به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سیانان، پس از آنکه حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای متحمل شکستی سنگین شد، رهبر جمهوری اسلامی، آیتالله سیدمجتبی خامنهای، روز چهارشنبه در پیامی نسبت به «کوچکترین گرایش به تسلیم» هشدار داد؛ هشداری که به باور برخی خطاب به مذاکرهکنندگان بیان شده بود.
ترامپ در گفتگو با شبکه فاکسنیوز اذعان کرد که جنگ با ایران تا حدی در شکست جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای نقش داشته است؛ اما جیدی ونس، معاون رئیس جمهوری، صریحتر سخن گفت و روز چهارشنبه در پستی مفصل در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت: «دلیل شکست ما، جنگ است.» به نظر میرسد این اعترافات به ایران انگیزه بیشتری بخشیده، بهطوری که سیاستمداران و رسانهها شکست ترامپ در انتخابات میاندورهای را پیروزی برای ایران تلقی میکنند.
خطر تشدید تنش
هشت ماه پس از آغاز مناقشه، جنگ در وضعیتی بنبست قرار دارد و نه اقدام نظامی مهمی رخ داده و نه پیشرفت دیپلماتیک چشمگیری حاصل شده است. در هفتههای اخیر، مذاکرهکنندگان ایرانی میان تهران و دوحه در رفتوآمد بودهاند؛ چرا که میانجیهای قطری تلاش میکنند با پر کردن شکافهای موجود میان طرفین، به توافقی دست یابند که راه را برای مذاکرات پیرامون برنامه هستهای تهران و پایان دادن به جنگ هموار کند.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در «گروه بینالمللی بحران»، به شبکه سیانان گفت: «رهبری ایران نتایج اخیر انتخابات را تاییدی بر درستی راهبرد خود در برابر ایالات متحده میداند. در نتیجه، احتمالاً موضع تهران در خصوص پیششرطهای دستیابی به توافق با واشنگتن، سختگیرانهتر خواهد شد.»
یک مقام منطقهای روز پنجشنبه به سیانان گفت که پس از شکست حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای آمریکا، خطر وقوع جنگ مجدد با ایران کاهش یافته، اما احتمال تشدید تنشها همچنان باقی است.
در ماه اکتبر، ترامپ گفته بود که ایالات متحده پیش از انتخابات میاندورهای به ایران حمله نخواهد کرد، اما مشخص نکرد که آیا پس از آن حملات از سر گرفته خواهد شد یا خیر؛ موضوعی که ساکنان خاورمیانه را در وضعیت نگرانی و اضطراب قرار داد، بهویژه آنکه ایران تهدید کرده بود در صورت تداوم حملات، دامنه پاسخهای تلافیجویانه خود را گسترش خواهد داد.
طی هفته گذشته، ایالات متحده حملاتی را علیه جزیره قشم انجام داد که آخرین مورد آن دیشب رخ داد. هر دو طرف تلاش کردهاند از شدت این حملات بکاهند؛ اقدامی که به نظر میرسد با هدف حفظ مذاکرات جاری انجام شده باشد.
جنگ چگونه به پایان میرسد؟
کارشناسان معتقدند حکومت ایران به دنبال دستیابی به توافقی با ایالات متحده است؛ توافقی که ضمن پایان دادن به جنگ، به تهران اجازه دهد با اهرمهای نفوذ منطقهای جدیدی از این وضعیت خارج شود.
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در مرکز سیاست بینالملل، به شبکه سیانان گفت: «این بدین معناست که ایران با بازدارندگی قویتر، اهرمهای نفوذ پایدار، و نظمی منطقهای از این شرایط بیرون بیاید که در آن، واشنگتن و اسرائیل دیگر نتوانند ایران را منزوی و تحت فشار دائمی نگه دارند یا بدون متحمل شدن هزینههایی که میتواند غیرقابلتحمل باشد، این کشور را در معرض حمله قرار دهند.»
ایران از واشنگتن خواسته است پیش از بازگشایی تنگه هرمز، هفت شرط را برآورده سازد؛ از جمله پایان دادن به جنگ «در تمامی جبههها»، پرداخت غرامت، خروج نیروهای آمریکایی و لغو تحریمها. هنوز مشخص نیست که آیا ایالات متحده این خواستهها را میپذیرد یا خیر.
توسی میگوید: «اقتصاد و زیرساختهای ایران آسیبهای فراوانی دیدهاند و ادامه رویارویی خطرات بسیار بزرگی به همراه دارد. اما دقیقاً به همین دلیل است که رهبران ایران تمایلی ندارند اهرمهای فشار باقیمانده خود را بدون به دست آوردن امتیازی پایدار در ازای آن، از دست بدهند.»
رهبری ایران در رویکرد خود نسبت به ایالات متحده یکپارچه باقی مانده است. آنها بر تاکتیکهای کوتاهمدتی تمرکز کردهاند که با حمله به تأسیسات نفتی منطقه و ایجاد اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز — گذرگاهی حیاتی که پیش از جنگ حدود یکپنجم تولید روزانه نفت جهان از آن عبور میکرد — هزینه درگیری را در سطح جهانی افزایش میدهند.
با این حال، ایران در راهبرد بلندمدت خود به دنبال دستاوردهای بزرگتری است؛ به طوری که پس از پایان جنگ، با اهرمهای فشار قویتر و قدرت منطقهایِ بیشتر از گذشته ظاهر شود. رهبر عالی ایران در پیام خود اظهار داشت که این جنگ سرآغاز «سپیدهدمی روشن و امیدوارکننده» بوده و در حال فراهم کردن «بستر لازم برای یک نظم نوین جهانی» است؛ سخنانی که نمایی از آن دستاورد نهایی را نشان میدهد که ایران امیدوار است در پی این درگیری به دست آورد.