به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از ABC News، به نظر میرسد این حملات تلاشی برای پیچیده کردن تلاشهای ایالات متحده برای حفظ جریان نفت از طریق تنگه هرمز باشد. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا (UKMTO) از 31 حمله در داخل و اطراف تنگه هرمز در ماه اکتبر و حدود 19 حمله تا 18 نوامبر خبر داد.
پیش از این، در مجموع 53 حادثه بین مارس و سپتامبر امسال به UKMTO گزارش شده بود که میانگین 10 تا 15 حادثه در ماههای گذشته در تنگه هرمز و خلیجهای اطراف آن رخ داده بود. سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO)، یک آژانس وابسته به سازمان ملل متحد، آمار کمی محافظهکارانهتری دارد و تاکنون ۳۴ حمله در داخل و اطراف تنگه هرمز در ماههای اکتبر و نوامبر تأیید شده است.
این آمار همچنان افزایش چشمگیری نسبت به آمار قبلی IMO دارد که تقریباً ۵۰ مورد در داخل و اطراف تنگه هرمز بین ماههای مارس و سپتامبر بوده است. IMO از زمان آغاز جنگ، ۱۳۸ حمله به کشتیها در سراسر خاورمیانه را ثبت کرده است. موقعیت تانکرهای آسیبدیده نشان میدهد که اکثر کشتیهای مورد حمله در بخش جنوبی تنگه هرمز و نزدیک به خط ساحلی عمان بودهاند.
آنچه کارشناسان میگویند ایران قصد دارد به آن دست یابد
نوام رایدان، عضو ارشد موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، به ABC News گفت: «هدف ایران همچنان این است که مسیر عمان را که به عنوان مسیری تسهیلشده از سوی ایالات متحده توصیف میشود، به عنوان یک گذرگاه بسیار پرخطر حفظ کند و بازیابی انرژی را ناپایدار نگه دارد.»
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد ایران در اندیشکده گروه بحران بینالمللی (ICG)، هم گفت: «واشنگتن و شرکای منطقهایاش راههایی برای ادامه جریان نفت از طریق تنگه هرمز پیدا کردهاند. تهران اکنون مصمم است این ترتیبات را پرهزینهتر و غیرقابل اعتمادتر کند.»
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بینالملل، گفت: «راه حلی که ایالات متحده ایجاد کرده شامل انتقال کشتی به کشتی (STS) است که در آن تانکرهای کوچکتر با سامانههای ردیابی خاموش از تنگه عبور و پس از رسیدن ایمن به آن طرف، محمولهها را به تانکرهای بزرگتر منتقل میکنند.»
تهران حملات خود را تشدید کرده تا سامانه STS را خطرناکتر، پرهزینهتر و در نهایت غیرقابل اجرا کند. هدف گستردهتر ایران این است که نشان دهد صادرات عادی نفت نمیتواند در حالی که ایالات متحده محاصره ایران را حفظ میکند، ادامه یابد و فشار اقتصادی کافی ایجاد کند تا واشنگتن را مجبور به مذاکره برای پایان دادن به درگیری کند.
ایالات متحده از ۱۳ آوریل محاصره دریایی را حفظ کرده و مانع از ورود و خروج کشتیهای ایرانی و مرتبط با ایران به خلیج عمان شده است و این محاصره از ۱۸ ژوئن تا ۱۳ ژوئیه به مدت کوتاهی متوقف شده است.
حملات فقط به کشتیهای عبوری از تنگه هرمز محدود نمیشود
حملات محدود به کشتیها نبوده است. بر اساس تصاویر ماهوارهای و ویدئویی، در ۸ نوامبر، ایران به جزیره عمانی دیدامار در خود تنگه هرمز حمله کرد. این جزیره میزبان فناوری رادار و ارتباطات ماهوارهای است. رسانههای دولتی ایران اعلام کردند که ایران به آنچه آن را «سامانههای کمکناوبری دشمن» مینامد، حمله کرده است. عمان، شریک ایالات متحده، در مورد این حمله اظهار نظری نکرد.
حملات همچنین به کشتیهایی که به طور فعال از تنگه هرمز عبور میکنند، محدود نشده است. ایبیسی نیوز حداقل یک حادثه را تأیید کرده که در آن یک کشتی با یک پهپاد که ظاهراً متعلق به ایران بود، هدف قرار گرفت، با اینکه هیچ تلاشی برای عبور از تنگه هرمز انجام نداده بود. در اوایل اکتبر، ابرنفتکش Gem شماره ۲ با پرچم پاناما، نزدیک به پنج ماه در سواحل امارات متحده عربی در خلیج فارس، خارج از تنگه هرمز، بیکار بود.
طبق گزارش شرکت اطلاعات دریایی کپلر، این کشتی کاملاً پر از محمولهای معادل دو میلیون بشکه نفت خام عربستان سعودی بود و یکی از صدها کشتی بود که سازمان بینالمللی دریانوردی تخمین میزند از زمان حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران در خلیج فارس گیر افتاده است.
چه اتفاقی برای جم شماره ۲ افتاد؟
دو نفر از خدمه جم شماره ۲ میگویند این کشتی هرگز سعی در عبور از تنگه هرمز نداشته و در ۹ اکتبر با یک پهپاد و سپس در ۱۰ اکتبر با حداقل سه پهپاد دیگر مورد حمله قرار گرفته که حمله اخیر باعث آتشسوزی گسترده و تخلیه کشتی شده است
ساعاتی پس از آنکه این کشتی برای دومین بار مورد اصابت قرار گرفت و تخلیه شد، سپاه پاسداران ایران (IRGC) در یک پست آنلاین اعلام کرد این کشتی هنگام تلاش برای عبور از تنگه هرمز از طریق مسیری «غیرمجاز» با یک مین دریایی برخورد کرده است.
تصاویر ماهوارهای گرفتهشده در روزهای پس از رها شدن آن، موقعیت Gem No. 2 را در سواحل امارات متحده عربی، کاملاً خارج از تنگه هرمز، تأیید میکند.
نفتکشهای بزرگ هدف قرار گرفتهاند
عزیزی، تحلیلگر ایران در ICG، اظهار داشت که «به نظر میرسد نفتکشهای بزرگ، چه در حال عبور از تنگه و چه در حال فعالیت در جای دیگری از خلیج فارس، توجه ویژهای را به خود جلب کردهاند. یک توضیح احتمالی این است که تهران میخواهد استفاده از ابرنفتکشها را منصرف و از توسعه ترتیبات حمل و نقل جایگزین که میتواند محاصره را کماثرتر کند، جلوگیری کند.»
مشخص نیست که چرا ظاهراً کشتی جم شماره دو هدف قرار گرفته، اما به گفته سمیر مدنی، یکی از بنیانگذاران تانکر ترکرز، این کشتی هدف آسانی بوده است. مدنی به ایبیسی نیوز گفت که قبل از حمله متوجه جم شماره ۲ شده، زیرا سرویسهای مخابره موقعیت مکانی نفتکش روشن بوده و موقعیت آن را به طور عمومی فاش کرده بودند.
عزیزی و طوسی هر دو اقدامات ایران در تنگه هرمز را دارای «منطق استراتژیک» توصیف میکنند. عزیزی گفت: «در نهایت، هدف فراتر از ایجاد اختلال در صادرات نفت است. ایران در تلاش است تا نشان دهد که ایالات متحده با وجود برتری دریایی قاطع خود نمیتواند امنیت دریایی در خلیج فارس را تضمین کند.»
طوسی افزود که این استراتژی عواقبی بسیار فراتر از تنگه خواهد داشت. او گفت: «خطر این است که این رقابت رو به افزایش، اختلال بسیار گستردهتری در زیرساختهای کشتیرانی و انرژی منطقهای ایجاد کند و عواقب حتی بزرگتری برای اقتصاد جهانی داشته باشد.»