یاد استاد احمد بیرشک بنیانگذار بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، همزمان با نکوداشت سیوسومین سال تأسیس پژوهشکده دانشنامهنگاری پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، گرامی داشته شد .
به گزارش ایبنا، در آغاز این مراسم، مسعود امیرخانی، مترجم، که اجرای این مراسم را برعهده داشت، گفت: ۳۳سال پیش به همت والای انسانی پاکنهاد، نیکاندیش و کوشا، نهالی در خاک پاک ایران عزیز کاشته شد که امروز به درخت تناوری تبدیل شدهاست. ما نیز در اینجا گرد هم آمدهایم تا ضمن گرامیداشت سالروز تأسیس بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، یاد زندهیاد استاد احمد بیرشک بنیانگذار آن را گرامی بداریم و از سر قدرشناسی، خانواده معزز ایشان را تکریم کنیم.
در ادامه، مهدی بنایی جهرمی، رئیس پژوهشکده دانشنامهنگاری، با اشاره به راهاندازی سایت «دانشنامه جامع علوم انسانی» در فضای مجازی، این سایت را رخدادی مبارک برای توسعه علمی و معرفتی ایران دانست.
در همین ارتباط، دکترمسعود رضایی، عضو هیأت علمی پژوهشکده دانشنامهنگاری توضیح داد: چهار دهه از زمان مطرح شدن نظریه جامعه بدون کاغذ میگذرد و تصور بر این بود که نشر کاغذی از بین خواهد رفت. این اتفاق بهطور کامل رخ نداد، ولی امروز شاهد رواج دانشنامههای زیادی بهصورت برخط هستیم که همهجا حاضر و در دسترس هستند.
وی افزود: اگرچه پژوهشکده دانشنامهنگاری پیش از این فرایند سفارش و دریافت مقالات را سامانهسپاری کرده بود، اما جای یک دانشنامه جامع برخط خالی بود و امروز با تولد «دانشنامه جامع برخط علوم انسانی» (انسانیکا) بهطور همهجانبهتری پاسخگوی نیاز پژوهشگران و دانشجویان خواهد بود. این دانشنامه که تمامی خدمات خود را بهصورت برخط به کاربران ارائه خواهد داد، این نوید را میدهد که بسیاری از کمبودهای دانشنامههای سنتی یا کاغذی مانند تأخیر در بهروزرسانی، دسترسی محدود، هزینههای بالای تولید و غیره را از بین ببرد.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی نیز با طرح این پرسش که رسالت پژوهشکده دانشنامهنگاری چیست و تفاوت آن با دیگر نهادهای همبسته کدام است؟ گفت: برای پاسخگویی به این سؤالات، ابتدا باید پژوهش کرد که چرا دانشمندی مانند احمد بیرشک ۳۳سال پیش به فکر راهاندازی این نهاد افتاد. بیرشک از دانشمندانی بود که بیش از هرچیز، دغدغه ایرانی بودن داشت و میخواست تمدن ایران را در شرق جانمایی کند. او برای این کار مدل فرهنگنامهنویسی را، که یک رویه از تمدننویسی است، در پیش گرفت .
دکتر موسی نجفی با اشاره به اینکه تمدن به معنای ظرفیت است، اضافه کرد: این ظرفیتسازی باید آرامآرام از تقلید بهسوی تحقیق برود. فرهنگنامهنویسی به معنی آشکار کردن ظرفیتهایی است که در آن تمدنها میتوانند بهطور واقعی با هم تبادل کنند.
در این مراسم، فریبرز مجیدی، از همراهان استاد بیرشک، اظهار کرد: آشنایی من و دکتر بیرشک به سالها قبل برمیگردد، اما همکاری دائمی من با استاد به سال ۱۳۶۳برمیگردد که در انتشارات علمی و فرهنگی به همراه پنجاه مترجم دیگر، در یک شبکه علمی به همت ایشان مشغول به فعالیت بودیم. کار دقیق و ترجمه درستی که امروز قابل ملاحظه است ماحصل سالها زحمت اوست. او در تمامی طول عمر خود خدمت فرهنگی کرد که مدارس هدف و مؤسسه دانشوران از اقدامات مهم او هستند. دکتر موسی اکرمی، از دیگر همراهان استاد بیرشک، سخنران بعدی این مراسم بود که گفت: من در کتاب «بیرشکنامه» که ۵۲۵صفحه و در قطع وزیری بزرگ است، ۹۰درصد مطالب را به خود استاد و آثار و دستاوردهایش اختصاص دادم.وی افزود: بیرشک در همه حوزهها اعماز تاریخ، فلسفه، ادبیات، فیزیک و…تألیف دارد. آشنایی من با استاد به کلاس هشتم برمیگردد، که با کتاب درسی هندسه سرو کار داشتم که تألیف احمد بیرشک بود. بعد هر قدر او و تألیفاتش را شناختم، بیش از قبل در بحر و دریای دانش او پیش رفتم.
بخش بعدی مراسم، تکریم و تجلیل از فرزندان استاد، دکتر بهروز و دکتر گیتی بیرشک، بود.
بهروز بیرشک در سخنانی گفت: امروز برای من بسیار پرخاطره است و تجلیل بهعملآمده در این روز برای من بسیار ارزش دارد. در همین ابتدا باید یادآوری کنم که در شکلگیری بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، مرحوم بروجردی و زندهیاد دکتر حسن حبیبی نقش مؤثری داشتند.
او با اشاره به دو کتاب ارزنده «زندگینامه علمی دانشوران» و «گاهشماری» تألیف استاد بیرشک ادامه داد: کتاب زندگینامه علمی دانشوران بهترین کتاب در موضوع بیوگرافی دانشمندان است. ترجمه این کتاب در ده جلد طرحریزی شد که شامل زندگینامه تقریباً ۳۰۰۰دانشمند در سراسر جهان و ایران است.
وی تأکید کرد: پدرم آرزو داشت در خانه هر ایرانی کتابخانهای باشد با آثاری که مؤلفان آن ایرانی هستند. متأسفانه در ایران با رفتن هر مدیری، پروژه او هم به اتمام میرسد و مدیر جدید از نو کار خود را شروع میکند. این امر نشاندهنده خوی خودخواهی در مدیران ایرانی است. پدرم به کار گروهی عشق داشت. متأسفانه در جامعه ما رقابت و حسادت بسیار است و این مسأله آسیبی است که باید برطرف شود؛ زیرا کار جمعی و گروهی فقط با صمیمیت به پیشرفت میرسد.
در پایان این مراسم با حضور فرزندان استاد بیرشک، از پنج کتاب مرجع «دانشنامه مطالعات بینالمللی ورزشی»، «دایرهالمعارف آموزش عالی»، «دانشنامه محیطزیست ایران»، «دانشنامه ویروسهای گیاهی و قارچی» و «اندیشههای تربیتی گیلبرت رایل» رونمایی شد.
شما چه نظری دارید؟