روزنامه هممیهن به نقل از گاردین نوشت: ایران ایده کنسرسیومی برای غنیسازی مطرح کرده است. این کنسرسیوم متشکل از کشورهای خاورمیانهای خواهد بود؛ شامل ایران، عربستان سعودی و امارات متحده عربی. این ایده تلاشی است برای عبور از مخالفت ایالات متحده با ادامه برنامه غنیسازی ایران. این پیشنهاد به عنوان راهی دیده میشود، برای تثبیت حمایت دولتهای حاشیه خلیج[فارس] از این که به ایران اجازه داده شود، ظرفیتهای غنیسازی خود را حفظ کند.
تهران این پیشنهاد را امتیازی میبیند که به طرف مقابل میدهد؛ از این رو که برای دولتهای همسایه، دسترسی به دانش و فناوری فراهم میکند و آنها را در این فرایند، صاحب سهم میکند. معلوم نیست عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، این پیشنهاد را در گفتوگوهای روز یکشنبه با ایالات متحده در عمان مطرح کرده یا نه، گفتوگوهایی نسبتاً خلاصه که سه ساعت به طول انجامید؛ اما طبق گزارشها این پیشنهاد در تهران مطرح است. بعد از این گفتوگوها عراقچی به دوبی سفر کرد و آنها با شیخ عبدالله بنزاید آل نهیان، وزیر خارجه امارات متحده عربی دیدار کرد.
ایده کنسرسیوم ابتدا از سوی سیدحسین موسویان، مذاکرهکننده هستهای سابق ایران و فرانک ون هیپل، فیزیکدان دانشگاه پرینستون، مدتها پیش از گفتوگوهای فعلی تهران و واشنگتن مطرح شد، در مقاله پرخوانندهای در بولتن دانشمندان اتمی در اکتبر ۲۰۲۳. در این کنسرسیوم، عربستان و امارات سهامدار و تأمینکننده مالی خواهند بود و به فناوری ایران دسترسی خواهند یافت. مشارکت دولتهای حاشیه خلیج[فارس] به عنوان تضمینی مضاعف دیده خواهد شد، برای اینکه برنامه هستهای ایران برای اهدافی تماماً غیرنظامی است و برخلاف ادعای اسرائیل، راهی به سوی ساخت بمب نیست.
اگر به عربستان و امارات اجازه داده شود، به ایران مهندس بفرستند، این امکان ایجاد خواهد شد که شیوه دیگری برای شفافیت در برنامه ایران وجود داشته باشد و به این ترتیب، جامعه جهانی ناچار نخواهد بود صرفاً به کار بازرسان هستهای سازمان ملل در آژانس بینالمللی انرژی اتمی اتکا کند. ایران به تدریج از میزان غنیسازی و ذخیرهای که در توافق اصلی ۲۰۱۵ تعیین شده بود، فاصله گرفت و ترامپ را بابت خروج از توافق هستهای مقصر این وضعیت خواند. مجید تختروانچی، معاون وزیر خارجه ایران در این باره گفت: «میتوانیم برای بازه زمانی محدودی، محدودیتهایی را روی سطح و حجم غنیسازی بپذیریم.»
ایالات متحده در ابتدا چنین اظهار نمود که لازم است در فاصله دو ماه از شروع گفتوگوها به توافقی با ایران برسد، اما در شرایطی که جزئیات فنی برای هر گونه توافق، پیچیدهتر میشوند، ممکن است اجازه داده شود گفتوگوها در تابستان هم ادامه پیدا کنند. ایران در حال حاضر غنیسازی را تا ۶۰ درصد خلوص انجام میدهد. این بسیار بیشتر از محدودیت 3/67 درصدی است که در توافق اصلی ۲۰۱۵ تعیین شده بود. این سطح غنیسازی فاصله کوتاهی با سطح ۹۰ درصدی دارد که برای استفاده تسلیحاتی لازم است. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده گفته است این سطح از غنیسازی بسیار بیشتر از چیزی است که برای استفاده غیرنظامی لازم است.
صحبتهای وزیر خارجه عمان هم شاید ارجاعی به پیشنهاد ایران برای تشکیل کنسرسیوم باشد. بدر البوسعیدی پس از دور چهارم مذاکرات به «ایدههای مفید و جدیدی» اشاره کرد که «بازتاب میل مشترک به حصول توافقی شرافتمندانه» هستند. امارات نیروگاهی هستهای و غیرنظامی به نام «برکت» دارد که در غرب ابوظبی است. این اولین نیروگاه هستهای در کشورهای عربی است که کاملاً فعال شده است و هر چهار راکتورش هماکنون روی خط هستند. این نیروگاه بناست ظرفیت تولید یکچهارم برق موردنیاز امارات را داشته باشد.
