاعات و شناسایی و پشتیبانی لجستیکی.
از سوی دیگر، برنامه نظامی عربستان علیه انصارالله نیز ظاهراً به گونه‌ای طراحی شده که بخش اصلی عملیات زمینی را نیروهای یمنی مورد حمایت ریاض انجام دهند و نیروی هوایی عربستان از آنها پشتیبانی کند.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که عربستان گزینه‌هایی همچون پیشروی در امتداد ساحل دریای سرخ برای تأمین امنیت مسیر کشتیرانی یا انجام عملیات در چند جبهه را بررسی می‌کند.
بنابراین، دست‌کم در مرحله فعلی، ترکیه می‌تواند بدون ورود مستقیم به خاک یمن، نقش مهمی در پشتیبانی از عملیات عربستان ایفا کند.
نقش پهپادها و پدافند هوایی ترکیه چیست؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های کمک ترکیه، حوزه پهپاد و دفاع هوایی است. انصارالله یمن طی سال‌های گذشته توان قابل توجهی در استفاده از پهپادها و موشک‌ها به دست آورده و در دور جدید درگیری‌ها نیز حملات موشکی و پهپادی علیه اهدافی در عربستان گزارش شده است. در چنین شرایطی، تقویت توان کشف، رهگیری و مقابله با این حملات برای ریاض اهمیت ویژه‌ای دارد.
یک مقام آمریکایی مطلع از روند کمک‌ها به رویترز گفته است که حمایت ترکیه شامل اپراتورهای پهپاد، کمک برای بهبود اقدامات دفاعی، اطلاعات و شناسایی و پشتیبانی از برنامه‌ریزی راهبردی و لجستیک است.
به این ترتیب، یکی از مهم‌ترین کارکردهای حضور ترکیه می‌تواند کاهش آسیب‌پذیری عربستان در برابر حملات پهپادی و موشکی انصارالله باشد.
چرا باب‌المندب اهمیت دارد؟
همزمان با فعال شدن پیمان دفاعی مکه، تحولات میدانی در جنوب غرب یمن نیز شدت گرفته است. نیروهای دولت یمن با پشتیبانی هوایی ائتلاف تحت رهبری عربستان عملیات جدیدی را برای بازپس‌گیری مناطق راهبردی اطراف تنگه باب‌المندب آغاز کرده‌اند. این تنگه یکی از مهم‌ترین مسیرهای کشتیرانی جهان است و ارتباط دریای سرخ با خلیج عدن را برقرار می‌کند.
گزارش‌های اخیر از پیشروی نیروهای مورد حمایت عربستان در اطراف باب‌المندب حکایت دارد؛ در مقابل، انصارالله نیز حملات موشکی و پهپادی علیه اهدافی در عربستان انجام داده است.
در چنین شرایطی، امنیت باب‌المندب تنها یک موضوع مربوط به جنگ داخلی یمن نیست و مستقیماً با امنیت کشتیرانی و انتقال انرژی در دریای سرخ ارتباط دارد.
آیا شاهد حضور مستقیم ترکیه در جنگ خواهیم بود؟
سطح فعلی مشارکت ترکیه لزوماً سقف نقش این کشور نیست. اگر پارلمان ترکیه پیمان دفاعی مکه را تصویب کند، زمینه حقوقی برای افزایش سطح همکاری نظامی فراهم‌تر خواهد شد. با این حال، اینکه این افزایش حمایت الزاماً به معنای اعزام نیروهای رزمی ترکیه به داخل یمن باشد، هنوز مشخص نیست.
در حال حاضر، شواهد موجود بیشتر از الگویی حکایت دارد که در آن ترکیه توان دفاعی و فنی عربستان را تقویت می‌کند، در حالی که نیروهای یمنی مورد حمایت ریاض، عملیات زمینی را انجام می‌دهند.
ورود ترکیه، حتی در سطح دفاعی و فنی، یک تحول مهم در معادلات جنگ یمن محسوب می‌شود. تا پیش از فعال شدن پیمان مکه، عربستان در عملیات خود علیه انصارالله عمدتاً بر نیروهای یمنی متحد خود و توان هوایی و نظامی خودش تکیه داشت. اکنون ترکیه و پاکستان نیز در قالب یک چارچوب دفاعی جدید در کنار ریاض قرار گرفته‌اند.
این تحول می‌تواند سه پیامد مهم داشته باشد. نخست افزایش توان دفاعی عربستان است. سامانه‌های پدافندی، پهپاد، اطلاعات و شناسایی می‌تواند توان ریاض برای مقابله با حملات انصارالله را افزایش دهد.
دوم؛ افزایش اهمیت باب‌المندب است. عملیات جدید نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان مستقیماً با تلاش برای تأمین امنیت مسیر کشتیرانی دریای سرخ مرتبط است.
سوم؛ تغییر در ساختار ائتلاف‌های منطقه‌ای است. فعال شدن پیمان مکه نشان می‌دهد ترکیه و پاکستان در حال ایجاد یک چارچوب امنیتی جدید با عربستان هستند؛ چارچوبی که در صورت گسترش درگیری می‌تواند نقش بیشتری در تحولات منطقه پیدا کند.
ترکیه اکنون به عربستان تجهیزات نظامی، سامانه‌های دفاع هوایی، اطلاعات و شناسایی، اپراتورهای پهپاد و پشتیبانی فنی و لجستیکی ارائه می‌کند و در ائتلاف تأمین امنیت کشتیرانی در دریای سرخ نیز مشارکت دارد؛ بنابراین می‌توان گفت آنکارا وارد مرحله‌ای از مشارکت نظامی غیرمستقیم در درگیری عربستان و انصارالله شده است؛ اما هنوز نشانه‌ای از ورود مستقیم و گسترده ارتش ترکیه به جنگ یمن وجود ندارد.
تصمیم پارلمان ترکیه درباره پیمان دفاعی مکه و سطح عملیات نظامی عربستان در یمن دو موضوع تعیین کننده برای ترکیه خواهد بود. اگر درگیری در اطراف باب‌المندب و حملات انصارالله به خاک عربستان تشدید شود، ممکن است فشار برای افزایش نقش ترکیه نیز بیشتر شود.