مریم جلیلوندفرد
بارگاه شمس تبریزی شب روز گذشته در آیینی باشکوه با حضور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، استاندار آذربایجان غربی، مسئولان محلی و جمعی از چهره‌های فرهنگی و هنری در شهر خوی گشایش یافت؛ رویدادی که مسئولان آن را گامی مهم برای تکمیل محور گردشگری ادبی ایران و معرفی ظرفیت‌های فرهنگی منطقه عنوان کردند.
به گزارش خبرنگار اطلاعات، پس از نزدیک به دو دهه از آغاز پروژه ساخت و احیای آرامگاه شمس تبریزی، این مجموعه فرهنگی در خوی به بهره‌برداری رسید؛ مجموعه‌ای که با توجه به جایگاه شمس تبریزی در تاریخ عرفان ایران و پیوند عمیق او با مولانا، می‌تواند به یکی از قطب‌های گردشگری فرهنگی کشور تبدیل شود.
همزمان با این مراسم، آرامگاه شمس تبریزی با شماره ۳۴۵۹۴ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد. این اثر فرهنگی در شهر خوی، بلوار شمس تبریزی، با معیارهای ۶و ۱۰ ثبت ملی شده است.
مجموعه بارگاه شمس تبریزی در زمینی به وسعت ۷ هزار متر مربع ساخته شده و شامل گنبدخانه، کتابخانه‌ای با ۸ هزار جلد کتاب و فضاهای پژوهشی است. ثبت ملی این مجموعه، گامی مهم در مسیر حفاظت، معرفی و بهره‌برداری فرهنگی از این میراث معنوی به شمار می‌رود.
پیام رئیس‌جمهوری به مراسم گشایش بارگاه شمس
رئیس‌جمهوری در پیامی به مناسبت گشایش مجموعه فرهنگی و بارگاه شمس تبریزی در خوی، با تأکید بر جایگاه آذربایجان و خوی در تاریخ فرهنگ ایران، این رویداد را فراتر از افتتاح یک پروژه عمرانی دانست و آن را آغاز فصلی تازه در پاسداشت و بازشناسی میراث یکی از درخشان‌ترین چهره‌های عرفان و اندیشه ایرانی عنوان کرد.
مسعود پزشکیان در این پیام با اشاره به نقش تاریخی ایران در شکل‌گیری و بالندگی اندیشه، ادب، حکمت و عرفان در جهان، به جایگاه ویژه آذربایجان و شهر خوی پرداخت و گفت: شمس تبریزی، این جوینده بی‌قرار حقیقت و کاشف گوهرهای نهان روح آدمی، با دیدار مولانا جلال‌الدین محمد بلخی یکی از سرنوشت‌سازترین پیوندهای فکری و روحی تاریخ را رقم زد.
وی افزود: آن دیدار تنها ملاقات دو انسان بزرگ نبود، بلکه گشودن افقی تازه در اندیشه و سلوک مولانا و شکل‌گیری آتشی از عشق، معرفت و حقیقت‌جویی بود که قرن‌ها بر دل‌های جویندگان حقیقت اثر گذاشته است.
رئیس‌جمهوری با اشاره به جایگاه آذربایجان در تاریخ ایران اظهار کرد: آذربایجان در طول تاریخ یکی از استوارترین ستون‌های ایران و سرزمین فرهنگ، خرد، آزادی‌خواهی، ایستادگی و دفاع از تمامیت این سرزمین بوده است. خوی و تبریز نیز نه در حاشیه، بلکه در متن تاریخ و هویت ملی ایران حضور داشته‌اند.
پزشکیان تصریح کرد: افتتاح مجموعه فرهنگی و بارگاه شمس تبریزی تنها گشایش یک بنا یا پایان یک پروژه عمرانی نیست، بلکه آغاز فصلی تازه در پاسداشت و بازشناسی میراث یکی از درخشان‌ترین چهره‌های اندیشه و عرفان ایرانی است.
وی با تأکید بر ضرورت بهره‌برداری فرهنگی از این مجموعه گفت: اعتبار این پیوند تاریخی می‌تواند بارگاه شمس را نه فقط به عنوان آرامگاه او، بلکه به مثابه کانونی زنده برای پژوهش، گفت‌وگو و بازخوانی میراث شمس و مولانا در ایران و جهان مطرح کند.
همچنین، تندیس شمس تبریزی در یکی از میادین اصلی شهر خوی رونمایی شد، اقدامی که با نام‌گذاری این میدان به نام شمس تبریزی و در آستانه افتتاح رسمی بارگاه این عارف نامدار، چهره‌ای تازه به حضور میراث معنوی شمس در فضای شهری خوی بخشید.
شمس؛ حلقه اتصال گردشگری ایران و ترکیه
استاندار آذربایجان غربی در حاشیه افتتاح این مجموعه شمس به خبرنگار اطلاعات گفت: نزدیک به دو دهه از آغاز پروژه ساخت و احیای آرامگاه شمس تبریزی می‌گذرد و این ظرفیت فرهنگی پس از ۲۰ سال به مرحله بهره‌برداری رسیده است؛ هرچند این پروژه باید بسیار زودتر به پایان می‌رسید.
رضا رحمانی با اشاره به موقعیت ویژه خوی در یک کریدور فرهنگی منطقه‌ای اظهار کرد: «از شمال غرب ایران، از شیخ صفی‌الدین اردبیلی در اردبیل تا مقبره‌الشعرا در تبریز، ارومیه، تخت سلیمان، تپه حسنلو، خوی و سپس قونیه، یک دالان فرهنگی و عرفانی شکل گرفته است.» وی افزود: «آرامگاه شمس تبریزی می‌تواند حلقه‌ای مهم در زنجیره گردشگری فرهنگی شمال‌غرب کشور باشد.»
ضرورت تکمیل زیرساخت‌های گردشگری
کارشناسان گردشگری معتقدند آرامگاه شمس تبریزی به دلیل پیوند تاریخی و معنوی با مولانا و قونیه، برای گردشگران داخلی و خارجی، به‌ویژه علاقه‌مندان ادبیات و عرفان، جذابیت فراوانی دارد؛ اما نبود زیرساخت‌های مناسب اقامتی، حمل‌ونقل، خدمات گردشگری و معرفی بین‌المللی، مانع استفاده کامل از این ظرفیت شده است.
استاندار آذربایجان غربی نیز افتتاح آرامگاه شمس را «آغاز یک مسیر تازه» دانست و گفت: پس از بهره‌برداری از این مجموعه، باید برنامه‌ریزی برای برگزاری رویدادهای فرهنگی، تورهای ترکیبی گردشگری، معرفی دیجیتال و همکاری با فعالان این حوزه با سرعت بیشتری دنبال شود.
وی خاطرنشان کرد: «آرامگاه شمس تبریزی می‌تواند نماد همکاری فرهنگی ایران و ترکیه و نقطه عطفی برای گردشگری آذربایجان غربی باشد؛ به شرط آنکه تکمیل پروژه، معرفی گسترده و ایجاد زیرساخت‌ها به صورت همزمان و برنامه‌ریزی‌شده دنبال شود.»
بارگاه شمس تبریزی، فرم اصیل ناری
مرتضی صفری، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان آذربایجان‌غربی، هم درباره عملیات آجرچینی گنبد بارگاه شمس تبریزی اظهار داشت: تیم‌های تخصصی و استادکاران این پروژه ملی موفق شدند فاز حساس آجرچینی گنبد را طی مدت زمان استثنایی ۳ روز به سرانجام رسانند.
این دستاورد عملیاتی در شرایطی محقق شد که برآوردهای مقدماتی، بازه زمانی ۳۵ تا ۴۰ روز کاری را برای تکمیل این مرحله پیش‌بینی کرده بود.
مدیرکل میراث‌فرهنگی آذربایجان غربی در تشریح مختصات هندسی و سازه‌ای این اثر برجسته معماری تصریح کرد: گنبد بارگاه شمس تبریزی به فرم اصیل ناری(پیازی) و به‌صورت دوپوسته با زیرساخت و شاسی فلزی طراحی شده است. این سازه از سطح زمین ۱۵ متر و در بخش فوقانی ۱۰ متر ارتفاع داشته و مساحتی بالغ بر ۱۵۰ مترمربع را پوشش می‌دهد.
وی درباره اصول زیباشناختی و ماندگاری بنا افزود: اجرای این سازه سنتی با مشارکت فعال ۸ استادکار برجسته و تیم‌های پشتیبانی فنی صورت گرفته است. در فاز آجرچینی، از «آجر خطایی» اصیل استفاده شده و عملیات بندکشی نیز با ترکیبی محاسباتی از سیمان سفید، پودر سنگ و پودر رنگ، بر پایه استانداردهای حفظ و احیای بناهای تاریخی انجام شده است.
شما چه نظری دارید؟