گروه شهرستان ها: کمبود بازار فروش آثار، هزینه‌های بالای تولید، نبود نگارخانه مناسب و مشکلات معیشتی، فعالیت حرفه‌ای خوشنویسان استان گلستان را با دشواری‌هایی روبرو کرده است؛ مشکلاتی که در کنار کاهش ارتباط نسل جوان با هنرهای سنتی، ضرورت حمایت عملی از هنرمندان و تقویت زیرساخت‌های آموزشی و نمایشگاهی را افزایش داده است.
خوشنویسی از هنرهای ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی است که در نسخه‌های خطی، کتاب‌های ادبی، کتیبه‌های تاریخی و مذهبی و آثار هنری جایگاه ویژه‌ای دارد. با این حال، فعالان این حوزه معتقدند که حفظ این هنر صرفابا برگزاری نمایشگاه‌ها و بزرگداشت مناسبت‌ها امکان‌پذیر نیست و به فراهم شدن زمینه آموزش، تولید، عرضه و فروش آثار نیز نیاز دارد.
محمداسماعیل ریاحی، نایب‌رئیس انجمن خوشنویسان استان گلستان در این باره با اشاره به ظرفیت‌های آموزشی این هنر در استان گفت: گلستان دارای ۱۰شعبه انجمن خوشنویسان است و بیش از ۷۵۰هنرجو در این شعب و آموزشگاه‌های خصوصی به فراگیری خوشنویسی مشغول هستند.
وی افزود: ۳ استاد تمام در رشته‌های نستعلیق، شکسته‌نستعلیق و نسخ و همچنین ۵۳فارغ‌التحصیل دارای درجه فوق‌ممتاز در استان فعالیت دارند و هنرجویان دیگر نیز در مقاطع مختلف آموزشی، از مقدماتی تا ممتاز، آموزش می‌بینند.
ریاحی با بیان اینکه گلستان از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری قابل توجهی برخوردار است، حمایت اقتصادی از هنرمندان و گسترش دسترسی مناطق کمتر برخوردار به امکانات فرهنگی را از نیازهای این حوزه دانست و اظهار داشت: با وجود فعالیت استادان و مراکز آموزشی، فاصله میان جایگاه فرهنگی خوشنویسی و حمایت اقتصادی از فعالان آن همچنان یکی از چالش‌های جدی این هنر است.
بازار محدود فروش آثار خوشنویسی
حسینعلی خاندوزی، رئیس انجمن خوشنویسان شعبه گرگان نیز محدودیت بازار فروش و نبود حمایت کافی برای تولید و عرضه آثار را از مهم‌ترین مشکلات هنرمندان این رشته برشمرد و گفت: خوشنویسان برای آماده‌سازی یک اثر، علاوه بر سال‌ها آموزش و تمرین، باید هزینه‌های کاغذ، ملزومات هنری، قاب‌گیری و آماده‌سازی تابلو را نیز بپردازند.وی افزود: درآمد حاصل از آموزش نیز برای بسیاری از استادان پاسخگوی نیازهای مالی نیست و گاهی شهریه دریافتی از تعداد معدودی هنرجو حتی هزینه رفت‌وآمد آنان را پوشش نمی‌دهد. با این حال، بسیاری از استادان به دلیل علاقه به این هنر و تمایل به انتقال آن به نسل‌های آینده، همچنان به آموزش ادامه می‌دهند.
خاندوزی خواستار توجه بیشتر دستگاه‌های اجرایی به خرید آثار هنرمندان شد و گفت: اختصاص بخشی از اعتبارات فرهنگی به خرید آثار خوشنویسی، برگزاری نمایشگاه‌ها و حمایت از برنامه‌های آموزشی می‌تواند به فعالیت بیشتر هنرمندان و استمرار تولید آثار کمک کند.
به گفته وی، نبود فضای مناسب برای نمایش آثار نیز از موانع توسعه خوشنویسی در گرگان است. انجمن خوشنویسان و چند انجمن هنری دیگر در ساختمانی متعلق به اداره استاندارد مستقر هستند، اما این محل از نظر امکانات و زیرساخت‌ها پاسخگوی نیازهای آنان نیست. همچنین نبود برق سه‌فاز در فصل تابستان مشکلاتی برای برگزاری کلاس‌ها ایجاد می‌کند.
رئیس انجمن خوشنویسان شعبه گرگان تأکید کرد : ایجاد نگارخانه‌ای مناسب در مرکز استان می‌تواند زمینه برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی، معرفی آثار، میزبانی از استادان برجسته و برگزاری جشنواره‌های خوشنویسی را فراهم کند.
اما در کنار مشکلات اقتصادی و کمبود امکانات، ارتباط نسل جوان با خوشنویسی نیز از دغدغه‌های فعالان این حوزه است. ریاحی با اشاره به گسترش استفاده از تلفن همراه، رایانه و ابزارهای دیجیتال گفت: برای گسترش این هنر باید شیوه‌های آموزش و معرفی آن متناسب با شرایط امروز تغییر کند .
وی استفاده از خوشنویسی در طراحی گرافیک، پوستر، پوشاک، زیورآلات و معماری و همچنین برگزاری کارگاه‌های عملی، نمایشگاه‌ها و جشنواره‌ها را از راهکارهای آشنایی بیشتر جوانان با این هنر دانست.
ضرورت بازنگری در شیوه‌های آموزش
ابوالحسن امامی،که دارای مدرک فوق‌ممتاز انجمن خوشنویسان ایران و عضو شورای اجرایی انجمن خوشنویسان گرگان است، نیز بر ضرورت بازنگری در شیوه‌های آموزش تأکید کرد و گفت: برای حفظ جایگاه خوشنویسی ایرانی باید زمینه ارتباط با نسل جدید، تقویت اقتصاد هنر و حضور در عرصه‌های فرهنگی و بین‌المللی فراهم شود .
وی آموزش خوشنویسی در مدارس و دانشگاه‌ها، شناسایی استعدادها از سال‌های ابتدایی تحصیل و توانمندسازی معلمان برای آموزش خط را از راهکارهای توسعه این هنر برشمرد و افزود: آموزش عمومی در کنار آموزش تخصصی انجمن‌ها می‌تواند پیوند جامعه با خوشنویسی ایرانی را تقویت کند.
امامی خوشنویسی را از ظرفیت‌های دیپلماسی فرهنگی کشور دانست و گفت: برگزاری نمایشگاه‌های معتبر در سطح ملی و بین‌المللی می‌تواند به معرفی توانمندی هنرمندان ایرانی کمک کند. همچنین تقویت حمایت‌های اقتصادی، فراهم کردن تسهیلات بیمه‌ای و ایجاد مشوق برای حامیان مالی هنر نیز در پایداری فعالیت حرفه‌ای خوشنویسان مؤثر است.
این هنرمند، نبود فضای کافی برای نقد و بررسی تخصصی آثار را از دیگر مشکلات این حوزه دانست و بر ضرورت توجه به نقدهای ساختاری و زیبایی‌شناختی برای ارتقای کیفیت خوشنویسی تأکید کرد.
وعده راه‌اندازی نگارخانه در سال جاری
در مقابل، احمد گلچین مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان، با اشاره به برنامه‌های حمایتی این اداره کل گفت: معرفی هنرمندان به دستگاه‌های اجرایی، اطلاع‌رسانی درباره برنامه‌های آموزشی و حمایت از حضور آنان در رویدادهای فرهنگی استان در دستور کار قرار دارد.
وی از پیشرفت حدود ۸۰درصدی طرح راه‌اندازی نگارخانه خبر داد و اظهار داشت: برنامه‌ریزی شده است این فضا امسال به بهره‌برداری برسد و در اختیار هنرمندان قرار گیرد.
گلچین با اشاره به فعالیت سرای انجمن‌های هنری افزود: این مکان با امکانات موجود به‌صورت رایگان در اختیار هنرمندان، از جمله اعضای انجمن خوشنویسان، قرار گرفته است تا دوره‌های آموزشی و آزمون‌های خوشنویسی را برگزار کنند.وی همچنین از مکاتبه با دستگاه‌های اجرایی استان برای اولویت دادن به خرید آثار هنری خبر داد و گفت: اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان نیز تعدادی از آثار هنرمندان را خریداری کرده است تا در قالب اهدا در اختیار ادارات و مجموعه‌های دیگر قرار گیرد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گلستان تصریح کرد: ۵ آموزشگاه تخصصی خوشنویسی در استان فعالیت دارند و ۱۰شعبه انجمن خوشنویسان نیز دوره‌ها، کارگاه‌ها و آزمون‌های آموزشی برگزار می‌کنند. این اداره کل نیز متناسب با منابع و اعتبارات موجود از برگزاری کارگاه‌های تخصصی حمایت می‌کند.
بنا براین گزارش با وجود ظرفیت‌های آموزشی و فعالیت هنرمندان در گلستان، محدودیت بازار فروش، هزینه‌های تولید و کمبود فضای مناسب برای نمایش آثار همچنان از مسائل اصلی این حوزه است. تحقق وعده راه‌اندازی نگارخانه و تبدیل حمایت‌های اعلام‌شده به فرصت‌های واقعی برای عرضه آثار می‌تواند در بهبود شرایط فعالیت خوشنویسان و تداوم این هنر در استان نقش مؤثری داشته‌باشد.
شما چه نظری دارید؟