اطلاعات آنلاین: در شرایطی که کشور با وضعیت پیچیده سیاسی، اقتصادی و امنیتی مواجه است، تأکید بر ضرورت عبور از وضعیت نه جنگ نه صلح، بیش از هر چیز مسئولیت مدیران و دستگاه‌های اجرایی را در اداره امور کشور یادآوری می‌کند. تجربه هشت سال دفاع مقدس نشان داد که حتی در اوج جنگ نیز فعالیت‌های اقتصادی، عمرانی، سیاسی و اجتماعی کشور متوقف نشد. امروز هم انتظار می‌رود مسئولان در همه سطوح، با انتخاب مدیران کارآمد، تصمیم‌گیری صحیح و پیگیری جدی وظایف خود، اجازه ندهند مشکلات مدیریتی به شرایط جنگی نسبت داده شود.
در همین زمینه، موضوع ضرورت کارآمدی مدیریتی، صیانت از معیشت مردم و اختلاف‌نظرها درباره مذاکره را بررسی کرده‌ایم. امیررضا واعظ آشتیانی، فعال سیاسی اصولگرا، گفتگویی با اطلاعات آنلاین انجام داده که می‌خوانید:
برداشت شما از تأکید رهبر انقلاب بر ضرورت عبور کشور از شرایط نه جنگ نه صلح چیست؟ آیا این تأکید به معنای بازگشت به زندگی عادی و استمرار فعالیت‌های کشور است؟
برداشت من این است که این تأکید پیش از هر چیز خطاب به مجموعه مسئولان و مدیران کشور در همه سطوح است. معنای آن این نیست که شرایط خاص کشور را نادیده بگیریم، بلکه باید به‌گونه‌ای کشور را اداره کنیم که کمترین آسیب به زندگی و معیشت مردم وارد شود. مگر ما در دوران هشت سال دفاع مقدس درگیر جنگ نبودیم؟ آیا در آن دوران کشور تعطیل شد؟ فعالیت‌های عمرانی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ادامه داشت و دستگاه‌های مختلف وظایف خود را انجام می‌دادند. درست است که شرایط جنگی بر همه امور تأثیر می‌گذاشت، اما قرار نبود تمام مشکلات و کم‌کاری‌ها به جنگ نسبت داده شود. امروز هم همین منطق باید حاکم باشد. هر مدیری باید در چارچوب مسئولیت خود کارش را با جدیت دنبال کند و شرایط خاص کشور نباید بهانه‌ای برای توقف فعالیت‌ها یا توجیه ضعف عملکرد باشد.
به نظر شما آیا می‌توان مشکلات و ناکارآمدی‌های مدیریتی را به شرایط جنگی و محدودیت‌های ناشی از آن نسبت داد؟
قطعاً شرایط جنگی محدودیت‌ها و دشواری‌هایی ایجاد می‌کند و نمی‌توان تأثیر آن را انکار کرد؛ اما مسئله اینجاست که نباید هر مشکلی را به شرایط جنگی منتسب کنیم. اگر انتخاب مدیران نامناسب بوده، باید تجدیدنظر شود. اگر دستگاهی در انجام وظایف خود کوتاهی می‌کند، باید پاسخگو باشد. اگر تصمیمات اشتباه گرفته شده، باید اصلاح شود. نمی‌شود به دلیل اینکه کشور در وضعیت خاصی قرار دارد، همه مسئولیت‌ها را کنار گذاشت و دست روی دست گذاشت. این منطق قابل قبول نیست. اتفاقاً در چنین شرایطی اهمیت مدیریت چند برابر می‌شود. انتخاب مدیران کارآمد در هر حوزه‌ای، چه اقتصادی، چه اجرایی و چه سیاسی، می‌تواند به پیشرفت کشور و کاهش فشار بر مردم کمک کند. با مدیران ناکارآمد نمی‌توان انتظار انجام کارهای بزرگ داشت.
شما چند بار به تجربه دوران دفاع مقدس اشاره کردید. این تجربه چه درس‌هایی برای مدیریت امروز کشور دارد؟
به اعتقاد من، دوران دفاع مقدس یکی از مهم‌ترین الگوهای اداره کشور در شرایط دشوار است. ما در آن دوران با جنگ نفتکش‌ها، محدودیت‌های اقتصادی، مشکلات فروش نفت و فشارهای خارجی مواجه بودیم. با این حال، کشور اداره می‌شد و بسیاری از فعالیت‌های اساسی ادامه داشت. بنابراین باید ببینیم آن زمان چگونه کشور مدیریت شد و چه سازوکارهایی برای استمرار فعالیت‌های اقتصادی و عمرانی وجود داشت.
نکته مهم این است که مسئولان نباید شرایط دشوار را بهانه‌ای برای توجیه ناتوانی مدیریتی قرار دهند. اگر امروز در حوزه‌ای مشکل داریم، باید ببینیم چه بخشی از آن ناشی از محدودیت‌های بیرونی و چه بخشی ناشی از تصمیمات و عملکرد داخلی است. برای مثال، وقتی درباره میزان تولید و فروش نفت آمارهایی از سوی مسئولان ارائه می‌شود، این آمارها باید دقیق، شفاف و قابل راستی‌آزمایی باشند. اگر اعلام می‌شود تولید و فروش نفت افزایش پیدا کرده، باید این آمارها با واقعیت‌های اقتصادی و نتایج آن در زندگی مردم نیز قابل تطبیق باشد.
در فضای سیاسی کشور اختلاف‌نظرهایی درباره مذاکره کردن یا نکردن وجود دارد. در شرایط فعلی چگونه باید با این اختلاف‌نظرها برخورد کرد؟
ابتدا باید توجه کنیم که مذاکره به معنای پذیرش هر آن چیزی نیست که طرف مقابل دیکته می‌کند. مذاکره زمانی معنا دارد که بر اساس منافع ملی، احترام متقابل و پذیرش حقوق طرفین انجام شود. از نگاه من، مسئله اصلی این است که باید واقعیت رفتار طرف مقابل را در محاسبات خود در نظر بگیریم. نمی‌توان بدون توجه به سابقه اقدامات آمریکا و تحولات گذشته، صرفاً با این تصور که یک توافق اقتصادی یا قراردادی می‌تواند همه اختلافات را حل کند، به موضوع نگاه کرد.
اختلاف‌نظر درباره شیوه مواجهه با مسائل خارجی نیز نباید به اختلافات فرسایشی در داخل کشور تبدیل شود. باید امکان طرح دیدگاه‌های مختلف وجود داشته باشد، اما تصمیم‌گیری نهایی باید بر اساس منافع ملی، مصالح کشور و ارزیابی دقیق شرایط صورت بگیرد. مذاکره نه به معنای تسلیم است و نه باید به یک موضوع احساسی و شعاری تبدیل شود. آنچه اهمیت دارد، حفظ منافع ملی و جلوگیری از تحمیل خواسته‌های یک‌جانبه به کشور است.
برخی معتقدند کشوری که توانایی مدیریت یک تقابل خارجی را دارد، باید بتواند اختلافات داخلی را نیز مدیریت کند. نظر شما چیست؟
بله، مدیریت اختلافات داخلی نیز بخشی از مسئولیت حکمرانی است. ما باید بتوانیم در عین حفظ اختلاف‌نظرها، انسجام و وحدت داخلی را حفظ کنیم. اینکه در شرایط حساس کشور هر اختلاف سلیقه‌ای به یک مناقشه گسترده تبدیل شود، کمکی به حل مشکلات نمی‌کند. از طرف دیگر، نباید تصور کنیم وحدت به معنای حذف نقد و نادیده گرفتن اشکالات مدیریتی است.
اتفاقاً باید امکان نقد عملکرد مدیران وجود داشته باشد و هر مسئولی در هر جایگاهی که قرار دارد، نسبت به وظایف خود پاسخگو باشد. امروز مسئله اصلی کشور، کارآمدی است. مردم انتظار دارند زندگی‌شان با ثبات و آرامش بیشتری همراه باشد، امور اقتصادی و اداری کشور به‌درستی پیش برود و مسئولان به جای توجیه مشکلات، برای حل آنها برنامه داشته باشند.
در نهایت باید تأکید کنم که بهترین الگوی ما برای اداره کشور در شرایط دشوار، تجربه دوران دفاع مقدس است. آن تجربه نشان داد که حتی در سخت‌ترین شرایط نیز نباید چرخ زندگی مردم و فعالیت‌های کشور متوقف شود. عبور از وضعیت فعلی، نیازمند مدیریت صحیح، انتخاب مدیران شایسته، پاسخگویی مسئولان و تمرکز بر حل مسائل واقعی مردم است.