به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از Live Science، چگونه مغز مجموعهای از خاطرات را به افکار، احساسات و تجربه هوشیاری تبدیل میکند؟ دانشمندان دههها صرف مطالعه چگونگی ارتباط نورونها از طریق سیگنالهای الکتریکی و شیمیایی کردهاند، اما فرآیندهای فیزیکی که به ما امکان میدهند تجربیات را به یاد بیاوریم، احساسات را به آنها پیوند دهیم و به آنها معنا ببخشیم، هنوز به طور کامل درک نشدهاند.
یک بررسی علمی جدید نشان میدهد که بخشی از پاسخ ممکن است در شیمی پیچیده اطراف سلولهای مغز نهفته باشد. محققان به جای اینکه حافظه را در درجه اول به عنوان محصول فعالیت عصبی ببینند، پیشنهاد میکنند که تعاملات بین نورونها، سلولهای مغزی پشتیبان و مولکولهای موجود در محیط اطرافشان میتواند نقش اساسی در شکلدهی تفکر و تجربه آگاهانه داشته باشد.
آیا خاطرات میتوانند در شیمی ذخیره شوند؟
دانشمندان مدتهاست که نحوه ارتباط نورونها برای تشکیل و بازیابی خاطرات را مطالعه کردهاند. اما اکنون محققان اظهار میکنند که بخشهای مهمی از این فرآیند ممکن است در محیط مولکولی اطراف سلولهای مغز نیز رخ دهد.
مدل آنها، که مکانیسم سهگانه حافظه نامیده میشود، شامل سه جزء در حال تعامل است: سلولهای مغزی، به ویژه نورونها و آستروسیتها؛ ماده مولکولی اطراف آن سلولها؛ و مواد شیمیایی مانند یونهای فلزی، انتقالدهندههای عصبی و گلیوترانسمیترها.
طبق این نظریه، این اجزا میتوانند به مغز اجازه دهند تا اطلاعات را به صورت شیمیایی رمزگذاری و بازیابی کند. محیط اطراف سلولهای مغزی به جای اینکه فقط به عنوان یک ساختار پشتیبان عمل کند، ممکن است به طور فعال در ذخیره حافظه شرکت کند.
آستروسیتها، سلولهای ستارهای شکل که با نورونها تعامل نزدیکی دارند، نقش محوری در مکانیسم پیشنهادی ایفا میکنند. محققان معتقدند که فعالیت هماهنگ بین این سلولها، نورونها و مولکولهای اطراف میتواند در نحوه شکلگیری و پردازش خاطرات نقش داشته باشد.
چرا خاطرات حامل احساسات هستند
یک آهنگ آشنا میتواند خاطراتی از دههها پیش را به همراه احساساتی زنده کند که به نظر میرسید مدتها فراموش شدهاند. چنین تجربیاتی نشان میدهد که به یاد آوردن چیزی بیش از بازیابی اطلاعات است.
محققان پیشنهاد میکنند که محتوای احساسی خاطرات ممکن است با رمزگذاری شیمیایی آنها مرتبط باشد. در مدل آنها، مولکولهای سیگنالدهنده، از جمله انتقالدهندههای عصبی و گلیوترانسمیترها، به اتصال اطلاعات ذخیره شده با احساسات مرتبط با یک تجربه کمک میکنند.
محققان همچنین پیشنهاد میکنند که بازیابی و تفسیر این خاطرات ذخیره شده شیمیایی ممکن است در ظهور تفکر نقش داشته باشد. از این دیدگاه، حافظه صرفاً سابقهای از وقایع گذشته نیست، بلکه فرآیندی فعال است که از طریق آن مغز به تجربه معنا میدهد.
این برای هوش مصنوعی چه معنایی دارد؟
رایانهها و مغزها هر دو اطلاعات را ذخیره و پردازش میکنند، اما مکانیسمهای اساسی آنها متفاوت است. در حالی که کامپیوترها به سختافزار الکترونیکی متکی هستند، حافظه بیولوژیکی شامل سلولهای زنده و تعاملات شیمیایی پیچیده است.
محققان استدلال میکنند که این تمایز میتواند برای آگاهی مهم باشد. سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند وظایف فکری پیچیدهتری را انجام دهند، اما توانایی آنها در پردازش اطلاعات، ثابت نمیکند که آنها افکار یا احساسات را تجربه میکنند.
به عنوان مثال، یک سیستم هوش مصنوعی میتواند یک آهنگ آشنا را شناسایی کند و خاطرات یا احساساتی را که ممکن است در فرد ایجاد کند، توصیف کند. اینکه آیا چنین سیستمی واقعاً میتواند نوستالژی را تجربه کند، سوال دیگری است.
محققان پیشنهاد میکنند که اگر آگاهی تا حدی به فرآیندهای بیوشیمیایی دخیل در حافظه انسان بستگی داشته باشد، قدرت محاسباتی بیشتر به تنهایی ممکن است برای بازتولید آن کافی نباشد.
یک سوال بیپاسخ درباره آگاهی
مدل پیشنهادی، ارتباط احتمالی بین حافظه، احساسات و تفکر را ارائه میدهد، اما مشخص نمیکند که چگونه فرآیندهای فیزیکی در مغز، تجربه آگاهانه را ایجاد میکنند.
محققان اذعان میکنند که آگاهی هنوز به خوبی درک نشده است و ادعا نمیکنند که نشان دادهاند هوش مصنوعی نمیتواند آگاه شود.
در عوض، کار آنها نشان میدهد که بررسی مکانیسمهای شیمیایی حافظه میتواند به توضیح چگونگی کسب معنای عاطفی توسط تجربیات ذخیره شده و کمک به تفکر کمک کند. اینکه آیا این فرآیندها برای آگاهی ضروری هستند، همچنان یک سوال باز است.