گروه شهرستان‌ها: زندگی عشایری با کوچ و جابه جایی گره خورده است و در این میان، مدرسه نیز باید بتواند خود را با این سبک زندگی هماهنگ کند، با این حال، در چهارمحال و بختیاری، جانمایی برخی مدارس عشایری و محدودیت مدارس سیار و همراه، گاهی مسیر تحصیل را برای دانش‌آموزان عشایر دشوار می‌کند، موضوعی که توجه بیشتر به نیازهای آموزشی این جامعه و بازنگری در شیوه استقرار مدارس را ضروری می کند.
برای بسیاری از کودکان عشایری، مدرسه فقط یک ساختمان با دیوار و نیمکت نیست،بلکه مدرسه باید بتواند خود را با کوچ، جابه جایی و سبک زندگی خانواده‌ای همراه کند که مسیر زندگی‌اش با ایل و طبیعت گره خورده است، با این حال، در چهارمحال و بختیاری چالش مدارس عشایری فقط به کمبود امکانات محدود نمی‌شود، گاهی مساله از جایی آغاز می‌شود که مدرسه در نقطه‌ای جانمایی شده است که با مسیر زندگی و کوچ دانش‌آموزان همخوانی ندارد و مدرسه عشایری در عمل، آن‌گونه که باید، همراه عشایر نیست و در روستا دایر شده است.
کودکی که صبح به جای قدم گذاشتن در مسیر مدرسه، باید دغدغه فاصله، جابه جایی و دسترسی به کلاس درس را داشته باشد، چگونه می‌تواند با خیال آسوده از حق طبیعی خود برای تحصیل سخن بگوید؟ وقتی کوچ آغاز می‌شود و مدرسه در همان نقطه باقی می‌ماند، گویی میان چرخ زندگی عشایر و نظام آموزشی فاصله‌ای شکل می‌گیرد، فاصله‌ای که هزینه آن را نه آمار و گزارش‌ها، بلکه کودکانی می‌پردازند که برای ادامه تحصیل با دشواری‌های بیشتری روبرو می‌شوند.
مدارس سیار و مدارس همراه عشایر قرار است پاسخ نظام آموزشی به همین سبک زندگی متفاوت باشند، اما اگر مدرسه نتواند همراه دانش‌آموز کوچ کند یا جانمایی مدارس ثابت متناسب با محل استقرار و مسیر کوچ نباشد، عدالت آموزشی برای بخشی از کودکان عشایری به شعاری دور از واقعیت تبدیل می‌شود، موضوعی که ضرورت بازنگری در جانمایی مدارس، تقویت مدارس سیار و طراحی راهکارهایی متناسب با تقویم کوچ عشایر را بیش از گذشته برجسته می‌کند، زیرا کوچ نباید به معنای از دست رفتن فرصت تحصیل از زندگی یک کودک باشد.
آموزش و پرورش ، همراه عشایر نیست
نوید غریب‌شاهی، مدیر روابط‌عمومی اداره‌کل امور عشایر چهارمحال و بختیاری درباره چالش‌های مدارس عشایری در این استان، اظهار داشت: آموزش و پرورش عشایر، همراه عشایر نیست، مدارسی که به نام مدارس عشایری ساخته شده‌اند، در مناطق روستایی هستند، بنابراین پدر باید فرآیند کوچ را بدون مادر و دانش‌آموز طی کند تا دانش‌آموز بتواند به تحصیل ادامه دهد.
وی افزود: جانمایی مدارس عشایری طبق اساسنامه به درستی انجام نشده است، برای مثال در مناطقی مانند دیناران و میانکوه در شهرستان اردل که بیشترین میزان جامعه عشایری را به خود اختصاص داده‌اند، فاقد مدرسه عشایری است، در حالی که در روستاهای منطقه مشایخ و لردگان تعداد زیادی مدرسه عشایری وجود دارد.
غریب‌شاهی با تاکید بر این که مدارس عشایری باید در چادر و همراه با کوچ عشایر باشند، گفت: تعدادی مدرسه عشایری سیار در منطقه بازفت شهرستان کوهرنگ وجود دارد، اما کافی نیست. از طرفی،مدارسی که در روستاها واقع شده است، نباید به عنوان مدارس عشایری نامگذاری شود، چون بیشتر دانش‌آموزانی که در این مدارس تحصیل می‌کنند، جزو جامعه عشایری نیستند و شمار دانش‌آموزان عشایری در این مدارس محدود است، برای مثال در مدرسه عشایری روستای آب‌چنار فقط ۳دانش‌آموز از آمار ۸۵دانش‌آموز عشایر مشغول تحصیلند.
نماینده عشایر چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه خانواده عشایری باید در زمان کوچ در کنار یکدیگر باشند، توضیح داد: زمانی که جانمایی مدارس عشایری به درستی انجام نشود، مادر برای تحصیل فرزند از کوچ جدا و فرزند نیز از محبت پدر محروم می‌شود و به این ترتیب وظیفه سنگینی بر دوش مادر می‌افتد، همچنین زمان آغاز و تعطیلی مدارس با کوچ یکسان نیست و این تداخل زمانی به اقتصاد عشایر نیز ضربه می‌زند.
وی تاکید کرد: اولین هنرستان عشایری در منطقه بارز و شوارز چهارمحال و بختیاری دایر شده است، اما بیشتر مدارس عشایری در مقطع ابتدایی و راهنمایی هستند و عمده دانش‌آموزان عشایری در مقطع متوسطه دوم در مدارس شبانه‌روزی تحصیل می‌کنند.
پوشش تحصیلی مطلوب است
از سوی دیگر، رئیس اداره آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری نظر دیگری دارد. بهمن احمدی بابادی در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به آمار مدارس عشایری استان، اظهار داشت: ۱۰۵مدرسه در مقطع ابتدایی، ۲۵مدرسه در مقطع متوسطه اول، ۱۳مدرسه عشایری در مقطع متوسطه دوم و ۱۴هنرستان نیز در این حوزه در استان در حوزه آموزش دانش‌آموزان عشایری فعالند و جمعیت دانش‌آموزان مناطق عشایری استان ۷۹۵۲دانش‌آموز است.
وی تعداد مدارس سیار عشایری چهارمحال و بختیاری را ۱۶مدرسه اعلام کرد و گفت: تمامی دانش‌آموزان عشایری استان در تمامی مناطق عشایرنشین زیر پوشش قرار گرفته‌اند، البته بیشترین مدارس عشایری این استان در شهرستان لردگان در نزدیکی خوزستان واقع شده‌اند، به همین دلیل، مدارس مناطق میانکوه و دیناران از زیر نظر اداره آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری خارج شده‌اند و جزو مدارس عشایری محسوب نمی‌شوند و اداره‌کل مستقل دارند.
رئیس اداره آموزش و پرورش عشایری چهارمحال و بختیاری با بیان اینکه دانش‌آموزان عشایر میان کوچ نیز از پوشش تحصیلی در زمان کوچ برخوردار هستند، تصریح کرد: زمان آغاز و پایان مدارس با تقویم کوچ هماهنگ می‌شود.
شما چه نظری دارید؟